W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

                Armenia leży na Kaukazie Południowym, graniczy z Turcją, Gruzją, Azerbejdżanem i Iranem.

 Powierzchnia – 29 743 km².

                Armenię zamieszkuje 2 962,2 tys. osób (wg stanu na 2019 r.), głównie Ormianie (98%), po za tym Ukraińcy, Białorusini, Rosjanie, Jezydzi, Polacy (ok. 500 osób) i in.

               Stolica – Erywań.

               Język urzędowy – ormiański.

 

1.2 Warunki klimatyczne

                Mimo, iż Armenia leży na szerokości strefy subtropikalnej, klimat subtropikalny stwierdza się wyłącznie w południowej części Armenii (w rejonie miasta Meghri). W pozostałych częściach Armenii klimat jest wysokogórski i kontynentalny – lata bardzo gorące, zimy chłodne. Na równinach średnia temperatura w styczniu wynosi -5°C, w lipcy +25°C; na wyżynach (1000-1500 m.n.p.m.) odpowiednio -10°C i +20°C, w górach (1500-2000 m.n.p.m.) −14°C i +16°C. Średnioroczne opady w Dolinie Araratu wynoszą 200-250 mm., na wyżynach 500 mm., w górach 700-900 mm.

 

1.3 Główne bogactwa naturalne

                Armenia bogata jest w kopaliny – na jej terytorium funkcjonują kopalnie molibdenu (7,6% zasobów światowych tej rudy znajduje się w Armenii), złota, platyny, miedzi, ołowiu, żelaza i niedawno odkryte złoża uranu.

                Poza rudami metali Armenia posiada znaczne zasoby marmuru, tufu, dolomitu, obsydianu, trawertynu, pumeksu, perlitu i innych skał wapiennych.

 

1.4 System walutowy, kurs i wymiana

                Waluta – dram ormiański (AMD).

                1 Euro = 538,06 AMD (10.03.2020)

                Wymiany walut można dokonać w bankach oraz powszechnie dostępnych kantorach.

 

1.5 Religia

                Dominującą religią w Armenii jest chrześcijaństwo, reprezentowane przez monofizycki Apostolski Kościół Ormiański – należy do niego ponad 84% Ormian. Inne kościoły: Kościół Katolicki –7,2%, kościoły protestanckie –2,4%,  Rosyjski Kościół Prawosławny – 0,6%, Starożytny Kościół Wschodu (asyryjski) – 0,24% i in. Oprócz religii chrześcijańskich, w Armenii występują nieduże grupy  muzułman stanowiących ok. 1,8% społeczeństwa (głownie w Erywaniu, gdzie jest jedyny w Armenii meczet) oraz Jezydzi, których w Armenii jest ok. 40 tys.

 

1.6 Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

1 stycznia - Nowy Rok

6 stycznia – Boże Narodzenie/Epifania

28 stycznia – Święto Sił Zbrojnych Armenii

7 kwietnia - Dzień Macierzyństwa i Piękności

wiosną (data ruchoma) – Wielkanoc

24 kwietnia - Dzień Pamięci Zagłady

9 maja - Dzień Zwycięstwa nad Niemieckim Faszyzmem

28 maja – Dzień Pierwszej Republiki

5 lipca – Dzień Konstytucji

21 września – Święto Niepodległości

7 grudnia - Dzień Pamięci Trzęsienia Ziemi (w Giumri)

 

1.7 Infrastruktura transportowa

                Łączna długość dróg w Armenii wynosi 7637 km., z czego 96,7% posiada twarde pokrycie. Należy podkreślić, że duża część dróg jest w ostatnich latach modernizowana. Obecnie w Armenii budowana jest Magistrala Północ-Południe mająca stworzyć korytarz transportowy z Gruzji do Iranu. Długość magistrali – 470 km; będzie krótsza od obecnej, prowadzącej w ciężkich warunkach górskich drogi, o ponad 100 km. 

