Polska w Brazylii

System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Brazylia jest krajem o regulowanej gospodarce rynkowej. Rząd gwarantuje warunki dla rozwoju prywatnej przedsiębiorczości przy ingerowaniu w wolny rynek, w szczególności poprzez środki regulacyjne, świadczenia socjalne, wysokie standardy ochrony praw pracowniczych
i protekcjonistyczną politykę handlową.

Brazylia podejmuje intensywne działania na rzecz reindustrializacji, w szczególności poprzez wzmocnienie krajowej produkcji przemysłowej oraz innowacje w takich obszarach jak nowe technologie i energetyka. W tym celu w 2023 r. rząd uchwalił tzw. Novo PAC (Nowy Program Przyspieszenia Wzrostu), który zakłada inwestycje w gospodarkę w wysokości 1,7 bln R$ (ok. 350 mld USD) oraz obejmuje m.in. poprawę otoczenia regulacyjnego i system zachęt ekonomicznych. W konsekwencji Novo PAC stał się kluczowym instrumentem realizacji tej strategii, pełniąc w latach 2024–2025 istotną rolę w finansowaniu inwestycji infrastrukturalnych oraz projektów z zakresu energetyki niskoemisyjnej.

Uzupełnieniem Novo PAC stało się wprowadzenie w styczniu 2024 r. nowej polityki przemysłowej „Nova Indústria Brasil” (2024–2033), stanowiącej kompleksową strategię odbudowy i modernizacji przemysłu co ma przyczynić się do trwałego wzrostu konkurencyjności brazylijskiego przemysłu. Program ten dysponuje budżetem ok. 300 mld R$ do 2026 r. i koncentruje się na wspieraniu reindustrializacji, innowacji, cyfryzacji oraz zrównoważonego rozwoju w sześciu kluczowych obszarach: agro-przemyśle, sektorze zdrowia, cyfryzacji, energetyce, infrastrukturze miejskiej oraz technologiach strategicznych. W ramach „Nova Indústria Brasil” szczególny nacisk położono na sektor obronny oraz technologie o znaczeniu strategicznym.

Wartym odnotowania jest program cyfrowej transformacji przemysłu w Brazylii, który był uruchomiony we wrześniu 2024 roku. Prezydent, w towarzystwie wiceprezydenta i 12 innych ministrów brazylijskiego rządu, ogłosił inwestycję w wysokości 186,6 mld R$ (32 mld USD) w rozwój infrastruktury sieciowej, sztucznej inteligencji i dużych zbiorów danych, wspierającą cyfrową transformację brazylijskiego sektora produkcyjnego i przemysłowego.

Jednym z ważniejszych priorytetów rządu jest rozwój zielonej energetyki, stworzenie zachęt do produkcji energii ze źródeł odnawialnych i przyciągnięcie inwestycji w ten sektor. Przykładem działań realizujących te cele jest przyjęcie w 2024 r. Narodowej Polityki Niskoemisyjnego Wodoru, która wprowadza zachęty podatkowe dla firm produkujących niskoemisyjny wodór, a także ustawy „Paliwo przyszłości” promującej rozwój produkcji biopaliw. Powyższe realizuje postanowienia Planu Transformacji Ekologicznej, który ma na celu promowanie zwiększonej produktywności poprzez innowacje technologiczne i budowę zrównoważonej infrastruktury, wykorzystując dostępność odnawialnych źródeł energii oraz różnorodność biologiczną kraju.

Oprócz polityki rozwoju udziału wodoru, Brazylia od 2024 r. konsekwentnie rozbudowuje szeroki pakiet strategii w kierunku transformacji energetycznej, obejmujący OZE, bioenergię, regulacje prawne i instrumenty finansowe, które razem mają przyciągnąć inwestycje, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne i wspierać dekarbonizację gospodarki.

Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Największym sektorem gospodarki Brazylii są usługi, które w 2024 r. odpowiadały za około 59,3% PKB kraju (według danych IBGE). Ich udział w wartości dodanej brutto wynosił natomiast około 68,8%. Generują one większość miejsc pracy i są głównym motorem konsumpcji wewnętrznej. W Brazylii intensywnie rozwija się sektor: bankowy i finansowy, telekomunikacyjny, technologiczny, sprzedaży detalicznej i hurtowej, turystyczny, opieki zdrowotnej, nieruchomości oraz usług budowlanych. Duży udział w gospodarce ma administracja publiczna i edukacja.

