Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Aleksandrowie Kujawskim

Wirus HPV jest jednym z najczęściej występujących wirusów przenoszonych podczas kontaktów intymnych. Szacuje się, że nawet 80% osób aktywnych seksualnie zetknie się z nim przynajmniej raz w życiu, często nawet o tym nie wiedząc. Chociaż wiele zakażeń ustępuje samoistnie, niektóre mogą prowadzić do rozwoju groźnych nowotworów. Dzięki szczepieniom ochronnym możemy skutecznie ograniczyć to ryzyko.

Czym jest wirus HPV?

HPV (Human Papillomavirus), czyli wirus brodawczaka ludzkiego, to grupa ponad 200 typów wirusów, które mogą zakażać komórki skóry i błon śluzowych człowieka.

Nie wszystkie typy HPV są jednakowo niebezpieczne. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy:

- Typy niskiego ryzyka onkogennego (m.in. HPV 6 i 11), które mogą powodować brodawki narządów płciowych, zwane kłykcinami kończystymi. Zmiany te mają charakter łagodny, ale bywają uciążliwe, mogą nawracać i wymagać leczenia (w tym chirurgicznego).
- Typy wysokiego ryzyka onkogennego (m.in. HPV 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58), które mogą prowadzić do powstawania zmian przednowotworowych oraz nowotworów złośliwych.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 90% zakażeń HPV zostaje opanowanych przez organizm samoistnie. Problem pojawia się wówczas, gdy zakażenie typem wysokiego ryzyka utrzymuje się przez wiele lat. Może wtedy doprowadzić do nieprawidłowych zmian w komórkach, a w konsekwencji do rozwoju nowotworu.

Jak można zarazić się wirusem HPV?

Do zakażenia HPV dochodzi przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych – zarówno waginalnych, analnych, jak i oralnych. Wirus przenosi się jednak nie tylko podczas pełnego stosunku seksualnego. Do zakażenia może dojść także poprzez bezpośredni kontakt skóry i błon śluzowych okolic intymnych. Oznacza to, że nie jest konieczna penetracja, aby doszło do przeniesienia wirusa.

Osoba zakażona wirusem HPV bardzo często nie odczuwa żadnych dolegliwości. Może nie mieć widocznych zmian skórnych ani innych objawów, a mimo to przekazywać wirusa swoim partnerom.

Zakażenie może nastąpić już podczas pierwszych kontaktów seksualnych. Ryzyko wzrasta wraz z liczbą partnerów, ale HPV można się zakazić również pozostając w stałym związku. Należy podkreślić, że zakażenie HPV nie jest dowodem niewierności ani nie musi świadczyć o niedawnym kontakcie seksualnym. Wirus może pozostawać niewykryty przez długi czas, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy lub zostanie wykryty w badaniach.

Powszechność zakażeń sprawia, że profilaktyka powinna dotyczyć wszystkich osób, niezależnie od płci.

Jakie choroby HPV wywołuje u kobiet?

Najbardziej znanym i najpoważniejszym następstwem przewlekłego zakażenia onkogennymi typami HPV jest rak szyjki macicy. 99% przypadków tego nowotworu mają związek z długotrwałym zakażeniem HPV. Rozwój choroby trwa zazwyczaj wiele lat i często poprzedzają go zmiany przednowotworowe, które można wykryć i leczyć, zanim rozwinie się rak.

Wirus HPV może jednak odpowiadać także za inne choroby występujące u kobiet, w tym:

- raka sromu i pochwy,
- raka odbytu,
- część nowotworów gardła, zwłaszcza okolicy migdałków i nasady języka,
- zmiany przednowotworowe szyjki macicy, sromu i pochwy,
- brodawki narządów płciowych, czyli kłykciny kończyste.

Pamiętajmy jednak, że zakażenie HPV nie jest równoznaczne z rozpoznaniem raka. Większość zakażeń ustępuje samoistnie. Jednak w przypadku utrzymywania się wirusa wysokiego ryzyka przez wiele lat istnieje możliwość rozwoju poważnych zmian chorobowych.

Dlatego tak ważne jest łączenie szczepień ochronnych z regularnymi badaniami profilaktycznymi.

Jakie choroby HPV wywołuje u mężczyzn?

Przez wiele lat HPV kojarzony był przede wszystkim z rakiem szyjki macicy. Stanowi jednak istotne zagrożenie również dla mężczyzn, u których może powodować:

- raka prącia,
- raka odbytu,
- niektóre nowotwory głowy i szyi (m.in. raka części ustnej gardła),
- brodawki narządów płciowych,
- zmiany przednowotworowe w okolicy odbytu i narządów płciowych.

Mężczyźni mogą również przenosić wirusa na swoje partnerki, często nie mając świadomości zakażenia. Z tego względu szczepienie chłopców i mężczyzn ma podwójne znaczenie: zapewnia ochronę ich własnego zdrowia, a jednocześnie przyczynia się do ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa w populacji.

---

Źródła:
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer
https://www.gov.pl/web/zdrowie/hpv
https://www.gov.pl/web/zdrowie/bezplatne-programy-profilaktyczne
https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-raka-szyjki-macicy
https://www.cdc.gov/hpv/about/cancers-caused-by-hpv.html