                Sieć kolejowa w Armenii nie jest rozbudowana – łączna długość linii wynosi 725 km. Na terytorium państwa funkcjonują 3 dworce kolejowe (Erywań, Giumri, Wanadzor) oraz 73 stacje, z których funkcjonuje 69, 4 są nieczynne. W 2008 roku całość infrastruktury kolejowej, na mocy koncesji, została przekazana pod zarząd na 30 lat rosyjskiej spółce OAO „Rosyjskie Koleje Żelazne”.

 

1.8 Obowiązek wizowy

                Obywateli RP nie obowiązuje obowiązek posiadania wizy przy wjeździe do Armenii. W odróżnieniu od Gruzji, nie można jednak wjechać na dowód osobisty, obowiązkowy jest paszport.

System administracyjny

2.1 Ustrój polityczny

                Armenia jest republiką gabinetowo-parlamentarną, z silną, kanclerską władzą Premiera oraz „ceremonialną” Prezydenta. Do 2019 r. sytuacja była dokładnie odwrotna – pełnia władzy leżała w urzędzie Prezydenta Armenii. Na wskutek zmian konstytucji oraz ustawodawstwa okołokonstytucyjnego, wszystkie kompetencje należące do Prezydenta zostały przekazane do urzędu Premiera.

 

2.2 Władza ustawodawcza

                Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu – Zgromadzenia Narodowego, wybieranego na 5 lat w wyborach powszechnych. Ostatnie wybory odbyły się w dniu 9 grudnia 2019 r.
                Parlament liczy minimum 101 deputowanych, w parlamencie muszą występować co najmniej 3 frakcje polityczne, stąd zgodnie z Konstytucją, liczba parlamentarzystów może być powiększona proporcjonalnie w taki sposób, aby uniknąć dominacji jednej partii politycznej. Po wyborach 2019 r. liczbę deputowanych powiększono z do 132, celem wprowadzenia do Parlamentu dwóch partii politycznych, które nie przekroczyły 5% progu wyborczego (w tym czasie partia obecnego Premiera N. Paszynjana uzyskała ponad 2/3 głosów).

 

2.3 Władza wykonawcza

                Władza wykonawcza należy do Prezydenta AM, Premiera i Rządu AM.

                Zgodnie z konstytucją Rząd może składać się z Premiera, 2-ch Wicepremierów i 12 Ministrów.

 

2.4 Struktura administracji gospodarczej

                 Kwestiami gospodarczymi w Rządzie AM zajmują się: Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Przemysłu i Wysokich Technologii oraz Ministerstwo Zarządu Terytorialnego i Infrastruktury. Jeden  wicepremierów ma za zadanie koordynować problematykę gospodarczą w całym Rządzie.

 

2.5 Sądownictwo gospodarcze

                W Armenii nie ma wydzielonego sądownictwa gospodarczego – sprawy gospodarcze rozpatrywane są przez sądy powszechne.

                W AM obowiązuje trzystopniowy system sądownictwa – sądy pierwszej instancji, sądy apelacyjne i sąd kasacyjny. Sądy pierwszej instancji rozdzielone są na sądownictwo ogólne (sprawy cywilne i karne) i na administracyjne (postępowania z zakresu prawa administracyjnego). Sądy apelacyjne dzielą się na karne, cywilne i administracyjne. Sąd kasacyjny rozpatruje wszystkie sprawy, nie jest podzielony na odrębne kategorie.

 

 