Istotną rolę odgrywa sektor rolniczy (produkcja podstawowa) – 7,1% PKB Brazylii. Kraj pozostaje jednym z liderów w tym obszarze i jest jednym z największych producentów oraz eksporterów dóbr, takich jak soja, cukier, kawa, kukurydza, wołowina i drób. Agrobiznes łącznie z przetwórstwem żywności, logistyką i eksportem jest szacowany na ok 20% PKB Brazylii. Dzięki inwestycjom w innowacje, nowe technologie i logistykę handlową, a także system zachęt, sektor rolnictwa odnotowuje wzrost produktywności i pozwala utrzymać pozycję Brazylii jako trzeciego co do wielkości eksportera produktów rolnych i żywności na świecie. Niemniej część tego sukcesu opiera się na intensywnych metodach uprawy, które zagrażają biomom i różnorodności biologicznej.

Brazylia posiada zróżnicowany sektor przemysłowy, który w 2024 r. odpowiadał za około 21,3% PKB kraju. Produkuje się głównie samochody, stal, tekstylia, elektronikę i maszyny. Sektor motoryzacyjny jest znaczący, a firmy takie jak Volkswagen, Ford i Fiat mają silną pozycję na rynku. Brazylia odgrywa ważną rolę w międzynarodowym przemyśle wydobywczym. Jest wiodącym producentem niobu, drugim co do wielkości rud żelaza na świecie oraz ważnym producentem cyny, boksytu, manganu, złota, kwarcu i kamieni szlachetnych. Mimo ogromnej bazy surowcowej, Brazylia eksportuje głównie surowce nieprzetworzone – również ropę naftową. W 2024 r. ropa stała się najważniejszym towarem eksportowym Brazylii, wyprzedzając tradycyjnie dominującą soję. W 2025 r. trend ten umocnił się dzięki wzrostowi produkcji (silna i rosnąca produkcja z pre-salu) i popytu głównie z Azji.

Polityka kursowa

Brazylia posiada płynny kurs walutowy. Bank Centralny Brazylii zachowuje sobie jednak prawo do interweniowania w razie potrzeby w celu przeciwdziałania nadmiernym wahaniom.

Waluta: real brazylijski (BRL), 1 BRL = 100 centavos. Występują krótkoterminowe znaczące wahania kursu BRL; na przestrzeni 2025 r. EUR wyceniane było od 5,9 do 6,4 BRL.

Surowce i technologie krytyczne

Brazylia posiada bogate złoża krytycznych i strategicznych minerałów, które są wykorzystywane w technologiach przydatnych do przeprowadzenia zielonej transformacji i cyfryzacji, a także są kluczowe dla przemysłu kosmicznego i obronnego. Brazylijski przemysł wydobywczy jest piątym co do wielkości na świecie i zatrudnia ok. 170 000 osób. Spośród 34 minerałów i metali, które UE określiła jako krytyczne lub strategiczne, kilka znajduje się w Brazylii – m.in. 94% światowych rezerw niobu, 22% grafitu, 16% metali z grupy ziem rzadkich, 16% niklu i 6% światowych rezerw tytanu. Ponadto Brazylia jest głównym eksporterem metali takich jak aluminium, mangan, tantal i niob.

Produkcja miedzi, litu, niklu, fosforanów i metali ziem rzadkich wzrasta. Rośnie jednocześnie nacisk na rozwój krajowego przetwarzania surowców oraz technologie oferujące wyższą wartość dodaną w sektorze metali strategicznych. Polityka państwowa i inicjatywy inwestycyjne coraz bardziej koncentrują się na przekształceniu Brazylii z dostawcy surowców w kompleksowego producenta i partnera technologicznego.

Obecnie trwają dyskusje nad rewizją nowych przepisów dotyczących górnictwa, ale jest to proces długoterminowy. Brazylijski sektor wydobywczy jest zdominowany przez niewielką grupę dużych firm. W sektorze funkcjonują także MŚP, ale koncentrują się przede wszystkim na eksploracji i planowaniu potencjalnych obszarów wydobycia.

Stan infrastruktury

Brazylia zmaga się z niedostatecznym poziomem rozwoju i jakością infrastruktury transportowej, co pozostaje jednym z głównych ograniczeń wzrostu gospodarczego oraz istotną barierą dla prowadzenia działalności gospodarczej. Mimo postępu inwestycyjnego w ostatnich latach, infrastruktura pozostaje nierównomiernie rozwinięta regionalnie i słabo dostosowana do skali kraju oraz struktury eksportu. W międzynarodowych rankingach konkurencyjności i jakości infrastruktury (m.in. opracowania World Economic Forum i instytucji rozwojowych) Brazylia nadal plasuje się w dolnej części zestawień, szczególnie w obszarze transportu lądowego, co potwierdza strukturalny charakter tego zagadnienia.

