Najem Społeczny

Warszawska społeczna agencja najmu to swego rodzaju paradoks: mimo że pierwsza SAN powstała właśnie w stolicy, na jej terenie nigdy nie funkcjonowała społeczna agencja najmu. Jak to możliwe?

SAN powstała w Warszawie już w 2017 roku - na trzy lata przed jej oficjalnym pojawieniem się w ustawie o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa. Dzięki Fundacji Habitat for Humanity Poland, Warszawa stała się poligonem doświadczalnym - to dzięki miastu i wspomnianej fundacji możliwe było sprawdzenie, czy SAN jest faktycznie dobrym rozwiązaniem oraz jakie zmiany w ogólnopolskim porządku prawnym byłyby konieczne, by uczynić z niej rozwiązanie jeszcze lepsze - uniwersalne i dostępne dla gmin w całym kraju.

Udało się - warszawska, pionierska SAN dowiodła, że może skutecznie wspierać osoby w kryzysie mieszkaniowym oraz uruchomić prywatny zasób mieszkaniowy, pozostający do tej pory z różnych powodów poza rynkiem najmu. Jednocześnie okazało się, że dla efektywnego działania potrzebne jest jej odpowiednie umocowanie ustawowe oraz zwiększenie potencjalnych korzyści dla osób, które chciałyby udostępnić swoje mieszkania do wynajęcia w jej ramach. 

W 2021 roku, dzięki nowelizacji ustawy z 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, SAN została wprowadzona do polskiego porządku prawnego - określono procedurę jej tworzenia, sposób działania oraz wskazano obowiązki, możliwości i korzyści. Powołana w 2018 roku "społeczna agencja najmu" przestała być tym samym społeczną agencją najmu (wracając do wspomnianego paradoksu). Jak mogłaby nią być, skoro nie powołano jej w oparciu o ustawę, a ścieżki jej działania nie tyle odpowiadały tym z przyjętej nowelizacji, ile do nich prowadziły? By nie zawracać kijem Wisły (czy raczej prawa, które - jak wiadomo - nie działa wstecz), Fundacja Habitat for Humanity Poland od 2021 roku zmieniła nazwę swojej agencji na Program Najmu Społecznego. Jednocześnie polskie gminy rozpoczęły tworzenie oficjalnych, regulowanych prawnie społecznych agencji najmu.

Działania na rzecz utworzenia SAN (obok PNS) podjęła także Warszawa. Uchwała w sprawie SAN została przygotowana jeszcze w 2021 roku, jej konsultacje zakończyły się w listopadzie, a 21 stycznia 2022 roku została przyjęta. Nie na długo - w proponowanej wówczas formie została zaskarżona przez wojewodę mazowieckiego, a w 2023 roku WSA orzekł jej nieważność.

Nowa uchwała, podjęta w maju tego roku, ma zatem szczególne znaczenie dla upowszechniania społecznych agencji najmu. SAN nie tylko wraca do miasta w którym powstała, lecz także opiera się - bez wątpienia - na jednej z najdokładniej sprawdzonych, skonsultowanych i dopracowanych uchwał w Polsce.

Oczywiście, to dopiero pierwszy krok - czekamy cierpliwie na umowę o współpracy pomiędzy Urzędem Miasta a operatorem SAN, czyli dokument, który oficjalnie uruchomi to narzędzie w Warszawie.