Gospodarka

3.1 Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

            Zgodnie z opublikowanymi w drugiej połowie lutego 2020 r. danymi, PKB w 2019 r. wzrosło o 7,6%, osiągając najwyższy wzrost od 2008 r. (ostatnie lata: 2018 – 5,2%, 2017 - 7,5%, 2016 – 0,2%, 2015 – 3,2%, 2014 – 3,6%, 2013 – 3,3%). Tak duży wzrost PKB osiągnięty został dzięki dynamicznemu wzrostowi w sferze usług (o 15%), produkcji przemysłowej (o 9%) i handlu (o 8,9%). Zanotowano przy tym spadek produkcji w rolnictwie (spadek o 4,2%) oraz w sektorze energetycznym (spadek o 1,9%). Wzrost w budownictwie, który dotychczas był „motorem napędowym” gospodarki w 2019 osiągnął skromne 4,6%. PKB w 2019 r. osiągnął wysokość 13.678, 18 mln USD, z czego na przemysł przetwórczy przypadło 1.656,37 mln USD, na rolnictwo 1.588,94 mln USD, handel hurtowy i detaliczny oraz remont motocykli i samochodów 1.555,53 mln USD, operacje na nieruchomościach 1.064,93 mln USD.

Nadal nie ma przełomu na rynku pracy -  liczba bezrobotnych oscyluje od lat w granicach 18-20% – w okresie styczeń-wrzesień 2019 r. osiągnęło 19,2 %, (2018 - 20,4%, 2017 – 17,8%, 2016 – 18,0%; 2015 – 18,5%), przy zmniejszającej się z roku na rok liczbie ludności (2019 – 2.962,2 tys.; 2018 – 2969,0 tys.; 2017 – 2.979,5 tys.; 2016 – 2992,3; 2015 – 3004,6).

W 2019 r. Agencja Fitch Ratings podwyższyła Armenii rating długoterminowy (Long-term Issuer Default Rating IDR) z “B+” na “B++” i prognozą „stabilny”, zaś agencja Moody's Investors Service podwyższyła rating z „B1” na Ba3” z prognozą „stabilny”.

3.2 Główne sektory gospodarki

                Armenia jest państwem przemysłowo-rolniczym, w rolnictwie z przewagą małopowierzchniowej produkcji rolnej. Strukturalnie PKB dzieli się następująco (dane zmienne): rolnictwo – 31,1%, przemysł – 21,8%, handel – 8,7%, budownictwo – 8,5%, transport – 5,1%, inne – 24,9%.

                Gospodarka Armenii dzieli się na 5 rejonów gospodarczych, których specyfiki wynikają z warunków geograficznych, klimatycznych i in.:

  • Araracki – produkcja energii elektrycznej, budowa maszyn, przemysł chemiczny, produkcja materiałów budowlanych, produkcja rolna i spożywcza bazująca na zebranych płodach rolnych; (owoce, warzywa, winogrona);
  • Sziracki – przemysł tekstylny, wydobycie i przetwarzanie materiałów budowalnych, budowa maszyn, hodowla zwierząt, w rolnictwie – przewaga produkcji-zbóż;
  • Przydebedski – wydobycie i przetwórstwo miedzi, przemysł chemiczny, produkcja rolna (hodowla bydła i produkcja w oparciu o pozyskane z hodowli półprodukty, owoce, winogrona);
  • Sewan-Agstewski – produkcja energii elektrycznej, przemysł wydobywczy, przemysł chemiczny, rolnictwo (hodowla bydła, produkcja ziarna, tytoniu, winogrona);
  • Siunik – przemysł wydobywczy (molibden, złoto, miedź), produkcja energii elektrycznej (hydroenergetyka), budowa maszyn, rolnictwo (hodowla zwierząt, produkcja ziarna, owoce, winogrona).

 

3.3 Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

 

 

2019

2018

PKB (w mld USD)

13,7

13,3

PKB na jednego mieszkańca (w USD)

4604

4407

Tempo wzrostu PKB (w %)

7,6

5,2

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI; w %)

1,4

2,5

Stopa bezrobocia (w %)

19,2*

20,4

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln USD)

8154,1

7387,9

Wartość eksportu (w mln USD)

2640,3

2412,4

Wartość importu (w mln USD)

5513,8

4975,5

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (w mln USD)

268*

233,3

                               *dane za okres styczeń-wrzesień 2019

 

3.4 Handel zagraniczny

W 2019 r., obroty w handlu zagranicznym Armenii w stosunku do roku 2018 wzrosły o 10,4% i wyniosły 8.154,07 mln USD, eksport wyniósł 2.640, 4 mln USD i wzrósł o 9,4%, zaś import osiągnął wartość 5.513,8 mln USD i wzrósł wobec roku 2018 o 10,8%.

