Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Koninie

Cztery obszary, które mają znaczenie
Treści kampanii zostały podzielone na cztery obszary tematyczne, odpowiadające najważniejszym wyzwaniom zdrowotnym okresu wakacyjnego. Jednym z poruszanych tematów jest:
Zdrowie w warunkach ekstremalnych, który obejmuje problematykę zmian na skórze
Wysokie temperatury, promieniowanie UV, gwałtowne zjawiska pogodowe, odwodnienie czy podróże do egzotycznych krajów mogą stanowić istotne zagrożenie dla zdrowia.
W tym obszarze pokazujemy, jak odpowiednio przygotować się do trudnych warunków oraz rozpoznawać pierwsze sygnały ostrzegawcze wysyłane przez organizm.
Czerniak jest nowotworem złośliwym skóry. Wywodzi się z melanocytów - komórek pigmentowych wytwarzających barwnik zwany melaniną, który sprawia, że skóra ciemnieje w kontakcie z promieniowaniem ultrafioletowym. Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale także w obrębie ust, nosa oraz gałki ocznej. Czerniak charakteryzuje się bardzo agresywnym wzrostem oraz wczesnymi i licznymi przerzutami, które są trudne w leczeniu farmakologicznym. To oznacza, że czerniak szybko przechodzi z choroby miejscowej (rozwijającej się w jednym miejscu na skórze) w postać rozsianą tzw. uogólnioną. Jednak, usunięcie czerniaka miejscowego, kiedy choroba nie jest jeszcze zaawansowana, pozwala na wyleczenie nawet 80% chorych. Dlatego tak ważne jest szybkie i prawidłowe rozpoznanie tego nowotworu. Czerniak jest nowotworem, który łatwo dostrzec, gdyż rozwija się na skórze, a nie wewnątrz organizmu.
Kto jest w grupie ryzyka zachorowania na czerniaka?

Około 25% Polaków ma jasną lub bardzo jasną karnację, która łatwo ulega poparzeniom słonecznym - to osoby, które właściwie w ogóle nie powinny korzystać z kąpieli słonecznych. Dodatkowo ok. 40% Polaków ma jasną karnację, która, mimo iż jest bardziej odporna na promieniowanie słoneczne, nadal jest fenotypem skóry, który mieści nasz naród w grupie o wysokim stopniu ryzyka zachorowania na czerniaka.
Osoby najbardziej narażone na rozwój czerniaka to osoby:
• o jasnych i rudych włosach, jasnych oczach, jasnej lub bardzo jasnej cerze, z piegami i/lub znamionami, które łatwo ulegają poparzeniom słonecznym, słabo tolerują słońce, opalają się z dużym trudem lub u których w rodzinie występował czerniak.
• grupą szczególnie narażoną na poparzenia słoneczne są dzieci. Ich skóra nie jest jeszcze dojrzała i nie potrafi obronić się przed silnym promieniowaniem słonecznym. Poparzenia słoneczne wśród dzieci, które niestety nie są rzadkie, podnoszą dwukrotnie ryzyko zachorowania na czerniaka w przyszłości.
Jak wygląda czerniak, czyli ABCDE Czerniaka?
Badania opinii publicznej TNS OBOP zrealizowane przez Akademię Czerniaka w 2013 roku wskazują, że aż 30% Polaków, którym pokazano zdjęcie czerniaka - nie rozpoznałoby nowotworu i nie udałoby się do lekarza, aby zbadać znamię.
Dlatego warto znać cechy czerniaka określane za pomocą kryteriów ABCDE:
A - asymetria np. znamię „wylewające” się na jedną stronę,
B - brzegi poszarpane, nierównomierne, posiadające zgrubienia,
C - czerwony lub czarny i niejednolity kolor
D - duży rozmiar, wielkość zmiany powyżej 0,5 cm,
E - ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.
Wszystkie znamiona, narośla, pieprzyki, które mają te cechy powinny zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga - onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości wycięte.
Swędzenie, krwawienie i pękanie znamienia, jest sygnałem alarmowym do natychmiastowej konsultacji.
Jak się ochronić przed czerniakiem - Złote Zasady profilaktyki czerniaka?
1.Nie opalaj się w solarium! - w przypadku młodych ludzi jest to najważniejszy czynnik
wywołujący czerniaki. Od roku 2018 obowiązuje całkowity zakaz udostępniania solarium
poniżej 18 roku życia!
2.Unikaj przebywania w pełnym słońcu w godzinach 11.00 - 16.00. Ochrona skóry: stosuj
krem z SPF50, który zapewni najwyższą ochronę przeciwsłoneczną, noś czapkę i okulary
przeciwsłoneczne - latem nawet podczas pochmurnych dni należy stosować ochronę.
Pamiętaj o ochronie także podczas uprawiania sportu na świeżym powietrzu!
3.Raz w miesiącu oglądaj swoją skórę - sprawdź, czy Twoje znamiona nie zmieniają się lub
czy nie pojawiły się nowe.
4.Jeśli zauważysz, że coś podejrzanego dzieje się z Twoim znamieniem, udaj się do
dermatologa lub chirurga-onkologa.
5. Przynajmniej raz na rok odwiedzaj dermatologa lub chirurga-onkologa, aby sprawdził
czy wszystko w porządku.

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Koninie podejmuje działania edukacyjne m.in. poprzez realizację programu profilaktyki czerniaka ,,Znamię, Znam je?, który był realizowany w szkołach ponadpodstawowych Konina i powiatu konińskiego w minionym roku szkolnym po raz czwarty!  W roku szkolnym 2025/26 udało się dotrzeć z edukacją do 2090 uczniów w 11 szkołach ponadpodstawowych. Ponadto pracownicy PSSE w Koninie prowadzą na bieżąco działania edukacyjne, adresowane zarówno do nauczycieli jak i do dzieci i młodzieży w roku szkolnym, a także w trakcie Letniej Akademii Sanepidu.
Więcej informacji na stronie:                                                                                                                      
- www.AkademiaCzerniaka.pl,  https://youtu.be/H-RQqWIOXcI