Największą część przewozów towarowych w Brazylii nadal obsługuje transport drogowy, który odpowiada za ponad 65% wolumenu ładunków. Dominacja tego środka transportu przekłada się na wysokie koszty logistyki, przeciążenie sieci drogowej oraz większą emisyjność. Transport kolejowy, choć strategiczny dla eksportu surowców i produktów rolnych, pozostaje relatywnie słabo rozwinięty i odpowiada za ok. 20% przewozów towarowych, koncentrując się głównie na korytarzach kopalnia–port oraz agro-eksporcie.

Równolegle Brazylia intensyfikuje modernizację infrastruktury portowej, kluczowej dla handlu zagranicznego (ponad 90% eksportu i importu wolumenowo). Obowiązujące plany inwestycyjne przewidują w horyzoncie ok. 25 lat nakłady rzędu 20–25 mld R$ w portach publicznych oraz ponad 30 mld R$ w portach prywatnych, obejmujące rozbudowę terminali, automatyzację, poprawę dostępu kolejowego i drogowego oraz zwiększenie zdolności przeładunkowych, zwłaszcza dla ładunków masowych i kontenerowych.

Kluczowym impulsem dla inwestycji infrastrukturalnych jest realizacja programu Novo PAC, uruchomionego w 2023 r. i wdrażanego stopniowo w ostatnich 2 latach. Program zakłada istotne zwiększenie federalnych nakładów na infrastrukturę transportową, energetyczną i cyfrową – z ok. 20 mld R$ do ok. 60 mld R$ rocznie – przy szerokim udziale sektora prywatnego poprzez koncesje i partnerstwa publiczno-prywatne. Jego celem jest częściowe nadrobienie wieloletnich zaniedbań inwestycyjnych i obniżenie kosztów logistyki.

Transport lotniczy odgrywa istotną rolę w integracji terytorialnej Brazylii oraz obsłudze ruchu biznesowego i pasażerskiego. Kraj posiada największy rynek lotniczy w Ameryce Łacińskiej, z głównymi hubami w São Paulo (Guarulhos), Brasílii i Rio de Janeiro (Galeão). Sektor ten rozwija się głównie w oparciu o model koncesji prywatnych, obejmujących modernizację infrastruktury lotniskowej, zwiększanie przepustowości terminali oraz poprawę jakości obsługi. Transport lotniczy ma szczególne znaczenie dla połączeń między odległymi regionami kraju oraz dla sektorów o wysokiej wartości dodanej, choć pozostaje relatywnie kosztowny i wrażliwy na wahania koniunktury gospodarczej.

Transport śródlądowy pozostaje w Brazylii w dużej mierze niewykorzystany, mimo rozległej sieci rzek, w tym Amazonki, Madeiry i Tocantins. Jego udział w przewozach towarowych jest nadal niewielki – stanowi zaledwie kilka procent w przewozie towarów, choć transport wodny charakteryzuje się niskimi kosztami i mniejszą emisyjnością. Dlatego też rośnie zainteresowanie rozwojem żeglugi śródlądowej jako uzupełnienia transportu drogowego i kolejowego, jednak barierami pozostają ograniczona infrastruktura portowa, kwestie środowiskowe oraz brak spójnych połączeń logistycznych.

Kalendarz dni wolnych od pracy

• 1 stycznia – Nowy Rok,
• Karnawał (święto ruchome, luty-marzec),
• Wielki Piątek (święto ruchome),
• 21 kwietnia – Święto Tiradentesa (wspomnienie wydarzeń Inconfidência Mineira),
• 1 maja – Święto Pracy,
• Boże Ciało (święto ruchome),
• 7 września – Święto Niepodległości,
• 12 października – Święto Matki Boskiej Objawionej,
• 2 listopada – Dzień Zaduszny,
• 15 listopada – Dzień Proklamacji Republiki,
• 20 listopada – Dzień poświęcony refleksji nad wartością i wkładem Afrobrazylijczyków w rozwój kraju (Dia da Consciência Negra)
• 25 grudnia – Boże Narodzenie.

