Główny Urząd
Geodezji i Kartografii

Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste może nastąpić w drodze umowy cywilnoprawnej. Przeniesienie zaś tego prawa może nastąpić zarówno w drodze umowy jak i np. w drodze jego dziedziczenia.

Zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami¹ oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Dodatkowo, oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej.

Należy zauważyć, że ustawodawca wyraźnie uzależnił istnienie prawa użytkowania wieczystego od wpisu tego prawa do księgi wieczystej tylko w dwóch przypadkach: oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste oraz przeniesienia tego prawa w drodze umowy. W konsekwencji uznać trzeba, że w sytuacji nabycia prawa użytkowania wieczystego wskutek dziedziczenia (zarówno ustawowego, jak i testamentowego), wpis w księdze wieczystej będzie miał dla tego prawa charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny².

Wynika z tego, że sytuacja będzie różniła się w zależności od tego, czy mamy do czynienia z umową, zawartą w formie aktu notarialnego, oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia tego prawa, czy też z dziedziczeniem tego prawa.

W przypadku oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia tego prawa, do aktualizacji egib, oprócz zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, niezbędne jest również ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej, gdyż wpis taki ma charakter konstytutywny, tzn. przed jego dokonaniem prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, ani nie zostaje przeniesione na nabywcę nawet pomimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego³.

Natomiast w przypadku dziedziczenia prawa użytkowania wieczystego, odpisy zarówno prawomocnych postanowień sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, jak i aktów poświadczenia dziedziczenia, stanowią samodzielne podstawy do aktualizacji informacji zawartych w egib, niezależne od zawiadomień o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej.