Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Obornikach

Azbest przez wiele lat był powszechnie stosowany w budownictwie — głównie jako materiał do produkcji płyt dachowych, elewacyjnych, rur, przewodów kominowych czy izolacji instalacji grzewczych. Do lat 90. można było spotkać go bardzo często, zwłaszcza na dachach budynków mieszkalnych, gospodarczych i przemysłowych.

Dziś wiemy już, że azbest jest materiałem niebezpiecznym dla zdrowia. Jego stosowanie zostało zakazane, jednak wyroby zawierające azbest nadal znajdują się w wielu starszych obiektach. Dlatego tak ważne jest, aby wiedzieć, kiedy azbest może stanowić zagrożenie i jak postępować z nim bezpiecznie.

Kiedy azbest staje się groźny?

Azbest jest szczególnie niebezpieczny wtedy, gdy jego włókna przedostają się do powietrza i są wdychane. Może do tego dojść podczas uszkadzania materiałów zawierających azbest — na przykład ich łamania, cięcia, wiercenia, kruszenia albo nieprawidłowego demontażu.

Włókna azbestowe są bardzo drobne i niewidoczne gołym okiem. Po dostaniu się do układu oddechowego mogą pozostawać w organizmie przez wiele lat. Długotrwałe narażenie na pył azbestowy może prowadzić do poważnych chorób płuc, w tym chorób nowotworowych.

Warto jednak pamiętać: wyroby zawierające azbest, które są w dobrym stanie technicznym, nie są połamane, pokruszone ani naruszone, nie muszą stanowić bezpośredniego zagrożenia. Problem zaczyna się wtedy, gdy materiał ulega uszkodzeniu lub jest niewłaściwie usuwany.

Gdzie możemy spotkać azbest?

Azbest najczęściej występuje w starszych budynkach, między innymi w:

• pokryciach dachowych, szczególnie w płytach eternitowych,
• elewacjach budynków,
• rurach i przewodach kominowych,
• izolacjach pieców, kotłów i instalacji grzewczych,
• elementach starych obiektów gospodarczych i technicznych.

Jeżeli podejrzewamy, że dany materiał może zawierać azbest, nie należy samodzielnie go demontować ani uszkadzać. W takiej sytuacji najbezpieczniej jest skontaktować się z właściwym urzędem lub wyspecjalizowaną firmą zajmującą się usuwaniem wyrobów zawierających azbest.

Azbestu nie usuwa się „na własną rękę”

Usuwanie azbestu wymaga zachowania szczególnych zasad bezpieczeństwa. Nie jest to zwykła rozbiórka, podczas której wystarczy młotek, worek i dobre chęci. Tutaj dobra intencja bez wiedzy i zabezpieczeń może skończyć się realnym zagrożeniem dla zdrowia — własnego, domowników, sąsiadów, a nawet osób przypadkowo przebywających w pobliżu.

Prace związane z usuwaniem azbestu powinny być wykonywane przez wyspecjalizowane firmy, które posiadają odpowiednie przygotowanie, sprzęt i procedury. Podczas takich prac należy zabezpieczyć teren, ograniczyć pylenie, stosować właściwe środki ochrony indywidualnej, a usunięte materiały odpowiednio zapakować, oznakować i przekazać do uprawnionego miejsca unieszkodliwiania.

O czym trzeba pamiętać?

Przy usuwaniu wyrobów zawierających azbest należy postępować zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Najważniejsze zasady to:

• zamiar usunięcia azbestu należy zgłosić do właściwych organów,
• materiałów zawierających azbest nie wolno łamać, kruszyć, ciąć ani wiercić,
• miejsce prowadzenia prac powinno być odpowiednio zabezpieczone,
• osoby wykonujące prace muszą stosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej,
• odpady azbestowe muszą być szczelnie zapakowane i oznakowane,
• azbest należy przekazać wyłącznie do uprawnionych punktów unieszkodliwiania.

Tego nie wolno robić

Dla bezpieczeństwa swojego i innych nie wolno:

• usuwać azbestu samodzielnie,
• wyrzucać odpadów azbestowych do zwykłych pojemników na odpady,
• składować usuniętego azbestu na posesji,
• łamać lub ciąć płyt azbestowych,
• prowadzić prac bez zabezpieczenia miejsca i bez środków ochrony,
• dopuszczać dzieci i zwierząt w pobliże uszkodzonego eternitu.

To nie jest temat „na później” ani „jakoś to będzie”. Przy azbeście zasada jest prosta: im mniej pyłu w powietrzu, tym bezpieczniej dla zdrowia.

Sytuacje, które powinny wzbudzić czujność

Warto reagować, jeżeli widzimy, że:

• ktoś łamie, tnie lub piłuje płyty azbestowe bez zabezpieczenia,
• odpady azbestowe są wyrzucane do zwykłych śmietników,
• zdemontowany eternit leży luzem na działce,
• prace są prowadzone bez masek, rękawic i odzieży ochronnej,
• dzieci lub zwierzęta bawią się w pobliżu uszkodzonych płyt,
• miejsce demontażu nie jest odpowiednio zabezpieczone.

Takie sytuacje mogą stwarzać zagrożenie nie tylko dla osób wykonujących prace, ale również dla otoczenia.

Bezpieczeństwo zaczyna się od wiedzy

Azbest nie wybacza lekkomyślności. Dlatego tak ważne jest, aby nie usuwać go samodzielnie, nie bagatelizować uszkodzonych materiałów i korzystać z pomocy specjalistów.

Bezpieczne usuwanie azbestu to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów. To przede wszystkim ochrona zdrowia — Twojego, Twoich bliskich i całej lokalnej społeczności.

Skorzystaj z bazy wiedzy

Więcej informacji można znaleźć na stronach:

👉 https://bazaazbestowa.gov.pl/pl
👉 https://bazaazbestowa.gov.pl/pl/praktycznie-o-azbescie/pliki-do-pobrania
👉 https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Usuwanie-azbestu