Apel o zachowanie bezpieczeństwa i przestrzeganie zasad w rezerwatach przyrody
21.10.2026
Wchodzenie na teren rezerwatu przyrody bez sprawdzenia zasad jego udostępnienia oraz poruszanie się poza wyznaczonymi szlakami może zagrażać zdrowiu i życiu, a także naruszać obowiązujące przepisy.
Do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie docierają informacje o przypadkach łamania zakazu poruszania się po terenach rezerwatów przyrody, które nie zostały udostępnione do ruchu turystycznego. Przypominamy, że takie zachowanie może być niebezpieczne zarówno dla odwiedzających, jak i dla chronionej przyrody.
Na terenach rezerwatów nieudostępnionych do ruchu turystycznego mogą występować naturalne zagrożenia, takie jak spadające konary bądź obumierające i przewracające się drzewa. Nie prowadzi się tam prac związanych z usuwaniem tego rodzaju zagrożeń w zakresie typowym dla terenów udostępnionych do ruchu turystycznego. Jednocześnie obecność człowieka może zakłócać funkcjonowanie cennych ekosystemów i negatywnie wpływać na chronione gatunki.
Dlatego należy upewnić się i sprawdzić czy dany rezerwat został udostępniony dla zwiedzających oraz jakie zasady poruszania się obowiązują na jego terenie. Informacje na ten temat można znaleźć m.in. w aplikacji mobilnej „Mazowieckie rezerwaty przyrody” (do pobrania w Sklepie Play oraz App Store), na stronie internetowej RDOŚ w Warszawie oraz w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody . W coraz większej liczbie rezerwatów pojawiają się również tablice informacyjne z mapami i oznaczeniami, które wskazują, czy i na jakich zasadach dany teren jest dostępny dla odwiedzających.
Przypominamy, że zgodnie z ustawą o ochronie przyrody w rezerwatach obowiązuje zakaz poruszania się, chyba że dany teren został oficjalnie udostępniony. O udostępnieniu rezerwatu decyduje regionalny dyrektor ochrony środowiska, po wcześniejszym uzgodnieniu z zarządcą terenu. Oznacza to, że możliwość korzystania z trasy na terenie rezerwatu musi wynikać z formalnego wyznaczenia jej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Samo istnienie ścieżki, drogi lub oznakowania turystycznego nie przesądza o tym, że trasa została legalnie udostępniona do ruchu. Dotyczy to również szlaków oznakowanych przez organizacje turystyczne i inne podmioty. Przed skorzystaniem z takiej trasy należy zweryfikować jej status.
Do RDOŚ w Warszawie docierają zgłoszenia dotyczące oznakowania tras przez osoby znakujące szlaki Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) na terenach rezerwatów, które nie zostały udostępnione do zwiedzania. Otrzymaliśmy takie informacje w odniesieniu m.in. do rezerwatów Świder, Skarpa Ursynowska i Jezioro Kiełpińskie. Regionalny Dyrektor podejmował już działania w tej sprawie, kierując pisma do Zarządu PTTK i organizując spotkania, których celem było usunięcie nielegalnych oznaczeń i zaprzestanie znakowania tras na terenach objętych zakazem poruszania się. Pomimo podejmowanych działań podobne przypadki nadal są zgłaszane.
W razie stwierdzenia oznakowania wykonanego niezgodnie z przepisami, RDOŚ w Warszawie zawiadamia Policję o podejrzeniu popełnienia wykroczenia. Dotyczy to zarówno naruszenia przepisów o ochronie przyrody, jak i sytuacji, w których oznakowanie może zachęcać do nielegalnego wejścia na teren rezerwatu i wprowadzać odwiedzających w błąd (zgodnie z Kodeksem wykroczeń może być to uznane za podżeganie do popełnienia czynu zabronionego).
W przypadku stwierdzenia oznakowania mogącego wprowadzać użytkowników w błąd co do legalnej dostępności trasy, wskazane jest udokumentowanie sytuacji i przekazanie informacji właściwemu organowi.
Właściciele i zarządcy nieruchomości, na których stwierdzono przypadki naruszania zakazów obowiązujących w rezerwatach przyrody, powinni niezwłocznie zgłaszać takie sytuacje właściwym organom, w szczególności Policji oraz podejmować działania należące do zakresu ich kompetencji. Reagowanie na stwierdzone naruszenia ma istotne znaczenie dla zapobiegania ich dalszemu występowaniu oraz ograniczenia ryzyka przypisania właścicielowi lub zarządcy odpowiedzialności za ewentualne zaniechanie działań, do których był zobowiązany na mocy obowiązujących przepisów.
Pamiętajmy, że przestrzeganie zasad obowiązujących w rezerwatach przyrody to kwestia bezpieczeństwa nas wszystkich, ale także troska o najcenniejsze obszary przyrodnicze. Wchodzenie na teren rezerwatu wbrew obowiązującym zakazom może skutkować grzywną lub karą aresztu.
Przed wyjściem do rezerwatu sprawdźmy zatem zasady jego udostępnienia i korzystajmy wyłącznie z dozwolonych tras.
Dbajmy o własne bezpieczeństwo i wspólnie chrońmy przyrodę.