Polska w Meksyku

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze:

W porównaniu do swoich środkowoamerykańskich sąsiadów, Kostaryka jest stosunkowo stabilną gospodarką opartą na turystyce, rolnictwie i eksporcie produktów przemysłu elektronicznego. Na korzyść kraju świadczą stabilne instytucje publiczne, wieloletnia historia pokojowego przekazywania władzy oraz zdecydowanie mniejsze różnice w dystrybucji dochodu narodowego niż w państwach sąsiedzkich. Poziom życia w Kostaryce jest też w porównaniu z nimi zdecydowanie wyższy. PKB per capita wg parytetu siły nabywczej wyniósł w 2024 r. 26 900 USD i był najwyższy w całym regionie (sytuacja ubóstwa dotyka około 15,2% gospodarstw domowych, mniej niż w innych krajach Ameryki Środkowej). Imponująca bioróżnorodność Kostaryki sprawia, iż jest ona interesującym miejscem dla ekoturystyki. Zagranicznych inwestorów przyciągają stabilność polityczna kraju, stosunkowo wysoki poziom kwalifikacji pracowników oraz zachęty finansowe oferowane w specjalnych strefach ekonomicznych. W odróżnieniu od reszty krajów Ameryki Środkowej, Kostaryka nie jest silnie uzależniona od przekazów pieniężnych z zagranicy - stanowią one jedynie ok. 2% PKB.

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB:

Na przestrzeni ostatnich lat gospodarka Kostaryki przeszła głębokie zmiany strukturalne. Dzięki inwestycjom zagranicznym o wysokiej wartości dodanej i dywersyfikacji eksportu, kraj ten wyróżnia się na tle regionu w dalszym ciągu silnie uzależnionego od rolnictwa. W 2022 r. udział poszczególnych sektorów gospodarki w tworzeniu PKB przedstawiał się następująco: sektor pierwszy: 6%, sektor drugi: 21%, sektor trzeci: 73%.

W sektorze przemysłowym zatrudnionych jest 22% ludności aktywnej zawodowo. Podstawą przemysłu jest sektor montażowo-przetwórczy, skoncentrowany przede wszystkim w specjalnych strefach ekonomicznych. Generalnie produkcję przemysłową można podzielić na dwa działy:

•    produkcję tradycyjną na potrzeby rynku wewnętrznego (żywność przetworzona, napoje);
•    nastawioną proeksportowo produkcję montażowo-przetwórczą (elektronika, sprzęt medyczny, farmaceutyki, tekstylia).

Usługi dają zatrudnienie 64% populacji aktywnej zawodowo. Sektorem notującym najszybszy wzrost jest turystyka (jej udział w tworzeniu PKB wynosi 13%), której rozwój jest wspierany przez rząd za pomocą licznych zachęt fiskalnych i ułatwień administracyjnych. Kostaryka jest najważniejszym ośrodkiem ekoturystycznym w Ameryce Środkowej. W roku 2019 kraj odwiedziło ponad 3 mln turystów, w 2020 r., z powodu pandemii, nastąpił spadek do około 1 miliona. W 2022 r. było to 2,4 mln osób. W opracowanym przez Światowe Forum Ekonomiczne rankingu Travel and Tourism Competitiveness Report 2024, Kostaryka zajęła 51. miejsce na świecie i szóste w Ameryce Łacińskiej (po Brazylii, Chile, Meksyku, Argentynie i Kolumbii) pod względem konkurencyjności turystycznej. Pozostałe gałęzie sektora usług notujące szybki wzrost to transport, usługi informatyczne i usługi dla biznesu.

Od 2012 roku stały wzrost wykazuje turystyka medyczna. Z usług medycznych kostarykańskich klinik i szpitali skorzystało 70 000 cudzoziemców. Zyski z turystyki medycznej przekraczają 500 mln USD. Niemniej jednak analitycy są zdania, że Kostaryka nie wykorzystała jeszcze swojego potencjału w tej dziedzinie.  Dwie najliczniejsze grupy turystów medycznych to Amerykanie i Kanadyjczycy. Pacjenci najczęściej korzystają z zabiegów medycyny sercowo-naczyniowej, nosowo-gardłowej, neurochirurgii, chirurgii plastycznej i ginekologii.

