Polska w Szwajcarii

• Silny sektor finansowy
  Szwajcarski sektor finansowy należy do najlepiej uregulowanych i nadzorowanych, wdraża międzynarodowe standardy w zakresie walki z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, ukrywaniem podatków oraz stabilności rynku finansowego. Tradycyjna szwajcarska tajemnica bankowa, ustanowiona przez ustawę bankową z 1934 r. przestała obowiązywać na skutek silnej międzynarodowej presji na walkę z unikaniem płacenia podatków i praniem pieniędzy. Szwajcaria uczestniczy obecnie w Automatycznej Wymianie Informacji (AEOI), w ramach której banki wymieniają informacje o rachunkach z ponad 100 jurysdykcjami (w tym z UE), w oparciu o Wspólny Standard Sprawozdawczości (CRS) oraz w wymianie informacji ze Stanami Zjednoczonymi w ramach Ustawy o zgodności podatkowej rachunków zagranicznych (FATCA). (swissinfo.ch). Banki ściśle przestrzegają wytycznych Ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AMLA) wymagając kompleksowej weryfikacji tożsamości oraz ujawnienia ostatecznego beneficjenta rzeczywistego. Zachowują przy tym jednak wysokie standardy ochrony prywatności swoich klientów. Artykuł 47 szwajcarskiej Ustawy o bankowości nadal jest surowo egzekwowany, traktując nieautoryzowane ujawnienie informacji bankowych jako poważne przestępstwo federalne. (swissinfo.ch)  Ujawnienie poufnych danych o koncie (nawet szwajcarskim władzom poza właściwymi kanałami prawnymi) może skutkować karą do 5 lat więzienia i grzywną do 250 000 CHF. ( swissinfo.ch) Ochrona prywatności ustępuje jednak miejsca obowiązkowemu procesowi prawnemu, który obejmuje szwajcarskie postępowania karne, bankructwo, spory spadkowe lub oficjalnie zatwierdzone wnioski o międzynarodową wzajemną pomoc prawną.
  
  Dzięki temu pakietowi regulacji Szwajcaria jest jednym z najbardziej stabilnych i konkurencyjnych centrów finansowych na świecie i jednym z najważniejszych ośrodków ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz liderem w finansowaniu transakcji. Szwajcarski system bankowy administruje ponad połową światowych depozytów prywatnych. Eksportuje znaczną część usług bankowych i ubezpieczeniowych. Od lat zajmuje pierwszą pozycję na liście państw, w których lokowane są aktywa transgraniczne. Ponad 20% światowych aktywów transgranicznych jest zarządzanych przez banki w Szwajcarii, jednak - jak wynika z "Global Wealth Report 2026" -  w ostatnim czasie kraj stracił pozycję lidera rankingu na rzecz Hongkongu – z uwagi na dywersyfikację lokalizacji zasobów przez inwestorów. https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/financial-centre-banks-and-insurance-companies
   
• Sektor usług generuje około 73,7% szwajcarskiego PKB. Składa się na niego sektor bankowy, ubezpieczeniowy i reasekuracji, zarządzanie aktywami, usługi biznesowe oraz turystyka (głównie luksusowa i biznesowa). Banki i firmy ubezpieczeniowe generują około 9% produktu krajowego brutto. Sektor finansowy zatrudnia 5,5% ogółu zatrudnionych (ponad 245 800 osób) i wpłaca do budżetu 9,2% dochodów podatkowych ogółem. https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/en/financial-centre-banks-and-insurance-companies
   
• Sektor przemysłowy i budownictwo wytwarzają łącznie około 25,6% PKB, a do najważniejszych branż tego sektora należą mechanika precyzyjna (zegarmistrzostwo), przemysł farmaceutyczny, biotechnologiczny, chemiczny, elektroniczny i maszynowy (zaawansowane technologicznie urządzenia przemysłowe, turbiny). Wszystkie te dziedziny przemysłu charakteryzują się wysokim stopniem innowacyjności i zaawansowaniem technologicznym.
   
• Rolnictwo – głównie o charakterze ekologicznym –wytwarza 0,7% PKB, jest silnie dotowane i chronione ze względów bezpieczeństwa żywnościowego. Znaczna część z 2,7 mld CHF rocznych płatności bezpośrednich dla sektora rolnego pochodzi z podatków przemysłu eksportowego. Podstawowe gałęzie rolnictwa to hodowla bydła mlecznego, sadownictwo, winiarstwo (wysoka jakość win) i na mniejszą skalę - uprawa zbóż. 18,5% gruntów rolnych zajmują uprawy ekologiczne.
   