Głównym partnerem zagranicznym Armenii jest Federacja Rosyjska. Wg danych za lata  2018-2019 r. obroty z RU stanowią prawie jedną trzecią całości obrotów handlowych Armenii.

 

 

Obroty w handlu  w tys. USD

2019

udział

 w %

 

2018

 

udział

w %

Łączne obroty

8.154.073,6

 

7.387.970,2

 

1

Rosja

2.213.082,8

27,14

Rosja

1.925.665,6

26,06

2

Chiny

944.824,5

11,59

Chiny

771.126,6

10,44

3

Szwajcaria

511.625,9

6,27

Szwajcaria

466.250,3

6,31

4

Niemcy

451.297,0

5,53

Niemcy

432.947,1

5,86

5

Iran

408.779,3

5,01

Iran

363.545,0

4,92

6

USA

332.985,6

4,08

Bułgaria

258.660,7

3,50

7

Turcja

270.232,4

3,31

Turcja

255.121,9

3,45

8

Włochy

264.557,8

3,24

Włochy

232.491,1

3,15

9

Bułgaria

238.254,3

2,92

USA

226.064,2

3,06

10

Japonia

205.775,5

2,52

Holandia

188.225,6

2,55

11

Holandia

193.860,3

2,38

Zjednoczone Emiraty Arabskie

181.786,6

2,46

12

Irak

181.423,5

2,22

Ukraina

171.885,7

2,33

13

Ukraina

170.737,8

2,09

Irak

155.601,7

2,11

14

Gruzja

148.980,9

1,83

Gruzja

139.459,8

1,89

15

Indie

131.781,0

1,62

Francja

118.778,7

1,61

 

 

 

 

 

 

 

Polska (24)

58.048,0

0,71

Polska (25)

52.323,1

0,71

Dane wg Narodowej Służby Statystyki Armenii

 

3.5 Inwestycje zagraniczne

                Inwestycje zagraniczne (bezpośrednie, portfelowe, aktywa rezerwowe) w Armenii za pierwsze 9 miesięcy 2019 r. osiągnęły wartość 267 mln USD, tj. o 268 mln USD więcej w stosunku do analogicznego okresu roku 2018, gdy wielkość inwestycji wyniosła statystyczne minus 1 mln USD (warto zauważyć, że Narodowa Służba Statystyczna AM nie opublikowała dotychczas pełnych danych za lata 2018-2019; podawane dane są oparte na informacjach ogłaszanych przez Ministerstwo Gospodarki AM). Największy napływ inwestycji nastąpił z Rosji (128 mln USD) i Niemiec (85 mln USD), główne gałęzie gospodarki z inwestycjami zagranicznymi to energetyka, przemysł wydobywczy i przemysł przetwórczy. W w/wym. okresie inwestycje bezpośrednie zmniejszyły się o 60 mln USD do wysokości 68 mln USD, w tym z Libanu o 16,2 mln USD (telekomunikacja), Francji o 11 mln USD (produkcja napojów). W 2019 r. nie zanotowano np. żadnych inwestycji ze strony firmy Lydian (zarejestrowanej na Wyspie Jersey), która jeszcze przed rokiem 2017 była liderem w inwestycjach na rzecz branży wydobywczej w Armenii.

                Całkowite inwestycje w gospodarkę Armenii za lata 1988 – wrzesień 2019 osiągnęły wartość 20 mld USD, przy czym inwestycje bezpośrednie – 9,1 mld USD. Rosja jest liderem jeśli chodzi o bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Armenii.