Sektor rolniczy zatrudnia 14% siły roboczej Kostaryki. Rolnictwo zdominowane jest przez uprawy kawy, bananów (drugi producent na świecie) i ananasów, przeznaczonych głównie na rynek Stanów Zjednoczonych i europejski (98% eksportu). Ziemie uprawne zajmują 505 tys. km². Na wyżynach uprawiane są głównie kawa i trzcina cukrowa, podczas gdy na nizinach dominują bananowce. W ostatnich latach zyskały na znaczeniu produkty nietradycyjne tj. kwiaty cięte, orzechy makadamia, zioła i kawa gourmet. Hodowla palm olejowych zaspokaja przede wszystkim potrzeby wewnętrzne. Rybołówstwo skoncentrowane jest głównie na wybrzeżu Pacyfiku; opiera się na połowie skorupiaków (krewetki, langusty) i tuńczyka.

Notuje się również rozwój sektora budowlanego w Kostaryce, a jednym z głównych pozytywnych tego efektów jest powstawanie nowych miejsc pracy.

• Polityka kursowa:

W ostatnich latach polityka monetarna Kostaryki była ukierunkowana na utrzymanie niskiej i stabilnej inflacji, zgodnie ze schematem celu inflacyjnego oficjalnie przyjętym w styczniu 2018 r. przez Bank Centralny Kostaryki (BCCR). Podejście to oznacza zobowiązanie do osiągnięcia celu ilościowego dla stopy inflacji w danym horyzoncie czasowym, przy użyciu stopy polityki pieniężnej (MPR) jako głównego instrumentu wpływającego na warunki gospodarcze. 

To restrykcyjne stanowisko przyczyniło się do znacznego spadku inflacji. Od czerwca 2023 r. do stycznia 2024 r. zmiana wskaźnika cen konsumpcyjnych w ujęciu rocznym była ujemna, co wskazywało na okres deflacji. 

W 2025 r. Bank Centralny Kostaryki  stopniowo obniżał stopy procentowe z 4% do 3,25% na koniec roku, reagując na deflację. Celem obniżki było zwiększenie aktywności kredytowej i ożywienie koniunktury gospodarczej. 

Jednostka monetarna Kostaryki to colon kostarykański (z hiszp. Colón – Kolumb). Dzieli się na 100 mniejszych jednostek: centymów. W roku 2025 r. 1 colon kostarykański (CRC) umocnił się wobec dolara amerykańskiego o ok.  4%. Średnia wartość 1 USD wyniosła w ciągu roku ok. 503 CRC.

• Surowce i technologie krytyczne:

Kostaryka nie posiada znaczących surowców krytycznych, ani nie jest wiodącym producentem technologii krytycznej.

• Stan infrastruktury:

Infrastruktura Kostaryki stoi przed poważnymi wyzwaniami, które wpływają na jej rozwój i konkurencyjność. Według Globalnego Indeksu Konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego z 2019 r., kraj ten zajął 117 miejsce na 141 krajów pod względem jakości infrastruktury drogowej, co plasuje go wśród krajów o najgorszej jakości w tym aspekcie.

Ponad 50% dróg w Kostaryce jest w złym stanie, przekraczając średnią dla Ameryki Łacińskiej wynoszącą 20%. Sytuacja ta wynika z kombinacji czynników, w tym krótkowzrocznego planowania i nieefektywnego zarządzania projektami infrastrukturalnymi. 

Ponadto kraj doświadcza przyspieszonego wzrostu floty pojazdów, bez proporcjonalnej rozbudowy sieci drogowej. Doprowadziło to do tego, że Kostaryka ma jeden z najwolniejszych ruchów samochodowych w Ameryce Łacińskiej i na świecie, ze średnią prędkością 55 km/h, w przeciwieństwie do krajów takich jak Chile (92 km/h) czy Stany Zjednoczone (107 km/h). 