Ponadto w poszczególnych stanach obchodzi się święta stanowe i religijne. 31 grudnia nie jest oficjalnie dniem wolnym od pracy, jednak większość firm, w tym banków, tego dnia nie funkcjonuje. Do tego dochodzą ogólnonarodowe: Dzień Urzędnika Publicznego, Dzień Ewangelików, „wakacje jurysdykcyjne”, jako dni dodatkowo wolne lub fakultatywnie wolne od pracy dla wybranych kategorii pracowników.

*214 211 951 mieszkańców to stan na 1 lipca 2026 r. według oficjalnej rocznej estymacji IBGE (nie spis), opartej na modelu demograficznym i danych ze spisu 2022, publikowana co roku jako punkt odniesienia dla administracji i analiz.

Według oficjalnego narodowego spisu powszechnego przeprowadzonego w latach 2022-2023 liczba ludności wynosiła 203 mln.

Źródła:

• IBGE, Estimativas da População 2026, população residente estimada com data de referência em 1º de julho de 2026, opublikowane 28 sierpnia 2026 r. https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/populacao/9103-estimativas-de-populacao.html
• IBGE, PNAD Contínua – Retrospectiva 2012–2025.
• Fundação Getulio Vargas (FGV), Centro de Políticas Sociais (FGV Social), „Evolução das Classes Econômicas Brasileiras: 1976 a 2024”, 2026.https://cps.fgv.br/node/39333?utm
• IBGE, Síntese de Indicadores Sociais 2025 (dane za 2024 r.).
• World Bank, World Development Indicators, Gini index (SI.POV.GINI). https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
• UNDP, Human Development Report 2025, dane za 2023 r.

Najważniejsi partnerzy handlowi

Chiny pozostają największym partnerem handlowym Brazylii, odpowiadając za ok. 100,02 mld USD brazylijskiego eksportu, co stanowi około 28–29% całkowitego eksportu kraju. Jednocześnie import z Chin wyniósł 75,87 mld USD, a nadwyżka handlowa Brazylii w relacji z Chinami osiągnęła 29,1 mld USD, przy łącznej wymianie handlowej na poziomie 175,9 mld USD.

Unia Europejska była drugim co do wielkości partnerem handlowym Brazylii w ujęciu całkowitych obrotów. W 2025 r. brazylijski eksport do UE wyniósł ok. 49,83 mld USD (ok. 14% eksportu), natomiast import z UE osiągnął 51,72 mld USD, co przełożyło się na mały deficyt handlowy Brazylii wobec Unii.

Stany Zjednoczone zajmowały trzecie miejsce wśród głównych partnerów handlowych Brazylii. Eksport do USA wyniósł 38,1 mld USD (około 11% całkowitego eksportu), natomiast import z USA osiągnął 47,79 mld USD, co oznaczało umiarkowany deficyt handlowy po stronie Brazylii.

Pozostałe istotne kierunki handlu obejmowały Amerykę Południową, ASEAN oraz grupę innych partnerów, które łącznie odpowiadały za ponad połowę brazylijskiej wymiany handlowej, podkreślając silną dywersyfikację geograficzną handlu, mimo wyraźnej dominacji Chin.

Handel zagraniczny Brazylii (2025, mld USD)

Wartości w mld USD.  

Źródło: Ministério do Desenvolvimento, Indústria, Comércio e Serviços (MDIC) – Secretaria de Comércio Exterior (SECEX), Comex Stat / Balanço anual 2025; World Trade Organisation – Tariff & Trade Data.

Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

Brazylia ma silną pozycję eksportową w sektorze surowcowym i rolno-spożywczym, natomiast jej import koncentruje się w dużej mierze na produktach przemysłowych, technologicznych i chemicznych.

Najważniejsze produkty eksportowe Brazylii to:

- surowce energetyczne: ropa naftowa i produkty naftowe;

- produkty rolne: soja, kukurydza, kawa, cukier;

- produkty spożywcze: mięso wołowe, drób, wieprzowina;

- surowce mineralne: ruda żelaza, rudy metali;

- produkty przemysłu drzewnego: celuloza i papier;

- produkty przemysłowe: samoloty, pojazdy użytkowe, maszyny i urządzenia, produkty aluminiowe.

W 2025 r. wartość brazylijskiego eksportu towarów wyniosła około 348,6 mld USD. Szczególnie wysokie wartości osiągnęły eksport ropy naftowej, soi, rudy żelaza, kawy i mięsa wołowego.