Wg danych z 2016 r. łączne inwestycje Rosji w Armenii mogą osiągać wartość 3,4 mld USD. Do większych projektów biznesu rosyjskiego w AM można zaliczyć np. – wprowadzenie do eksploatacji 5-go bloku energetycznego Elektrowni Razdańskiej (grudzień 2013), zakup przez „Wympelkom” ormiańskiego operatora telekomunikacyjnego „ArmenTel”, zakup przez bank „Vnesztorgbank” banku „Armensbank”, modernizacja przez RUSALom zakładu „RusalAmenal” oraz przez „InterRAO EES” Sevano-Razdańskiej Kaskady Hydroelektrowni itd. Rosja praktycznie w całości kontroluje energetykę AM oraz w znacznym stopniu transport – sieci gazowe Armenii w 100% należą do „Gazprom”, natomiast linie kolejowe zostały oddane na 30 lat Rosyjskim Kolejom.

               

3.6 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

                Po odzyskaniu niepodległości w 1991 r. Armenia stała się członkiem lub obserwatorem w ponad 60-ciu organizacjach i inicjatywach  międzynarodowych, w tym z zakresu współpracy gospodarczej:

  • Światowa Organizacja Celna (1992),
  • Bank Światowy (1992),
  • Międzynarodowa Organizacja Pracy (1992)
  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy (1992)
  • Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (1992)
  • Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (1992)
  • Czarnomorska Organizacja Współpracy Gospodarczej (1992)
  • Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (1993)
  • FAO - Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (1993)
  • Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (1995)
  • INOGATE - międzynarodowy program współpracy w dziedzinie energii pomiędzy UE oraz państwami leżącymi nad Morzem Czarnym i Morzem Kaspijskim  
  • Euroazjatycka Federacja Giełd Papierów Wartościowych (2002),
  • Międzynarodowa Asocjacja Giełd Papierów Wartościowych Państw Wspólnoty Niepodległych Państw (2002)
  • Światowa Organizacja Handlu (2003),
  • Azjatycki Bank Rozwoju (2005),
  • Euroazjatycki Bank Rozwoju (2006)
  • Inicjatywa z Baku (2006) - inicjatywa współpracy UE i państw Kaukazu, jako część programu INOGATE (energia) oraz programu TRACECA (transport)
  • TRASECA – Korytarz Transportowy Europa-Kaukaz-Azja (2008)
  • Eurazjatycka Unia Gospodarcza (2014)
  • Euroazjatycka Unia Celna (2015).

 

3.7 Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

                Stosunki pomiędzy Unią Europejską a Armenią opierają się na Umowie o kompleksowym i wzmocnionym partnerstwie z dnia 12 listopada 2017 (umowa nie została jeszcze ratyfikowana przez wszystkie państwa UE). Umowa ta zastąpiła Umowę o partnerstwie i współpracy z 1999 r.

Zgodnie z nową umową obie strony zobowiązały się do współpracy z opracowaniem i wdrożeniem priorytetowych kierunków współpracy, w tym w zakresie m.in. : aktywizacji związków między Armenią a państwami Unii, rozwoju armeńskiej administracji państwowej, w tym administracji gospodarczej, oraz usprawnianie praktyki zarządu państwem, rozwoju gospodarczego i tworzenie nowych możliwości na rynku ormiańskim, zwiększanie efektywności wykorzystywania energii, współpraca w zakresie ochrony środowiska i klimatu, powiększanie mobilności i związków międzyludzkich.

Unia Europejska jest, po Rosji, drugim partnerem handlowym Armenii. Do roku 2017 UE było głównym rynkiem eksportu ormiańskich towarów i drugim źródłem importu. Po zwiększeniu procesów integracyjnych Armenii w ramach Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej, sytuacja dominującym partnerem Armenii stała się jednoznacznie Rosja.

 

 

Import

Eksport

Obroty

2018

2019

2018

2019

2018

2019

Rosja

665.768,6

734.538,4

1.259.897,1

1.478.544,4

1.925.665,6

2.213.082,8

Unia Europejska

683.138,2

579.548,4

1.155.298,8

1.150.231,6

1.838.437,0

1.729.780,0

dane w tys. USD. (wg Narodowej Służby Statystyki Armenii)

        

 

Dwustronna współpraca gospodarcza

4.1 Gospodarcze umowy dwustronne

                Współpracę gospodarczą Polski i Armenii reguluje „Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Armenii o współpracy gospodarczej” z dnia 12 marca 2010 r.