Pomimo tego, według raportu The Economist, Kostaryka zajmuje szóste miejsce pod względem infrastruktury w Ameryce Łacińskiej. Raport ostrzega jednak, że infrastruktura kraju jest przeszkodą dla wzrostu gospodarczego i rozwoju kraju.

• Kalendarz dni wolnych od pracy:

W Kostaryce jest łącznie 12 świąt państwowych. W roku 2026, dni wolne od pracy wypadają następująco:

•    1 stycznia (czwartek) – Nowy Rok
•    2 kwietnia (czwartek): Wielki Czwartek
•    3 kwietnia (piątek) – Wielki Piątek
•    11 kwietnia (sobota): Dzień Juana Santamaríi
•    1 maja (piątek) – Święto Pracy
•    25 lipca (sobota) – Dzień Aneksji Partido de Nicoya
•    2 sierpnia (niedziela) – Dzień Matki Boskiej Anielskiej
•    15 sierpnia (sobota) – Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
•    31 sierpnia (poniedziałek) – Dzień Osób Czarnoskórych i Kultury Afro-Kostarykańskiej
•    15 września (wtorek) – Dzień Niepodległości
•    1 grudnia (wtorek) – Dzień Zniesienia Armii
•    25 grudnia (piątek) – Boże Narodzenie

• Najważniejsi partnerzy handlowi:

Najwięksi odbiorcy eksportu Kostaryki:

•    Stany Zjednoczone – zdecydowany lider, odbiorca prawie połowy całości eksportu (około 45-46%) Kostaryki 
•    Niderlandy – najważniejszy partner europejski, odpowiadający za około 8-9% eksportu
•    Gwatemala – regionalny partner w Ameryce Środkowej, około 4,9% eksportu
•    Belgia – drugi znaczący odbiorca europejski, ok. 4,7% eksportu
•    Nikaragua – kolejny rynek w regionie, ok. 3,8 % eksportu
•    Panama, Honduras i Salwador – mniejsze, ale istotne rynki w Ameryce Środkowej
•    Chiny i Japonia – mniejsze udziały, ale obecne w pierwszej dziesiątce partnerów

Główne kraje będące partnerami importowymi Kostaryki:

•    Stany Zjednoczone – najważniejszy partner importowy, z którego Kostaryka importuje m.in. znaczną część paliw, maszyn, aparatury 
•    Chiny – drugi kluczowy dostawca importu, szczególnie surowców żelazo i stali oraz komponentów elektronicznych
•    Meksyk – ważny partner handlowy w regionie, duży dostawca m.in. samochodów, sprzętu elektronicznego różnorodnych towarów
•    W strukturze importu ważne są także inne kraje regionu m.in. Salwador, Panama czy Honduras

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe:

Import i eksport Kostaryki charakteryzuje się połączeniem produktów rolnych i przemysłowych, co odzwierciedla jej zróżnicowaną i rozwijającą się gospodarkę.

Głównymi produktami eksportowymi tego kraju są przede wszystkim produkty rolne i urządzenia medyczne. Kostaryka jest jednym z największych na świecie eksporterów instrumentów medycznych, takich jak urządzenia chirurgiczne i sprzęt diagnostyczny, które stanowią znaczną część jej eksportu. Banany są również kluczowym produktem eksportowym, których kraj jest jednym z największych eksporterów na świecie. Ananasy i inne owoce tropikalne również mają duży udział w eksporcie, głównie w kierunku USA i Europy. Kawa jest kolejnym ważnym produktem i wysoko cenionym na świecie produktem eksportowym Kostaryki. Inne ważne produkty eksportowe to cukier, kakao, ryby (np. tuńczyk) i owoce morza. Łączna wartość eksportu Kostaryki wynosi około 12 mld USD rocznie, z czego około 30% stanowią wyroby medyczne, a następnie produkty rolne, takie jak banany (14%) i ananasy (10%).

