W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Brazylia

Stosunki dyplomatyczne między Polską a Brazylią zostały nawiązane 27 maja 1920 r.

Współpraca polityczna

Brazylia była pierwszym krajem Ameryki Łacińskiej, który ogłosił, iż „uznaje powstanie zjednoczonej i niepodległej Polski”. Stanowisko powyższe zostało przedstawione 17 sierpnia 1918 r. w nocie ministra spraw zagranicznych Brazylii Nilo Peçanha do posła francuskiego w Rio de Janeiro, Paula Claudela. De iure rząd Brazylii uznał państwo polskie, a konkretnie rząd Ignacego J. Paderewskiego (16 I – 9 XII 1919), 15 kwietnia 1919 r. Uroczyste wręczenie listów uwierzytelniających przez pierwszego przedstawiciela Rzeczypospolitej Polskiej, posła Ksawerego Orłowskiego, na ręce prezydenta Stanów Zjednoczonych Brazylii, Epitácia Pessoa da Silva, odbyło się 27 maja 1920 r. Z kolei listy uwierzytelniające od pierwszego posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego Stanów Zjednoczonych Brazylii, Rinalda de Lima e Silva, przyjął Naczelnik Państwa, Józef Piłsudski, dnia 3 czerwca 1921 r.

W okresie międzywojennym (1918–1939) Poselstwu RP w Rio de Janeiro podlegał Konsulat Generalny w Kurytybie, otwarty już w 1919 r. oraz wicekonsulaty RP (działające początkowo jako agencje konsularne) w Porto Alegre i São Paulo. Poselstwu Brazylii w Warszawie podlegały konsulaty w Warszawie i Gdyni. W 1934 r. przebywał w Brazylii marszałek Senatu RP Władysław Raczkiewicz, przyjęty m.in. przez prezydenta Brazylii, Getúlio Vargasa. W maju 1934 r. przebywała z kolei w Polsce misja wojskowa z gen. Leite de Castro na czele, z którą spotkał się Marszałek Józef Piłsudski.

Po II wojnie światowej relacje pomiędzy Polską a Brazylią pozostały na tym samym co przed wojną poziomie, a więc na szczeblu poselstw. Poselstwo RP w Rio de Janeiro wznowiło pracę latem 1946 r., a Poselstwo Brazylii dopiero rok później. W tym czasie funkcjonowały Konsulaty Generalne w Kurytybie oraz w São Paulo.

W październiku 1961 r., minister spraw zagranicznych PRL Adam Rapacki złożył wizytę oficjalną w Brazylii. Wcześniej, 18 stycznia 1961 r., relacje pomiędzy Polską a Brazylią podniesiono do rangi ambasad.

Różnice ideologiczne, a także zimna wojna, położyły się cieniem na wzajemnych relacjach po wojnie, przede wszystkim w aspekcie politycznym. Po przejęciu w Brazylii władzy przez wojsko w 1964 r. między oboma krajami nastąpił regres w stosunkach politycznych. Dobrze natomiast rozwijała się współpraca gospodarcza – szczególnie intensywna na przełomie lat 70. i 80.

Źródło: dr Jerzy Mazurek „Brazylia i Polska - 90 lat stosunków dyplomatycznych”.

Współpraca polityczna w okresie III RP

Brazylia drogę do pełnej demokracji przeszła w latach 80., czego zwieńczeniem jest Konstytucja z 1988 r. W okresie po transformacji nastąpiło niezwykłe ożywienie w stosunkach politycznych. Zapoczątkował je marszałek Senatu Andrzej Stelmachowski, który w kwietniu 1991 r. przebywał w Brazylii na czele delegacji polskiego Senatu. Kilka miesięcy później oficjalną wizytę w tym kraju złożył minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski. W 1995 r. przybył prezydent RP – Lech Wałęsa. Była to pierwsza na tym szczeblu wizyta w historii wzajemnych stosunków. W roku 2000 – w 500. rocznicę odkrycia Brazylii – gościł tu premier Jerzy Buzek. W tym samym roku w Brazylii przebywał marszałek Sejmu, Maciej Płażyński. Ukoronowaniem wzorowych stosunków politycznych była wizyta w Polsce, w lutym 2002 roku, prezydenta Brazylii Fernando Henrique Cardoso, a kilka miesięcy później oficjalna wizyta prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w Brazylii. 