                Kwestie podatkowe reguluje „Konwencja między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Armenii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku” z dnia 14 lipca 1999 r. (konwencja weszła w życie 20.02.2005 r.)

 

4.2 Dwustronna wymiana handlowa

               Współpraca gospodarcza między Polską i Armenią jest stosunkowo niewielka, obroty osiągają rocznie kilkadziesiąt milionów  USD, przy czym Armenia notuje ujemne saldo w obrotach wzajemnych z uwagi na przewagę importu z Polski.

Polscy przedsiębiorcy eksportują do Armenii głównie produkty przemysłu chemicznego, maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny, urządzenia do rejestracji dźwięku i obrazu, aparaturę pomiarową, artykuły spożywcze, napoje alkoholowe i bezalkoholowe, metale nieszlachetne, zwierzęta żywe i in. Z Armenii sprowadzane są metale nieszlachetne i artykuły z tychże metali, materiały i artykuły włókiennicze, artykuły spożywcze, napoje alkoholowe (wino, koniak) i bezalkoholowe.

 

 

 

Eksport do RP

Import z RP

NSS AM*

GUS RP

NSS AM

Wg GUS RP

2013

1108,91

2462,83

43076,09

39253,58

2014

3656,60

8310,14

47198,20

49159,98

2015

14555,30

17992,98

34005,50

54968,34

2016

18798,50

25954,13

36202,30

36917,59

2017

7947,70

12738,08

49302,20

43981,84

2018

8308,70

11778, 44

44014,40

44587,40

2019

13097,50

15025,26**

44950,50

45839,48**

dane w tys. USD; Różnice w wielkościach wynikają m.in. z innej metodologii naliczania wartości importu i eksportu.

*NSS AM – Narodowa Służba Statystyki Armenii;

** dane za okres styczeń-listopad 2019 r.

 

4.3 Wzajemne inwestycje

                Jedyna rejestrowana przez Narodową Służbę Statystyczną AM polska inwestycja w Armenii miała miejsce w 2014 i wartość ok. 889 tys. USD. Dotyczyła kategorii „produkcja odzieży”. Była to inwestycja polskiej spółki „Lubawa”, występująca w Armenii pod nazwą „Lubawa-Armenia”. Aktualnie spółka w stanie upadłości.

                Brak danych nt. armeńskich inwestycji w Polsce.

 

4.4 Współpraca regionalna

                Dotychczas tylko jedno polskie miasto zawarło umowę o współpracy partnerskiej z Armenią – do podpisania takiej doszło w dniu 15.08.2017 pomiędzy władzami miast Lublin i Wanadzor.

                Władze miasta Białystok w 2017 r. prowadziły rozmowy o ew. podpisaniu umowy z armeńskim miastem Giumri (w grę wchodziła również współpraca z miastem Masis). Po zmianach politycznych roku 2018 rozmowy tymczasowo wstrzymane.

                W 2018 r. doszło do spotkania władz samorządowych Województwa Świętokrzyskiego z władzami Erywania. Bez dalszych kroków w celu podpisania umowy.

 

4.5 Współpraca samorządów gospodarczych

                Memorandum o współpracy Krajowej Izby Gospodarczej z Izbą Przemysłowo- Handlową Republiki Armenii.

                List intencyjny o współpracy pomiędzy Polską Agencją Informacji i Inwestycji Zagranicznych a Fundacją Business Armenia (po zmianach w Business Armenia i w PAIiIZ współpracy nie kontynuowano).

W Polsce funkcjonuje Izba Gospodarcza Polska-Armenia.

 

Dostęp do rynku

5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

                W Armenii brak jest aktualnie barier dla dostępu polskich towarów i usług.