Odnośnie do produktów importowanych, Kostaryka w dużej ilości sprowadza z zagranicy maszyny i różnego rodzaju sprzęty (maszyny przemysłowe, komputery, sprzęt telekomunikacyjny i maszyny elektryczne), które są niezbędne dla rozwijającego się sektora produkcyjnego i technologicznego kraju. Chemikalia to kolejny znaczący sektor importu (np. farmaceutyki, nawozy i tworzywa sztuczne), które wspierają różne branże, w tym rolnictwo i produkcję. Kostaryka importuje również pojazdy mechaniczne (w szczególności samochody) i części samochodowe, produkty ropopochodne, elektronika (np. komputery, telewizory i telefony komórkowe) są kolejnymi ważnymi sektorami importu. Kraj importuje również znaczne ilości tworzyw sztucznych do lokalnej produkcji oraz żelazo i stal, które są wykorzystywane w sektorze budowlanym i motoryzacyjnym. Całkowita wartość produktów importowanych wynosi ok. 13 mld USD rocznie, z czego około 25% stanowią maszyny i urządzenia, a 15% chemikalia.

• Inwestycje zagraniczne:

W  2024 roku Kostaryka odnotowała rekordowy napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) o wartości około 4,32 mld USD. To oznacza wzrost o około 14 % w porównaniu z rokiem poprzednim, kiedy to osiągnęły najwyższy poziom w historii kraju. 

Głównymi sektorami, które przyciągnęły inwestorów były: produkcja przemysłowa, turystyka i nieruchomości. 

Największa część inwestycji trafiła do specjalnych stref ekonomicznych. 

Od lat głównym inwestorem są Stany Zjednoczone, następne miejsca zajmują Belgia, Szwajcaria, Panama Holandia i Kolumbia. 

Zgodnie z danymi kostarykańskiej agencji rozwoju CINDE, w 2025 roku Kostaryka pozyskała 19 nowych inwestycji zagranicznych  oraz 48 reinwestycji  globalnych firm, które rozszerzyły swoją działalność w kraju. Jednakże dane z pierwszego kwartału 2025 r. potwierdzają spadek inwestycji  o ok. 25% w porównaniu do analogicznego okresu roku 2024.

Kostaryka aktywnie uczestniczy w różnych wielostronnych inicjatywach i organizacjach o charakterze gospodarczym, zgodnie ze swoją strategią otwartości handlowej, przyciągania inwestycji zagranicznych i promowania zrównoważonego rozwoju.

•   Światowa Organizacja Handlu (WTO):
Od momentu przystąpienia w 1995 r. Kostaryka jest promotorem wolnego handlu i uczestniczy w negocjacjach mających na celu zmniejszenie barier taryfowych i wzmocnienie wielostronnego systemu handlowego.

•   Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD):
Kostaryka została członkiem OECD w maju 2021 r., po przeprowadzeniu różnych reform w zakresie zarządzania, konkurencyjności, przejrzystości fiskalnej i stabilności gospodarczej. Jej członkostwo ułatwia dostęp do najlepszych międzynarodowych praktyk w zakresie polityki publicznej.

•   Międzyamerykański Bank Rozwoju (IDB):
Kostaryka utrzymuje bliskie relacje z IDB, korzystając z finansowania projektów w zakresie infrastruktury, innowacji i zrównoważonego rozwoju, w tym wzmocnienia sektora energii elektrycznej i transportu publicznego.

•   System Integracji Ameryki Środkowej (SICA):
Uczestniczy w integracji gospodarczej Ameryki Środkowej za pośrednictwem SICA, dążąc do harmonizacji przepisów i wzmocnienia handlu regionalnego poprzez Środkowoamerykańską Strategię Ułatwień w Handlu.

•   Wyspecjalizowane agencje Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ):
Kostaryka jest członkiem Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych ds. Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CEPAL) oraz współpracuje z Konferencją Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) w zakresie zrównoważonych inwestycji i kwestii handlowych, a także z Organizacją ds. Rozwoju Przemysłowego (UNIDO) i ze Światową Organizacją Turystyki (UNWTO). Uczestniczy również w Międzynarodowej Organizacji Pracy promującej godną pracę oraz w Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (projekty rozwoju obszarów wiejskich).

