Główny Urząd
Geodezji i Kartografii

Zgodnie z § 8 ust. 1 standardów technicznych¹ podczas wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych, których celem jest sporządzenie mapy do celów projektowych, należy porównać treść mapy zasadniczej udostępnionej z zasobu ze stanem faktycznym w terenie, a wyniki przedstawić na mapie porównania z terenem ze wskazaniem na niej kolorem czerwonym elementów do usunięcia oraz elementów do pomiaru. Czynność tę wykonuje się w celu określenia (zaplanowania) niezbędnych prac zmierzających do doprowadzenia treści udostępnionej mapy do zgodności ze stanem rzeczywistym w terenie. Wykonawca realizuje ten cel albo poprzez usunięcie nieprawidłowo przedstawionych elementów na mapie z jednoczesnym ich pomiarem w terenie (w celu prawidłowego ich usytuowania, albo poprzez usuniecie elementów przedstawionych na mapie, ale już nieistniejących w terenie, albo poprzez pomiar nowych elementów dotychczas nieujawnionych na mapie, ale istniejących w terenie, albo poprzez łączne wykonanie niezbędnych czynności spośród wyżej wskazanych.

Sytuacja przedstawiona na mapie, w której przyłącze sieci uzbrojenia terenu „nie dochodzi” do ściany budynku najczęściej nie jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Może to być wynik nieprawidłowo wykonanych uprzednio pomiarów lub pozyskania danych w drodze digitalizacji albo nieprawidłowego opracowania plików aktualizacyjnych odpowiednich baz (np. GESUT i EGiB). Podobnych przyczyn nieprawidłowości możemy się doszukać w przypadku, kiedy kontur uwidocznionego na mapie budynku „przecina się” z przyłączem. Różnica polega jednak na tym, że jest to zgodne z rzeczywistością, ponieważ przewód przyłącza np. wodnego, energetycznego, najczęściej przechodzi przez ścianę fundamentową budynku, „wchodząc” w jego obrys.

Dokonując aktualizacji mapy zasadniczej, np. w związku ze sporządzaniem mapy do celów projektowych, należy jednak pamiętać o zasadach dotyczących kolejności prezentacji obiektów na mapie zasadniczej. Zgodnie z rozdziałem 1 ust. 12 załącznika nr 4 do rozporządzenia w sprawie BDOT500 oraz MZ², budynki oraz związane z nimi obiekty budowlane, budowle, ogrodzenia, obiekty związane z komunikacją, na mapie zasadniczej prezentowane są przed elementami uzbrojenia terenu. Zatem zgodnie z tą regulacją sieć uzbrojenia terenu, np. w postaci przyłączy, powinna być przedstawiona (widoczna) na mapie tylko do styku z konturem budynku. Wewnątrz konturu budynku przewodów sieci uzbrojenia terenu oraz innych elementów sieci nie uwidacznia się na mapie zasadniczej.

Zatem w przypadku, gdy w obszarze aktualizacji mapy zasadniczej, na mapie do porównania z terenem, która jest kartograficznym odzwierciedleniem usytuowania obiektów określonych baz danych, przyłącze przecina kontur budynku „wchodząc” w jego obrys lub do niego „nie dochodząc”, należy ustalić przyczynę takiego stanu. Aby można było wyeliminować tę nieprawidłowość, konieczne może się okazać wykonanie nowego pomiaru błędnie usytuowanego na mapie budynku i wprowadzenie do odpowiedniej bazy danych (EGiB lub BDOT500) punktów załamania konturu tego budynku o prawidłowych współrzędnych. W uzasadnionych przypadkach, kiedy zarówno budynek, jak i przyłącze zostały pomierzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności w zakresie spełnienia standardów dokładnościowych pomiaru tych obiektów, wystarczy prawidłowe opracowanie plików aktualizacyjnych odpowiednich baz, np. GESUT.

Należy również pamiętać, że na podstawie przepisów § 35 ust. 1 i ust. 4 standardów technicznych, dokumentację zawierającą wyniki geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych kompletuje się w postaci operatu technicznego i przekazuje do organu łącznie z plikami danych służących do aktualizacji odpowiednich baz danych zasobu. Pliki zawierające obiekty zmodyfikowane oraz obiekty nowe, wykonawca jest zobowiązany sporządzić w formacie GML. Ponadto, na podstawie art. 12a ust. 1 pkt 1 ustawy PGiK³, wykonawca prac geodezyjnych po wykonaniu zgłoszonych prac jest obowiązany złożyć do organu Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, do którego zostały zgłoszone prace geodezyjne, zawiadomienie o przekazaniu wyników zgłoszonych prac, dołączając wyniki prac geodezyjnych w postaci zbiorów nowych, zmodyfikowanych lub zweryfikowanych danych, które należą do zakresu informacyjnego określonych baz danych, w tym również do EGiB, GESUT i BDOT500.

Wskazane wyżej przepisy określają ogólne zasady dotyczące sposobu aktualizacji mapy zasadniczej (m.in. poprzez modyfikację określonych obiektów), która tworzona jest na podstawie odpowiednich zbiorów danych zawartych w bazach danych prowadzonych przez starostę. Przepisy nie nakładają jednak obowiązku na wykonawcę prac geodezyjnych poprawy wszystkich nieprawidłowości, które występują na mapie zasadniczej udostępnionej z zasobu w całym aktualizowanym obszarze. W szczególności przepisy nie zobowiązują wykonawcy do dokonywania weryfikacji pomiaru przebiegu np. zakrytych przyłączy w ramach aktualizacji mapy zasadniczej, które powinny były być pomierzone przed zakryciem. Z przepisów taki obowiązek nie wynika.

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że prawodawca w § 7 standardów technicznych, umocował kierownika prac geodezyjnych do podejmowania decyzji w zakresie możliwości wykorzystania przy wykonywaniu prac geodezyjnych materiałów udostępnionych z zasobu, uzależniając tę decyzję od wyników przeprowadzonej analizy tych materiałów pod względem dokładności, aktualności i kompletności, mając na uwadze osiągnięcie celu pracy geodezyjnej i odpowiednich dokładności. Powyższe potwierdza § 31 standardów technicznych, który jako wyjątek, wskazuje na sytuację, gdzie niezależnie od ww. przepisu § 7 standardów technicznych (czyli niezależnie od decyzji kierownika), wykonawca ma obowiązek wykonania pomiaru punktów granicznych, które nie spełniają standardów dokładnościowych, gdzie jednocześnie w stosunku do pozostałych szczegółów terenowych takiego obowiązku nie ma.

Korzystając z uprawnienia wynikającego z ww. § 7, kierownik prac geodezyjnych powinien jednak mieć na uwadze, że za wykonane prace geodezyjne (zlecenie), przy ewentualnych roszczeniach zleceniodawcy, odpowiada wykonawca prac geodezyjnych.