Dobrze układa się współpraca obu krajów na forum organizacji międzynarodowych, gdzie dochodzi do spotkań na najwyższym szczeblu. W trakcie sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2007 r. w Nowym Jorku prezydent Polski Lech Kaczyński spotkał się z prezydentem Brazylii – Luizem Inácio Lula da Silva. Podczas szczytu Unia Europejska – Ameryka Łacińska w Limie (maj 2008) prezydent Lula spotkał się z kolei z premierem Polski Donaldem Tuskiem. Kontynuowana jest wymiana wizyt delegacji parlamentarnych. W kwietniu 2007 r. w Brazylii przebywał marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz.

Efektem wspomnianych wizyt i spotkań były kolejne porozumienia ułatwiające wzajemne relacje. 23 kwietnia 2000 r. weszło w życie porozumienie o ruchu bezwizowym (przez okres 90 dni). Pomostem w stosunkach polsko-brazylijskich jest Polonia brazylijska. Z inicjatywy organizacji polonijnych w skupiskach Brazylijczyków polskiego pochodzenia prowadzona jest szeroka działalność kulturalno-społeczna. Kultywuje się polskie tradycje i zwyczaje, organizowane są kursy języka polskiego i obchody polskich świąt narodowych oraz kościelnych.                                                                                                        

Źródło: dr Jerzy Mazurek „Brazylia i Polska - 90 lat stosunków dyplomatycznych”.

W ostatnich dwóch latach wzrosła dynamika relacji dwustronnych. Zapoczątkowały je w maju 2018 r. dwustronne negocjacje polityczno-ekonomiczne w związku z wizytą Wiceministra Spraw Zagranicznych Marka Magierowskiego. Wyraźnym sygnałem zacieśnienia wzajemnych relacji było uczestnictwo Ministra Spraw Zagranicznych Jacka Czaputowicza w uroczystości zaprzysiężenia prezydenta Jaira Bolsonaro w dniu 1 stycznia 2019 r. oraz seria spotkań z przedstawicielami nowego gabinetu. W kwietniu 2019 r. z wizytą w São Paulo i Brasílii przebywał Szef Gabinetu Prezydenta RP, Minister Krzysztof Szczerski.                                                      

Współpraca ekonomiczna

Stosunki gospodarcze między Polską a Brazylią regulują następujące umowy:

  • Umowa handlowa i płatnicza polsko-brazylijska z 19 marca 1960 roku, weszła w życie 15 października 1964 roku;
  • Porozumienie między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii w sprawie transportu morskiego podpisane w Warszawie 26 listopada 1976 roku, weszło w życie 21 lipca 1977 roku;
  • Umowa handlowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii podpisana w Brasilii 10 maja 1993 roku weszła w życie 9 sierpnia 1998 roku. W praktyce zastąpiła Umowę handlową i płatniczą polsko-brazylijską z 1960 roku;
  • Umowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o współpracy naukowo-technicznej, podpisana w Warszawie 5 września 1996 roku, weszła w życie 12 stycznia 1998 roku;
  • Wstępne porozumienie między Ministerstwem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwem Rolnictwa i Zaopatrzenia Federacyjnej Republiki Brazylii o współpracy technicznej i procedurach sanitarnych w dziedzinie weterynarii oraz zdrowia zwierząt i ludzi, podpisana w Warszawie 22 marca 1999 roku weszła w życie 21 kwietnia 1999 roku;
  • Umowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o ruchu bezwizowym, podpisana w Brasilii 14 lipca 1999 roku;
  • Umowa między PAIiIZ i brazylijską Agencją Promocji Eksportu i Inwestycji APEX o współpracy we wzajemnej promocji gospodarczej ze stycznia 2008 roku;
  • Deklaracja Ministerstwa Rozwoju, Przemysłu i Handlu Zagranicznego Brazylii i Ministerstwa Gospodarki RP o wzajemnej współpracy z sierpnia 2009 roku.                       

Brazylia jest najważniejszym partnerem gospodarczym Polski w Ameryce Łacińskiej. Według danych GUS, w 2017 r. wymiana handlowa pomiędzy krajami wyniosła 4.405,1 mln PLN. Polskie przedsiębiorstwa importują z Brazylii przede wszystkim dużą ilość towarów nieprzetworzonych lub nisko przetworzonych: surowców niezbędnych dla polskiej gospodarki (rudy miedzi) oraz produktów rolno-spożywczych przeznaczonych do konsumpcji (soja, kawa, owoce tropikalne, soki). Eksportują natomiast głównie produkty przetworzone: wyroby przemysłu elektromaszynowego (części i akcesoria samochodowe, silniki) oraz wyroby przemysłu chemicznego. Te dwie grupy produktów przetworzonych stanowią ok. 80 proc. całości naszego eksportu na rynek brazylijski.     