Najważniejsze grupy produktów importowanych przez Brazylię to:

- paliwa i surowce energetyczne: produkty naftowe, gaz ziemny;

- nawozy i produkty chemiczne: nawozy mineralne i chemiczne, związki organiczne i nieorganiczne;

- maszyny i urządzenia: maszyny przemysłowe, sprzęt elektryczny i elektroniczny;

- elektronika i technologie: półprzewodniki, komponenty elektroniczne, urządzenia telekomunikacyjne;

- przemysł motoryzacyjny: samochody, części i podzespoły;

- farmacja: leki i produkty farmaceutyczne;

- środki ochrony roślin: pestycydy, herbicydy i fungicydy.

W 2025 r. wartość importu towarów wyniosła około 293 mld USD. Ponad 92% importu przypadało na produkty przemysłu przetwórczego.

Główni inwestorzy

Brazylia pozostaje jednym z najważniejszych kierunków napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) na świecie. Według danych UNCTAD w 2025 r. zajęła 5. miejsce wśród największych odbiorców BIZ, po Stanach Zjednoczonych, Singapurze, Hongkongu i Chinach. W 2024 r. napływ inwestycji wyniósł 59,2 mld USD, co plasowało Brazylię na 7. miejscu w światowym rankingu.

Unia Europejska pozostaje największym zbiorowym inwestorem zagranicznym w Brazylii. Według danych Eurostatu zasób inwestycji unijnych w tym kraju osiągnął 276 mld EUR w 2024 r.

Zgodnie z raportem Banku Centralnego Brazylii za 2024 r. łączna wartość zobowiązań z tytułu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Brazylii wyniosła 1,14 bln USD. Europa odpowiadała za 59,1% tej kwoty, a Ameryka Północna za 26,1%. Wśród krajów europejskich największymi bezpośrednimi inwestorami były Niderlandy, Luksemburg i Francja.

Wśród pojedynczych państw największą pozycję inwestycyjną w Brazylii miały Stany Zjednoczone – 244,7 mld USD, a następnie Niderlandy – 145,5 mld USD, Luksemburg – 79,2 mld USD, Francja – 63,3 mld USD i Hiszpania – 61,0 mld USD.

Źródła:

UNCTAD, Banco Central do Brasil, Rada UE – EU Brasil Trade

Główne kierunki inwestycji zagranicznych w Brazylii

Źródło: Banco Central do Brasil, Relatório de Investimento Direto 2025, dane za 2024 r.

Tabela przedstawia strukturę zasobu BIZ w formie udziałów kapitałowych ( nie roczny napływ nowych inwestycji)

Udział w inicjatywach i organizacjach wielostronnych o charakterze gospodarczym

Według danych Ministerstwa Planowania i Budżetu (Ministério do Planejamento
e Orçamento – MPO), Brazylia współpracuje ze 115 instytucjami międzynarodowymi – organizacjami, bankami lub funduszami, m.in. takimi jak: AfDB, BIS, BRICS, CAF, CAN (stowarzyszony), CELAC, CPLP, FAO, FATF, FOCEM, FONPLATA, G-15, G-20, G-24, G-77, IADB, IAEA, IBAS, IBRD, ICAO, ICC, ICRM, IDA, IFAD, IFC, IFRC, IHO, ILO, IMF, IMO, IMSO, Interpolu, IOC, IOM, IPU, ISO, ITSO, ITU, ITUC, LAES, ALADI, Liga Arabska (obserwator), Mercosul, MIGA, NAM (obserwator), NSG, OAS, OECD (aspiruje do członkostwa), OPANAL, OPCW, Klub Paryski, PCA, SICA (obserwator), UN, UNASUR, UNCCD, UNCTAD, UNESCO, UNFCCC, UNFICYP, UNHCR, UNIDO, UNITAR, UNWTO, UPU, WCO, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO.

Warto jednak wspomnieć, że nie oznacza to jednak formalnego członkostwa, w każdej z nich – formaty poszczególnych organizacji/ grup współpracy są zróżnicowane.

*tendencja negatywna; 86% obywateli zgodziło się z tezą, że korupcja zwiększyła się
w ostatnich latach (według badania pracowni Quaest z maja 2026 r.). Głównymi przyczynami pogorszenia tego wskaźnika są rosnące upolitycznienie wymiaru sądownictwa, brak realnej poprawy stopy życiowej mieszkańców, co wiązane jest z nietransparentnym wydatkowaniem środków przez państwo (m.in. sekretny budżet) i ogólną krytyczną oceną rządu.