•   Umowy o wolnym handlu:
Kostaryka podpisała umowy o wolnym handlu z następującymi partnerami: Kolumbia, Kanada, Wspólnota CARICOM, Chile, Chiny, Ameryka Środkowa-Stany Zjednoczone-Republika Dominikańska (CAFTA-DR), Meksyk, Peru, Singapur i Unia Europejska. Aktualnie jest również w trakcie negocjacji nad umowami z Koreą Południową oraz z Sojuszem Pacyfiku (AP).

•   Dwustronne umowy inwestycyjne:
Kostaryka posiada dwustronne umowy inwestycyjne z Argentyną, Kanadą, Chile, Niemcami, Tajwanem, Koreą Południową, Hiszpanią, Francją, Holandią, Paragwajem, Czechami, Szwajcarią, Wenezuelą i Katarem.

•   Członkostwo w innych organizacjach:
Środkowoamerykański Bank Integracji Gospodarczej (BCIE), Środkowoamerykański Wspólny Rynek (CACM), Grupa 77 (G77), Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD), Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA), Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (IFAD), Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Mechanizm Integracji Gospodarczej i Współpracy Ameryki Łacińskiej i Karaibów (SELA), Wielostronna Agencja Gwarancji Inwestycji (MIGA), Organizacja Państw Amerykańskich (OAS), Bank Światowy (WB), Światowa Organizacja Celna (WCO) oraz Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO).

Uczestniczy również jako obserwator m.in. w Latynoamerykańskim Stowarzyszeniu Integracyjnym (ALADI) oraz w Forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC).

• Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne:​​​​​​

Zmiany wartości i struktury importu towarów z Polski w skali rocznej świadczą o tym, że w dużej mierze opiera się on na okazjonalnych transakcjach przeprowadzanych na międzynarodowym rynku towarowym w zależności od aktualnych cen. Często polskie towary trafiają do Kostaryki poprzez międzynarodowych pośredników, a bezpośrednie kontakty handlowe miejscowych przedsiębiorców z polskimi odnotowywane są sporadycznie.

Pomimo tego, Kostaryka jest głównym partnerem handlowym Polski w regionie Ameryki Środkowej. Istnieje znaczna przewaga eksportu kostarykańskiego do Polski nad importem z naszego kraju. W okresie od 2011 r. do 2014 r., wolumen wymiany handlowej charakteryzowała tendencja spadkowa (z 104,9 mln USD do 52 mln USD). Od 2015 r. nastąpiło odwrócenie tendencji i obserwuje się ożywienie wymiany handlowej. Polski eksport na przestrzeni pięciu lat potroił swoją wartość i w ostatnich latach wynosi ok. 30 mln USD.

Polska eksportuje do Kostaryki m.in. kosmetyki, samochody, rury, sprzęt elektryczny, leki, jachty, preparaty do włosów; importuje owoce (banany, ananasy), podzespoły elektroniczne oraz sprzęt medyczny.

Wartość polskiego importu towarów z Kostaryki w 2024 r. wyniosła 198,1 mln USD. Wartość eksportu polskich towarów do Kostaryki w tym samym okresie wyniosła 46,3 mln USD. W dalszym ciągu utrzymuje się deficyt obrotów handlowych z Polską w wysokości ponad 150 mln USD. Na uwagę zasługuje ponad 25% wzrost obrotów handlowych w 2024 r. z 194,7 mln USD do 244,4 mln USD. 

Zgodnie z danymi GUS w okresie od stycznia do listopada 2025 r. polski eksport do Kostaryki zamknął się kwotą ok. 61,8 mln USD zaś import osiągnął 23 mln USD.

Obroty handlowe Polski z Kostaryką (mln USD):

Dane: Główny Urząd Statystyczny (GUS)

Dane Narodowego Banku Polskiego nie odnotowują, by firmy zarejestrowane w Kostaryce dokonywały bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce. W danych NBP brak jest również informacji odnośnie do inwestycji polskich firm w Kostaryce. Inwestycje obywateli polskich ograniczają się do zakupów nieruchomości.

• Relacje z UE:

Unia Europejska jest jednym z kluczowych partnerów Kostaryki, zarówno w wymiarze handlowym, jak i rozwojowym. Współpraca realizowana jest m.in. w ramach inicjatywy Global Gateway, ze szczególnym naciskiem na zrównoważony transport, transformację cyfrową i ochronę środowiska.