Linki 
Administracja gospodarcza:
Ministério do Desenvolvimento, Indústria e Comércio Exterior (Ministerstwo Rozwoju, Przemysłu i Handlu Zagranicznego)
Ministério de Agricultura, Pecuária e Abastecimento (Ministerstwo Rolnictwa, Hodowli i Zaopatrzenia)
Ministério de Minas e Energia (Ministerstwo Górnictwa i Energetyki)
Banco Central do Brasil (Bank Centralny Brazylii)
Agência de Promoção de Exportações e Investimentos APEX (Agencja Promocji Eksportu i Inwestycji)

Współpraca kulturalna

Współpraca kulturalna na szczeblu rządowym prowadzona jest w oparciu o Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o współpracy kulturalnej z 29 lipca 1991 r.

Polscy artyści i instytucje kulturalne, przy wsparciu Ambasady, Konsulatu Generalnego RP w Kurytybie i Instytutu Adama Mickiewicza, biorą aktywny udział w wydarzeniach o zasięgu krajowym (festiwale, biennale, przeglądy filmowe, wystawy). Rozwijane są wspólne platformy wymiany idei i dialogu, poprzez organizację konferencji i paneli dyskusyjnych (seminaria i konferencje naukowe, translatorskie, dotyczące literatury i teatru). Szczególne istotne są inicjatywy, które trafiają do szerokiej publiczności. W tym kontekście należy wymienić działania w zakresie rozpowszechniania polskiej kinematografii, realizowanie i wspieranie festiwali kina polskiego i przeglądów lokalnych, w których biorą udział polskie produkcje. Festiwal Kina Polskiego w Brazylii, organizowany od 2009 r. przez polskie placówki dyplomatyczne we współpracy z PISF, Stowarzyszeniem Filmowców Polskich, agencją Mañana i innymi licznymi partnerami, co roku umożliwia publiczności brazylijskiej zapoznanie się z polską twórczością filmową. 

Współpraca z lokalnymi instytucjami kultury ma znaczenie fundamentalne i umożliwia dotarcie do szerokiego odbiorcy. Wśród największych partnerów należy wymienić: stanowe departamenty kultury oraz Uniwersytety, między innymi Uniwersytet Federalny w Brasílii oraz Uniwersytet Federalny Parany, Sesc (instytucja prywatna pożytku publicznego, prowadząca działalność w dziedzinie edukacji, stymulacji przedsiębiorczości, kultury, jak również sportu), Centro Cultural Banco do Brasil (sieć ośrodków kulturalnych finansowana przez bank Banco do Brasil). Również instytucje o charakterze polonijnym aktywnie angażują się w promocję polskiej kultury i wspierają polskie placówki dyplomatyczne w ich działaniach. 

Instytut Adama Mickiewicza ma bardzo istotny wkład w promocję polskiej kultury w Brazylii. W latach 2015-2016 został zrealizowany tzw. Megaprojekt Brazylia, tj. Program Prezentacji Polskiej Kultury w Brazylii. Wydarzenia w dziedzinie: sztuk wizualnych, designu, teatru, tańca, muzyki poważnej i aktualnej, a także architektury odbyły się w najważniejszych metropoliach kraju: São Paulo, Rio de Janeiro, Brasilii, Kurytybie, Salvadorze, Belo Horizonte.

Polskie placówki dyplomatyczne w Brazylii realizują także zadania w ramach organizacji Eunic (European Union National Institutes for Culture). Głównym celem EUNIC Brasil jest propagowanie kultury, języków i wartości europejskich poprzez organizowanie wspólnych inicjatyw kulturalnych.

W roku 2009 została zainagurowana katedra polonistyki (literatura i język polski) na najstarszym uniwersytecie w Brazylii - Uniwersytecie Federalnym Parany (UFPR) w Kurytybie. 

 

Współpraca naukowa

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o współpracy w dziedzinie nauki i techniki z 5 września 1996 r. stanowi ramy dla współpracy w dziedzinie nauki i technologii. Podpisana 7 marca 2016 r. umowa o współpracy między CNPq (Narodowym Centrum Badań Naukowych) i NCBiR umożliwia tworzenie wspólnych programów i konkursów dla jednostek z obu krajów na badania naukowe oraz prowadzenie prac zmierzających do powstania nowych, innowacyjnych rozwiązań.

21 października 2013 r. podpisano „Memorandum o Porozumieniu” w sprawie przystąpienia Polski do brazylijskiego programu rządowego „Nauka bez Granic”.

Na podstawie podpisanej 15 kwietnia 2015 r. umowy między Polskim Instytutem Lotnictwa i Uniwersytetem Federalnym w Brasílii powstało Centrum Doskonałości Wysokich Technologii Lotniczych i Kosmicznych.  Od 2015 r. zrealizowano w Brasílii i w Warszawie trzy polsko-brazylijskie konferencje naukowo-technologiczne.