**gospodarka zakwalifikowana jako „mostly unfree”. Wynik zdecydowanie poniżej średniej światowej i średniej regionalnej. Powodami „przeważająco niewolnej” gospodarki Brazylii są wysokie wskaźniki: korupcji, ograniczeń własności intelektualnej, wrażliwości wymiaru sprawiedliwości na wpływy polityczne, protekcjonizmu gospodarczego państwa oraz biurokracji. Sektor prywatny notuje wiele utrudnień w rejestrowaniu i prowadzeniu swobodnej działalności.

    Współpraca gospodarcza z Polską w ostatnich latach

Wymiana handlowa Polski z Brazylią, źródło: MRiT  (w mln USD)

Wymiana handlowa PL: za 2024 r. BR pozostała 47. największym partnerem handlowym PL pod względem polskiego eksportu, natomiast pod względem importu zajęła 27 miejsce, źródło: raport MRiT – „Bariery; Dostęp do rynków wybranych krajów Ameryki Łacińskiej …” z 2024 r.;

Główne towary eksportowane z Polski: maszyny i urządzenia (różne maszyny i części do nich, silniki i turbiny), wyroby przemysłu chemicznego (m.in. leki i nawozy mineralne), tworzywa sztuczne i wyroby z kauczuku (głównie kauczuk) oraz środki transportu (głównie części
i akcesoria samochodowe).

Główne towary importowane do Polski: makuchy sojowe, artykuły spożywcze (m.in. tytoń nieprzetworzony, soki, kawa, orzechy, owoce), produkty mineralne (głównie rudy i koncentraty miedzi) oraz środki transportu i części do nich (m.in. samochody i samoloty).

Wielkość inwestycji w PL (BIZ w PL): ok. 53,3 mln Euro (dane NBP – Inwestycje bezpośrednie – zagraniczne na 2024 rok);

Główne inwestycje i inwestorzy: Stefanini, Embraer (prowadzi aktywną działalność promocyjną) – współpraca z LOT-em i PGZ;

Wielkość inwestycji PL w BR (polski BIZ): ok. 606,4 mln Euro (dane placówki na wrzesień 2026);

Główne inwestycje i inwestorzy: Selena, KOMANDOR S.A., Gremi, Grupa Chemiczna Boryszew (Maflow), Lug Light Factory, Quero Passagem, Comarch, Canpack, eSKY, Medcom.

Współpraca sektorowa

Do najbardziej perspektywicznych obszarów współpracy gospodarczej, w tym technologicznej, należą (poza sektorem rolno-spożywczym, gł. w kontekście dostaw nawozów, maszyn
i urządzeń rolniczych): sektor cyberbezpieczeństwa, sektor technologii dronowych – zarówno w zakresie rozwiązań legislacyjnych, jak i produktów/rozwiązań technologicznych, sektor fintech (np. branży e-commerce).

W Brazylii swoją działalność prowadzą: Selena (produkcja pianki poliuretanowej i chemii budowlane, fabryka w Ponta Grossa), Grupa Boryszew/ Maflow (produkcja części samochodowych, fabryka w Kurytybie), Comarch (usługi IT, biuro w Sao Paulo), CanPack (produkcja opakowań metalowych, fabryki w Itumbiara i Fortaleza), LUG (oświetlenie, biuro
w Sao Paulo), Quero Passagem (internetowa sprzedaż biletów na dalekobieżne połączenia autobusowe, biuro w São Paulo). Polskie firmy obecne są w transporcie miejskim (metro) Brazylii: metro w São Paulo i Rio de Janeiro jest wyposażone w polskie urządzenia sterujące (firma Medcom), natomiast Rafament wygrał przetarg na tokarki podtorowe do obróbki zestawów kołowych (metro w São Paulo.) W Polsce swoją działalność prowadzą dwa podmioty z kapitałem brazylijskim (sektor IT i investment management). W sierpniu 2021 r. w São Paolo rozpoczęło działalność biuro handlowe PAIH S.A.

Po dane rynkowe i podatkowe zapraszamy na oficjalną stronę Polskiej Agencji Inwestycji
i Handlu https://www.paih.gov.pl/rynki-zagraniczne/brazylia/ .