W lutym 2025 r. Kostaryka została usunięta z unijnej „szarej strefy” w zakresie współpracy podatkowej. Decyzja ta była efektem wdrożenia przez Kostarykę reform wzmacniających przejrzystość systemu podatkowego oraz dostosowania przepisów do standardów OECD i UE, w szczególności w zakresie przeciwdziałania unikaniu opodatkowania i wymiany informacji podatkowych. Z perspektywy UE krok ten zwiększa wiarygodność Kostaryki jako partnera gospodarczego i finansowego oraz ogranicza ryzyka związane z praniem pieniędzy i erozją bazy podatkowej. 

W wrześniu 2025 r. komisarz UE ds. partnerstw międzynarodowych Jozef Síkela odbył oficjalną wizytę w Kostaryce. Jej celem było wzmocnienie partnerstwa UE–Kostaryka w ramach inicjatywy Global Gateway. Kluczowym punktem wizyty było ogłoszenie wsparcia UE dla projektu elektrycznego pociągu pasażerskiego w aglomeracji San José, współfinansowanego przez Europejski Bank Inwestycyjny. Rozmowy dotyczyły także transformacji ekologicznej, zrównoważonej mobilności oraz współpracy Jako członek Systemu Integracji Środkowoamerykańskiej (SICA), Kostaryka utrzymuje wielopłaszczyznowe stosunki z UE (dialog polityczny, współpraca gospodarcza). Głównym celem polityki unijnej wobec Kostaryki jest wspieranie spójności społecznej oraz stymulowanie uczestnictwa państwa w procesie integracyjnym Ameryki Środkowej.

Pod względem eksportu UE jest drugim co do wielkości (20%) partnerem handlowym Kostaryki po Stanach Zjednoczonych (43%), Kostaryka jest jednak najważniejszym partnerem Unii Europejskiej w Ameryce Środkowej. Całkowita wartość handlu między UE a Kostaryką osiągnęła historyczną  wielkość w 7,203 mld euro w 2024 r., co stanowi wzrost o 203% w porównaniu z 2013 r.

Głównymi produktami eksportowanymi przez UE do Kostaryki są maszyny (17%), pojazdy (8%) i produkty farmaceutyczne (7%). Kostaryka eksportuje głównie banany, ananasy i melony (43%), sprzęt medyczny (37%) i przetwory spożywcze (5%).

Głównymi inwestorami europejskimi w Kostaryce są Holandia, Belgia, Hiszpania, Niemcy i Włochy.

W zakresie unijnej pomocy rozwojowej, Kostaryka otrzymała w latach 2007-2013 34 mln EUR na cele związane ze zwalczaniem biedy i nierówności społecznych, a także rozwijaniem procesu integracyjnego w Ameryce Środkowej. Później kraj ten, ze względu na stosunkowo wysoki PKB per capita, przestał się kwalifikować do dwustronnej pomocy w ramach Instrumentu Współpracy Rozwojowej, pozostaje jednak aktywnym partnerem w regionalnych i tematycznych programach unijnych, np. Global Gateway.

• Baza traktatowa:

Układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską (UE) a Ameryką Środkową, w tym Kostaryką, jest szeroko zakrojonym traktatem mającym na celu wzmocnienie więzi politycznych, gospodarczych i współpracy między oboma regionami. Został on podpisany w 2012 roku.

Kluczowe aspekty umowy:

•   Dialog polityczny - ustanawia ramy dla regularnego dialogu na temat demokracji, praw człowieka i zarządzania;
•   Filar handlowy - tworzy strefę wolnego handlu między UE a Ameryką Środkową, eliminując większość ceł i barier handlowych (z Kostaryką funkcjonuje prowizjonalnie od 1 października 2013 r.);
•   Współpraca - obejmuje obszary takie jak ochrona środowiska, edukacja, nauka i zrównoważony rozwój.

W przypadku Kostaryki, postanowienia handlowe pomogły np. zwiększyć eksport bananów, kawy, ananasów i wyrobów medycznych do UE, jednocześnie zwiększając import europejskich maszyn, chemikaliów i samochodów.