Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Węgrowie

Dotyczy: ogniska choroby hantawirusowej na statku wycieczkowym pod banderą Holandii
na wodach terytorialnych Wysp Zielonego Przylądka.

Szanowni Państwo,

w dniach 2-3 maja 2026 r. w ramach międzynarodowego nadzoru epidemiologicznego
otrzymano zgłoszenia ogniska choroby zakaźnej o etiologii hantawirusowej na statku
pasażerskim płynącym z Argentyny do Republiki Zielonego Przylądka pod banderą
Holandii. W odpowiedzi na zaistniałą sytuację Europejskie Centrum do spraw Zapobiegania
i Kontroli Chorób (ECDC ) opublikowało 6 maja 2026 r. dokument zawierający ocenę
ryzyka1. Poniżej przedstawiam wyciąg kluczowych informacji zarówno zawartych w
dokumencie, jak również pozyskanych poprzez sieć nadzoru epidemiologicznego czy z
fachowej literatury.

Sytuacja epidemiologiczna
Do dnia publikacji dokumentu ECDC zidentyfikowano łącznie 7 (8) przypadków
włączonych do ogniska. Wśród tych osób odnotowano 3 zgony, 1 osoba znajduje się w
stanie krytycznym, 3 wykazują objawy chorobowe i oczekują na ewakuację medyczną,
natomiast dla 1 osoby stan zdrowia pozostaje nieznany.

U powyższych osób manifestujących objawy chorobowe wystąpiły gorączka, objawy
grypopodobne i żołądkowo-jelitowe, skrajne osłabienie. Próbki pobrane do badań PCR od
dwóch osób uzyskały wynik pozytywny w kierunku hantawirusa, po czym zostały poddane
sekwencjonowaniu, które potwierdziło zakażenie hantawirusem Andes, zaś u kolejnej 1
osoby potwierdzono testem PCR obecność szczepu hantawirusa Andes.
Szczep Andes jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ jako jedyny hantawirus posiada
udokumentowaną zdolność do transmisji z człowieka na człowieka, zazwyczaj przy bliskim
kontakcie.

Na statku przebywało łącznie 149 osób z 23 różnych krajów, w tym z 9 krajów UE/EOG.
Statek wypłynął 1 kwietnia 2026 r. z Argentyny, podążając trasą wycieczkową z kilkoma
przystankami na różnych wyspach przed dotarciem do końcowego w Republice Zielonego
Przylądka (zacumowanie 3 maja 2026 r.). Jak wynika z ostatnich doniesień, 23 kwietnia
około 30 osób opuściło statek na wyspie św. Heleny i udało się do krajów pochodzenia,
najprawdopodobniej bez zastosowania koniecznych środków ochrony lotami rejsowymi.

Obecnie wysunięta hipoteza sugeruje, że przypadek piewotny mógł ulec zakażeniu przed
zaokrętowaniem podczas pobytu w Argentynie, gdzie szczep Andes występuje
endemicznie. Do dalszej transmisji wirusa doszło w wyniku ekspozycji na pokładzie statku.
Na tak wczesnym etapie dochodzenia każda osoba przebywająca na pokładzie statku
uważana jest za bliski kontakt z uwagi na zamkniętą przestrzeń, wspólne aktywności czy
dzielenie pomieszczeń pokładowych.

Wśród personelu pokładowego zidentyfikowano 1 osobę z Polski, która dotychczas nie
wykazuje objawów chorobowych, nie zgłosiła także potrzeby pomocy. Nie ma żadnych
informacji na temat tego, aby którakolwiek osoba przebywające na pokładzie statku odbyła
podróż do Polski bądź przebywała na terytorium Polski po narażeniu. Za dochodzenie
w sprawie ogniska odpowiedzialne są władze Republiki Zielonego Przylądka, gdzie
zacumował statek, przy wsparciu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Ocena ryzyka ECDC
Aktualnie na dzień wydania dokumentu ECDC, w oparciu o posiadane dane, ryzyko
oceniane jest dla ogółu populacji jako bardzo niskie. Stwierdzono, że szczep Andes nie
szerzy się łatwo, więc za mało prawdopodobne uznano dalsze rozprzestrzenienie ogniska
na terytorium innych krajów. Dodatkowo, naturalny rezerwuar Andes nie występuje
w Europie, dlatego nie podejrzewa się introdukcji do krajów europejskich i utrwalenia
w nich transmisji z człowieka na człowieka.

Ogólnie informacje o zakażeniach hantawirusami
Zakażenia mają charakter zoonotyczny, źródło stanowią najczęściej gryzonie, a każdy
szczep ma swoisty dla siebie rezerwuar w pospolitych gryzoniach. W rzadkich przypadkach,
wywołanych szczepem Andes, może dojść do przeniesienia zakażenia z człowieka na
człowieka. Do transmisji dochodzi poprzez wdychanie aerozolu zawierającego mocz,
odchody albo ślinę zakażonych gryzoni. Okres wylęgania wynosi średnio 2 tygodnie, ale
może się wahać od 5 dni do nawet 6 tygodni.

Kliniczna manifestacja zakażenia może objawiać się w dwojaki sposób jako:
- hantawirusowy zespół płucny (HPS) dominujący w krajach Ameryki, jak też wśród
przypadków identyfikowanych na statku wycieczkowym płynącym z Argentyny do
Republiki Zielonego Przylądka,
- gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym (HFRS) identyfikowana w krajach Europy
i Azji, gdzie choroba z reguły przebiega lżej.

W chwili obecnej nie ma dedykowanego leczenia antywirusowego, jedynie objawowe. Brak
jest również szczepionki przeciwko hantawirusom. Przeciętnie chory hospitalizowany jest
ok. 2 miesięcy, ale całkowita rekonwalescencja trwa znacznie dłużej. Zdarzają się jednak
przypadki bezobjawowe lub z łagodnym przebiegiem choroby niewymagającym
hospitalizacji. Śmiertelność waha się w granicach 0,5% do 6%, a bez zastosowania leczenia
objawowego może sięgać nawet do 30%.

Więcej informacji
Dokładniejsze informacje na temat zaistniałej sytuacji można znaleźć także na stronie
internetowej WHO: https://www.who.int/emergencies/disease-outbreaknews/
item/2026-DON599 oraz GIS: https://www.gov.pl/web/gis/komunikat-gis-wsprawie-
zachorowan-na-statku-pasazerskim-plynacym-po-atlantyku.
Sytuacja rozwija się dynamicznie, a powyższe informacje z dokumentu ECDC mają
charakter wstępny i będą aktualizowane wraz z pozyskiwaniem nowych danych.
Aktualizacje będą przekazywane w miarę potrzeb na bieżąco.

Z wyrazami szacunku
Paweł Grzesiowski
Główny Inspektor Sanitarny
/dokument podpisany elektronicznie/