Polska w Niemczech

Wydarzenie stworzyło przestrzeń do zestawienia doświadczeń polskich dzieci poddawanych przymusowej germanizacji przez nazistowskie Niemcy z losem ukraińskich dzieci uprowadzanych przez Rosję z okupowanych terytoriów Ukrainy. Było również okazją do zwrócenia uwagi na to, że przymusowe przesiedlenia i deportacje dzieci, oddzielanie ich od rodzin oraz próby wymazania ich narodowej tożsamości stanowią poważne naruszenia prawa międzynarodowego i wymagają pamięci, dokumentowania oraz rozliczenia.

Centralnym punktem spotkania były dwa osobiste świadectwa, ukazujące tragiczne konsekwencje polityki odbierania dzieci ich rodzinom, ojczyźnie i tożsamości narodowej.

Pierwsze z nich przedstawiła Barbara Paciorkiewicz, która jako dziecko została uprowadzona do Niemiec przez nazistowską organizację Lebensborn. Celem tych działań było pozbawienie jej polskiej tożsamości i wychowanie w niemieckim otoczeniu. Od dziesięcioleci Barbara Paciorkiewicz, jako świadek historii, angażuje się w upamiętnianie losów polskich dzieci, które podczas II wojny światowej zostały odebrane swoim rodzinom i poddane przymusowej germanizacji. Jej świadectwo przypomina o jednej z tragicznych, a przez lata niewystarczająco obecnych w świadomości społecznej kart historii okupowanej Polski.

Drugie świadectwo przedstawiła 19-letnia Valeriia Sydorova, która w październiku 2022 r. została uprowadzona z okupowanej przez Rosję Nowej Kachowki w obwodzie chersońskim na Ukrainie i wywieziona do tzw. obozu wypoczynkowego. Na miejscu została poddana rosyjskiej indoktrynacji ideologicznej. Jej osobista historia pokazuje, że praktyki przymusowego oddzielania dzieci od ich środowiska, rodziny i narodowej tożsamości nie należą wyłącznie do przeszłości. Rusyfikacja ukraińskich dzieci pozostaje realnym i dramatycznym problemem trwającej rosyjskiej agresji.

Zestawienie obu historii unaoczniło niepokojące podobieństwa między nazistowską polityką germanizacji polskich dzieci a współczesnymi działaniami Rosji wobec najmłodszych obywateli Ukrainy. Spotkanie było nie tylko okazją do wysłuchania świadectw osób bezpośrednio dotkniętych tymi wydarzeniami, lecz także ważnym przypomnieniem o konieczności dokumentowania zbrodni, zachowania pamięci o ich ofiarach oraz podejmowania działań na rzecz ochrony dzieci i przywracania im możliwości powrotu do rodzin i ojczyzny.

Ambasada RP w Berlinie składa serdeczne podziękowania Barbarze Paciorkiewicz i Valerii Sydorovej za podzielenie się swoimi poruszającymi historiami, a wszystkim gościom za obecność i zainteresowanie tym niezwykle ważnym tematem.

Partnerem wydarzenia była polska redakcja Deutsche Welle.