Główny Urząd
Geodezji i Kartografii

Należy wskazać, iż brak jest przepisu prawa, który by wprost zabraniał łączenia działek ewidencyjnych stanowiących jedną nieruchomość. Ponadto, stosowanie zasady polegającej na braku możliwości połączenia działek ewidencyjnych wyłącznie z powodu wydanych ostatecznych decyzji, na podstawie których działki te zostały wydzielone, nie znajduje w każdym przypadku uzasadnienia w przepisach prawa. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego¹, właściciel w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego ma prawo rozporządzać swoją nieruchomością, nie wykluczając przy tym połączenia działek ewidencyjnych, jeżeli przepisy szczególne nie zabraniają takiego działania. Zwróćmy zatem uwagę na definicję działki ewidencyjnej określonej w § 7 ust. 1 rozporządzenia EGiB², zgodnie z którą, stanowi ją ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą granic działek ewidencyjnych. Należy zauważyć, że definicja ta jednocześnie wskazuje (wyznacza) wzajemne uwarunkowania dla działek ewidencyjnych podlegających połączeniu, skoro w wyniku tej czynności również ma powstać działka ewidencyjna. Oznacza to, że działki przeznaczone do połączenia powinny znajdować się w jednym obrębie ewidencyjnym, powinny ze sobą sąsiadować, skoro mają utworzyć ciągły obszar gruntu (jeden poligon) oraz mieć jednorodny stan prawny i stanowić jedną nieruchomość w ujęciu wieczystoksięgowym (być ujawnione w jednej księdze wieczystej). Mając na uwadze warunek jednorodnego stanu prawnego działek łączonych, nie będzie zatem możliwe połączenie działek ewidencyjnych, które powstały na podstawie wydanej lub wydanych decyzji administracyjnych w przypadku, gdy zostały one wydzielone z urzędu w celu realizacji celu publicznego. Dotyczy to sytuacji np. związanych z wydzieleniem części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, czy też wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. W takim przypadku z mocy ustawy wydzielone na podstawie decyzji działki gruntu np. pod budowę lub poszerzenie drogi przechodzą na własność Skarbu Państwa, lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Podobnie będzie również w przypadku podziałów nieruchomości dokonywanych na wniosek zainteresowanego podmiotu, o którym mowa w art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami³, jeżeli w wyniku podziału zostaną wydzielone działki gruntu pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe. Wtedy również z mocy prawa działki te przechodzą na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne (art. 98 ust. 1 ww. ustawy). W obu ww. przypadkach, ze względu na zaistniały po podziale inny stan prawny nie będzie możliwe połączenie działek wydzielonych pod drogi publiczne lub ich poszerzenie z pozostałymi po wydzieleniu działkami, ponieważ nie będzie zachowany warunek jednorodności prawnej działek.

Natomiast połączenie wydzielonych np. pod poszerzenie drogi publicznej działek ewidencyjnych z działką stanowiącą istniejącą drogę publiczną, nie powinno stanowić problemu. Połączenie takich działek jest wręcz pożądane z uwagi na późniejsze zarządzanie powstałą nieruchomością. Nie powinno być także przeszkód prawnych do połączenia wydzielonych uprzednio i zatwierdzonych ostateczną decyzją administracyjną działek ewidencyjnych, których właściciel zrezygnował np. z zamiaru przeniesienia prawa własności, który był celem podziału.

Z przedstawionych przykładów wynika, że każde zlecenie prac geodezyjnych, których celem jest połączenie działek ewidencyjnych, wymaga szczegółowej i wnikliwej analizy prawnej pod względem możliwości jego realizacji. Nie ma tutaj rozwiązania „zero-jedynkowego”. Niemniej zasada tzw. „trwałości decyzji administracyjnej” jako podstawy braku możliwości połączenia działek ewidencyjnych powstałych w wyniku podziałów zatwierdzonych ostatecznymi decyzjami administracyjnymi w każdym przypadku, tj. niezależnie od istniejących uwarunkowań prawnych dotyczących łączonych działek nie powinno mieć charakteru obowiązującej zasady. W przeciwnym wypadku każda próba połączenia działek ewidencyjnych, także tych powstałych w wyniku tzw. podziałów „rolnych i leśnych”, które nie były zatwierdzane ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, w wielu przypadkach byłaby niemożliwa do wykonania w trybie czynności materialno-technicznej. Z taką sytuacją byśmy mieli do czynienia np. na obrębach ewidencyjnych, w których uprzednio było przeprowadzone scalenie i wymiana gruntów i została w tej sprawie wydana decyzja. Jest to oczywiście sytuacja nie do przyjęcia, jako że idąc tym tokiem rozumowania, analogicznie na takich obszarach nie powinno również wykonywać się ww. podziałów w trybie czynności materialno-technicznej.

Jakie wartości atrybutów ISD i SPD powinny mieć punkty graniczne działki powstałej z połączenia działek ewidencyjnych?

Zgodnie z § 16 ust. 2 tego rozporządzenia, pole powierzchni ewidencyjnej działki oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Zatem wykonując prace geodezyjne polegające na połączeniu działek ewidencyjnych, dokonujemy też obliczenia pola powierzchni łączonej działki, która zgodnie z tym przepisem powinna być wykazana z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Oznacza to, że pola powierzchni działek łączonych również powinny być wykazane z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Jeżeli nie są wykazane z taką precyzją, w ramach uzupełnienia zgłoszenia prac geodezyjnych, których cel został określony zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. l ustawy PGiK⁴, wykonawca powinien dokonać ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych (art. 12 ust. 2c pkt 4 ustawy PGiK), zmieniając tym samym wartości atrybutów ISD i SPD punktów granicznych określających przebieg granic łączonych działek odpowiednio na: „spełnia” i „ustalony”. Obowiązek ten wynika wprost z § 45 rozporządzenia EGiB, który stanowi, że dane ewidencyjne niespełniające obowiązujących standardów technicznych podlegają systematycznej modyfikacji i dostosowywaniu w ramach bieżącej aktualizacji ewidencji.