BAZA TRAKTATOWA - najważniejsze umowy i porozumienia

Teksty obowiązujących umów dostępne są na portalu https://traktaty.msz.gov.pl/

Umowy w trakcie negocjacji/procedowane:

1. umowa o zabezpieczeniu społecznym – tekst został już ustalony, a Rada Ministrów wyraziła zgodę na jego podpisanie;
2. porozumienie między akademiami dyplomatycznymi – prace są na zaawansowanym etapie, strony zgodziły się co do treści;
3. umowa o komunikacji lotniczej – Prezes Rady Ministrów wyraził niedawno zgodę na rozpoczęcie negocjacji – prace są na początkowym etapie;
4. umowa „zwiedzaj i pracuj” – negocjacje trwały w latach 2022-2023 r. i zostały zawieszone;
5. porozumienie o Koprodukcji filmowej – prace są na zaawansowanym etapie;
6. umowa o ekstradycji - w grudniu 2025 zakończyła się ostatnia runda negocjacji; prace są na końcowym etapie;

Obowiązujące umowy dwustronne pomiędzy UE a Federacyjną Republiką Brazylii:

Źródło: Rada Europejska i Rada Unii Europejskiej https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/trade-policy/trade-agreements/

• Podstawowym dokumentem prawnym, określającym współpracę UE z Brazylią jest „Umowa ramowa o współpracy międzyregionalnej między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Ameryki Południowej i jego Państwami (Mercosul – Argentyna, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj), z drugiej strony”, która weszła w życie w 1999 roku;
• Ponadto UE ma podpisaną z Brazylią dwustronną Umowę Ramową o Współpracy z 1992 roku oraz ustanowione Partnerstwo Strategiczne od 2007 roku;
• W czerwcu 2019 r. UE i cztery państwa założycielskie Mercosul: Argentyna, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj wypracowały porozumienie polityczne co do chęci zakończenia procesu ratyfikacji umowy o wolnym handlu w ramach szerszego układu stowarzyszeniowego negocjowanej od 1999 r.;
• 6 grudnia 2024 roku Unia Europejska i Mercosul osiągnęły polityczne porozumienie w sprawie umowy o partnerstwie;
• 17 stycznia 2026 r. UE i Mercosul podpisały umowę o partnerstwie oraz tymczasową umowę handlową;
• 1 maja 2026 rozpoczęto tymczasowe stosowanie umowy handlowej, jej pełne wejście w życie wymaga zakończenia procedur ratyfikacyjnych. 

Porozumienie, którego negocjacje rozpoczęły się w 1999 r., stanowi istotny etap w rozwoju stosunków gospodarczych między Mercosul a Unią Europejską. Łączny udział obu bloków w światowym PKB wynosi około 22%. W kontekście napięć i niepewności w handlu międzynarodowym umowa stanowi wyraz dążenia obu stron do liberalizacji wymiany handlowej oraz zwiększenia konkurencyjności gospodarek.

Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Spraw Zagranicznych Brazylii, jednym z kluczowych elementów porozumienia jest stopniowa liberalizacja handlu, obejmująca zniesienie ceł na wybrane produkty rolno-spożywcze istotne dla brazylijskiego eksportu, w tym sok pomarańczowy, owoce, kawę rozpuszczalną, wołowinę, cukier i etanol. Przewidywane ułatwienia w dostępie do rynku Unii Europejskiej mają przyczynić się do zwiększenia możliwości eksportowych Brazylii i przynieść korzyści jej gospodarce, a zarazem wyzwanie dla gospodarki brazylijskiej, związane ze zwiększoną konkurencją oraz funkcjonowaniem w ramach rozległej strefy wolnego handlu.

Umowa obejmuje również zobowiązania dotyczące zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska i przestrzegania praw człowieka, stanowiące istotny element współpracy gospodarczej między oboma blokami.

Od 1 maja 2026 r. przejściowa umowa handlowa między Unią Europejską a Mercosul jest tymczasowo stosowana, co umożliwia wdrażanie uzgodnień handlowych przed pełnym wejściem w życie umowy o partnerstwie. Pełne wejście w życie umowy o partnerstwie będzie wymagało zakończenia odpowiednich procedur ratyfikacyjnych.

Tymczasowe stosowanie umowy handlowej UE–Mercosul stwarza nowe możliwości rozwoju eksportu polskich przedsiębiorstw na rynkach Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju. Do najważniejszych korzyści należą stopniowa redukcja ceł, ograniczenie wybranych barier pozataryfowych, uproszczenie procedur handlowych oraz poprawa dostępu do rynku usług i zamówień publicznych.

