Polska w RPA

W 1940 r. władze niemieckie rozpoczęły tworzenie gett dla ludności żydowskiej na okupowanych ziemiach polskich. Szacuje się, że w getcie warszawskim przebywało ok. 1000 lekarzy, w tym dr Rotstein. Większość z nich pracowała w dwóch zlokalizowanych tam szpitalach oraz w przychodniach. Warunki pogarszały się z tygodnia na tydzień z powodu ogromnych braków lekarstw i żywności. Z biegiem czasu leczenie ograniczało się do podstawowej opieki pielęgniarskiej, podczas gdy szpitale były stopniowo zamykane. Mimo wszystkich przeciwności, żydowskim lekarzom udało się zbudować system opieki zdrowotnej. Dr Halina Rotstein, pomimo możliwości ucieczki z getta, pozostała ze swoimi pacjentami do końca. Zaoferowane dokumenty, które umożliwiłyby jej funkcjonowanie poza gettem, oddała komuś innemu. W 1942 r., wraz z 900 pacjentami oraz 50 pracownikami, została wywieziona do Treblinki, gdzie została zamordowana. Wandę Albińską i jej rodzeństwo udało się przemycić z getta i zabrać do katolickiego sierocińca.

Przez intymną perspektywę rodzinnej pamięci, spektakl „Nikt mi nie powiedział” ukazuje niezwykle istotny rozdział polskiej i żydowskiej historii, podejmuje tematy odwagi, moralnej odpowiedzialności oraz człowieczeństwa w obliczu skrajnego okrucieństwa. Sztuka wprowadza widzów w emocjonalne i etyczne realia życia pod niemiecką okupacją, a doświadczenia silnie rezonują z polską pamięcią wojenną i kulturową.  

Sztuka została wyreżyserowana przez Ilinę Perianovą, znaną i wielokrotnie nagradzaną reżyserkę, producentkę i scenarzystkę młodego pokolenia, pochodząca z Bułgarii. Perianova, która wywodzi się z wielokulturowej rodziny, od dzieciństwa stykała się z różnorodnymi tradycjami artystycznymi i filmowymi.

Po przedstawieniu odbył się panel dyskusyjny z udziałem Pełnomocnika Ministra Spraw Zagranicznych ds. kontaktów z diasporą żydowską, Jana Łazickiego, Kierownika Ambasady RP w Pretorii, Jacka Chodorowicza, a także Luca Albinskiego i Wandy Albinskiej, Iliny Perianovej, oraz Tali Nates, Dyrektor Centrum Holokaustu i Ludobójstwa w Johannesburgu. Dyskusję moderował Rob Katz. Jan Łazicki opowiedział o polskich inicjatywach, które służą zachowaniu pamięci o ofiarach II Wojny Światowej, m.in. o Muzeum Getta Warszawskiego. Jacek Chodorowicz przybliżył zgromadzonym fenomen organizacji „Żegota”, podkreślając jej wkład w ratowanie Żydów podczas niemieckiej okupacji.

Sztuka wzbudziła olbrzymie zainteresowanie.  Wśród licznie zgromadzonych widzów znalazły się ocalałe z Holokaustu Wanda Albinska, bohaterka sztuki oraz urodzona w Łodzi Irene Klaas, przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, środowisk i organizacji żydowskich, media oraz mieszkańcy Johannesburga i Pretorii.

Spektakl można oglądać w teatrze „Theatre on the Square” w Johannesburgu do 7 lutego br.

 

Zdjęcia: Joanna Kruze/Ambasada RP w Pretorii