Ambasada i Konsulat Generalny RP w Kurytybie stymulują rozwój współpracy naukowej i akademickiej, zapraszając polskie szkoły wyższe i organizując ich wizyty oraz działają w zakresie promocji polskich placówek badawczych jako atrakcyjnego miejsca rozwoju karier naukowych. W latach 2014-2016, MNiSW zrealizowało trzy misje edukacyjne do Brazylii, z udziałem przedstawicieli polskich szkół wyższych. Celem misji był udział w brazylijskich targach edukacyjnych i promocja oferty edukacyjnej polskich uczelni. W wyniku działań Ambasady podpisano umowy o współpracy między Uniwersytetem Federalnym w Brasílii i wieloma polskimi placówkami naukowymi, m.in.: Uniwersytetem Śląskim, Uniwersytetem  Warszawskim i Instytutem Lotnictwa.

Dzięki wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Kurytybie polskie uczelnie podpisały w Paranie umowy głównie z Papieskim Uniwersytetem Pontyfikalnym w Kurytybie (PUC) oraz Uniwersytetem Federalnym Parany (UFPR).

Uznanie świadectwa wydanego za granicą

Wniosek o uznanie świadectwa wydanego za granicą należy złożyć we właściwym dla miejsca zamieszkania stanowym Sekretariacie ds. Edukacji. Do wniosku należy dołączyć:

  • świadectwo z umieszczoną na dokumencie albo dołączoną apostille;
  • informację o przebiegu kształcenia (wykaz ocen, wykaz przedmiotów i innych zajęć zrealizowanych w ramach danego etapu kształcenia);
  • tłumaczenie na język portugalski świadectwa po opatrzeniu apostille  i innych dokumentów sporządzonych w języku obcym, dokonane lub poświadczone przez tłumacza przysięgłego.

Podobna procedura obowiązuje w Polsce w zakresie uznania świadectwa wydanego w Brazylii. Wymagane dokumenty należy złożyć we właściwym dla miejsca zamieszkania Kuratorium Oświaty.                      

Nostryfikacja dyplomu ukończenia studiów

Postępowanie nostryfikacyjne odbywa się na podstawie Ustawy (Art. 48, § 2º, Lei de Diretrizes e Bases da Educação Nacional – Lei nº 9.394, de 20/12/1996) i jest dokonywane przez uczelnię, prowadzącą kierunek studiów w dyscyplinie, której dotyczy wniosek. Osoba ubiegająca się o nostryfikację składa wniosek do wybranej uczelni nostryfikującej, do którego dołącza: 1) dyplom ukończenia studiów; 2) dokumenty umożliwiające ocenę przebiegu studiów, uzyskiwanych efektów uczenia i czasu trwania studiów; 3) świadectwo, dyplom lub inny dokument, na podstawie którego została przyjęta na studia. Wymienione dokumenty należy przedłożyć wraz z dołączoną apostille oraz tłumaczeniem na język portugalski dokonanym przez tłumacza przysięgłego. Uczelnia nostryfikująca uznaje albo odmawia uznania dyplomu ukończenia studiów za granicą za równoważny odpowiedniemu brazylijskiemu dyplomowi i tytułowi zawodowemu w terminie do 180 dni od dnia złożenia wniosku. Za przeprowadzenie postępowania pobierana jest opłata, której wysokość określa uczelnia.

Postępowanie nostryfikacyjne w Polsce w odniesieniu do dyplomów wydanych przez brazylijskie szkoły wyższe prowadzi uczelnia posiadająca kategorię naukową A+, A albo B+ w dyscyplinie, której dotyczy wniosek. Do wniosku należy dołączyć: dyplom ukończenia studiów, dokumenty zaświadczające przebieg studiów, świadectwo ukończenia szkoły średniej. Uczelnia nostryfikująca uznaje albo odmawia uznania dyplomu ukończenia studiów za granicą za równoważny odpowiedniemu polskiemu dyplomowi i tytułowi zawodowemu w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku spełniającego wymagania formalne.

Uznawalność kształcenia 

Uznawanie zagranicznych świadectw i dyplomów (informacja Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacyjnej Republiki Brazylii) 

Uznawanie zagranicznych dyplomów (informacja Ministerstwa Edukacji Federacyjnej Republiki Brazylii)

Uznawanie zagranicznych dyplomów i świadectw (informacja Ministerstwa Edukacji Narodowej) 

Nostryfikacja dyplomów (informacja NAWA)