Szczególny potencjał dotyczy polskich producentów maszyn i urządzeń, sprzętu elektrycznego, produktów chemicznych i farmaceutycznych, tworzyw sztucznych, wyrobów przemysłu tekstylnego oraz wybranych artykułów rolno-spożywczych. Zniesienie lub obniżenie ceł może ograniczyć koszty eksportu i poprawić konkurencyjność cenową tych produktów wobec oferty dostawców z innych państw. Korzyści będą jednak wdrażane stopniowo, zgodnie z harmonogramami taryfowymi przewidzianymi dla poszczególnych kategorii towarów.

Istotne znaczenie ma również poprawa warunków prowadzenia działalności przez małe i średnie przedsiębiorstwa, które dotychczas mogły napotykać trudności związane z kosztami odpraw celnych, certyfikacją i dostępem do informacji o lokalnych regulacjach. Umowa przewiduje rozwiązania sprzyjające większej przejrzystości procedur oraz zwiększeniu przewidywalności wymiany handlowej.

Dla polskich przedsiębiorstw zainteresowanych ekspansją w Ameryce Południowej porozumienie może stanowić dodatkowy impuls do nawiązywania współpracy z lokalnymi dystrybutorami, partnerami przemysłowymi i odbiorcami instytucjonalnymi. Wykorzystanie nowych możliwości będzie jednak wymagało analizy popytu na poszczególnych rynkach, weryfikacji warunków taryfowych i reguł pochodzenia towarów oraz uwzględnienia lokalnych wymogów technicznych, sanitarnych i rejestracyjnych.

Istotnym uwarunkowaniem regulacyjnym z kolei dla eksporterów brazylijskich pozostaje unijne rozporządzenie w sprawie produktów niepowodujących wylesiania (EUDR). Obejmuje ono m.in. wybrane produkty pochodzenia rolnego, takie jak kawa, soja, kakao i bydło. Podmioty objęte regulacją muszą wykazać, że produkty spełniają określone wymogi dotyczące pochodzenia, w tym nie pochodzą z terenów poddanych wylesianiu po 31 grudnia 2020 r., a ich produkcja jest zgodna z właściwymi przepisami kraju produkcji. Zgodnie z aktualnym harmonogramem stosowanie przepisów rozpocznie się 30 grudnia 2026 r. w odniesieniu do dużych i średnich przedsiębiorstw oraz 30 czerwca 2027 r. w przypadku większości mikro- i małych przedsiębiorstw. Wyjątek stanowią niektóre mniejsze podmioty objęte wcześniejszymi regulacjami dotyczącymi drewna, dla których termin ten przypada na 30 grudnia 2026 r.

Ważnym elementem ram regulacyjnych jest unijny mechanizm ochronny dla wrażliwych sektorów rolnych, ustanowiony w marcu 2026 r. Przewiduje on możliwość szybkiego zastosowania środków ochronnych, w tym czasowego zawieszenia preferencji taryfowych, jeżeli wzrost importu z państw Mercosul spowoduje lub będzie groził spowodowaniem poważnych szkód dla unijnych producentów. Mechanizm obejmuje również wzmożone monitorowanie przywozu wybranych produktów rolnych, w tym wołowiny, drobiu, cukru, etanolu i ryżu.

Dodatkowym wyzwaniem dla brazylijskich eksporterów produktów pochodzenia zwierzęcego są unijne wymogi dotyczące stosowania określonych środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt, obowiązujące w odniesieniu do importu z państw trzecich od 3 września 2026 r. Eksport produktów objętych regulacją jest uzależniony od przedstawienia odpowiednich gwarancji zgodności z wymogami UE oraz uzyskania przez kraj pochodzenia upoważnienia do eksportu danej kategorii towarów.

Niespełnienie wymogów dotyczących wykazania zgodności doprowadziło do ograniczenia dostępu brazylijskich produktów pochodzenia zwierzęcego do rynku UE, obejmującego m.in. wołowinę, drób, produkty akwakultury, miód i osłonki naturalne Perspektywy przywrócenia eksportu różnią się w zależności od kategorii produktów. W przypadku wołowiny proces wykazania zgodności może być długotrwały, ze względu na konieczność udokumentowania przestrzegania wymogów w całym cyklu życia zwierząt. W odniesieniu do drobiu i miodu przeprowadzono audyt unijny w Brazylii, a raport dot. tych produktów został pozytywnie zaopiniowany. Oznacza, że jeszcze w IV kwartale 2026 r. może zostać opublikowana decyzja KE i przywrócony eksport do UE.