• Kalendarz dni wolnych od pracy

   - 1 stycznia (Nowy Rok),

   - Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny (święta ruchome),

   - Święto Wniebowstąpienia (święto ruchome)

   - Poniedziałek Zesłania Ducha Świętego,

   - 1 sierpnia (Święto Narodowe),

   - 25 i 26 grudnia - Boże Narodzenie. 

Ponadto poszczególne kantony i niektóre gminy ustalają dodatkowe dni świąteczne, będące równocześnie dniami wolnymi od pracy, np. w Bernie 2 stycznia (Berchtoldstag) czy 1 maja w Zurychu (Święto Pracy).

  Źródło: dane Banku Światowego

              ** dane MFW

• Najważniejsi partnerzy handlowi

Największym partnerem handlowym Szwajcarii są Stany Zjednoczone (1. miejsce w eksporcie towarów /56,7 mld CHF w 2023r. i 2.miejsce w imporcie) i Niemcy (1. miejsce jeżeli chodzi o import o wartości 60 mld CHF i 2. miejsce w eksporcie). Znaczną część handlu stanowią produkty chemiczne i farmaceutyczne.

Ponad 50% całkowitego handlu zagranicznego Szwajcarii przypada na kraje UE. Oprócz Niemiec kluczowe znaczenie pośród krajów UE mają Włochy i Francja. Z UE pochodzi ok. 70% szwajcarskiego importu. W ostatnich latach USA zyskały na znaczeniu jako rynek eksportowy, szczególnie dzięki wzrostowi eksportu produktów farmaceutycznych. Chiny odgrywają coraz istotniejszą rolę, zwłaszcza w imporcie elektroniki i maszyn. Szwajcarsko-chińskie relacje handlowe cechuje w ostatnich latach duża dynamika.

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

     Główne produkty eksportowe Szwajcarii:

1. 1. 1. Złoto niemonetarne (107,5 mld USD; w tym do Polski: 0,07%)
      2. Produkty medyczne i farmaceutyczne (104 mld USD; w tym 0,71% do Polski)
      3. Chemikalia organiczne (35,2 mld USD; w tym 0,04% do Polski)
      4. Sprzęt fotograficzny i wyroby optyczne (30,4 mld USD, w tym 0,25% do Polski)
      5. Różne wyroby przemysłowe (27,7 mld USD; w tym 0,44% do Polski).

Główne produkty importowe Szwajcarii:

1. 1. 1. 1. Złoto niemonetarne (105,3 mld USD; w tym z Polski: 0,14%)
         2. Produkty medyczne i farmaceutyczne (59 mld USD; w tym 0,12 % z Polski)
         3. Różne wyroby przemysłowe (22 mld USD; w tym 0,93% z Polski).
         4. Pojazdy drogowe (20,1 mld USD; w tym 2,16% z Polski)
         5. Urządzenia elektryczne (30 mld USD, w tym 3,30% z Polski)

Szwajcaria jako jedno z głównych światowych centrów finansowych eksportuje znaczną część usług bankowych i ubezpieczeniowych. (źródło: PAIH)

• Główni inwestorzy

Głównym inwestorem w Szwajcarii pozostają Stany Zjednoczone; inwestorzy amerykańscy posiadają około 43% udziałów w 30 największych szwajcarskich firmach. Inni ważni inwestorzy pochodzą z Luksemburga (8,5%), Wielkiej Brytanii (6,5%) i Niemiec (2%). Rosnącą rolę odgrywają również inwestorzy z rynków wschodzących, takich jak Chiny. Inwestycje te wzmacniają szwajcarską gospodarkę głównie w sektorach najnowszych technologii i farmaceutycznym, tworząc liczne miejsca pracy. Mimo, iż inwestycje zagraniczne przynoszą Szwajcarii znaczące korzyści, nie ustają w tu debaty na temat potrzeby kontroli inwestycji zagranicznych, szczególnie w strategicznych sektorach gospodarki, gdzie aktywne są zagraniczne fundusze państwowe.

• Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Najważniejszym celem szwajcarskich inwestycji zagranicznych jest Europa, a w jej ramach przede wszystkim Niemcy, Francja, Wielka Brytania i Luksemburg. Znaczna część inwestycji dotyczy finansowania wewnętrznego w ramach międzynarodowych korporacji oraz inwestycji w sektory przemysłowe i finansowe.

Stany Zjednoczone to kolejny kluczowy kierunek inwestycji, zwłaszcza w dziedzinach takich jak farmacja, usługi finansowe i technologie. Duży rynek oraz innowacyjne środowisko sprzyjają zwiększonemu zaangażowaniu szwajcarskich firm. Na znaczeniu zyskuje Azja, w tym Chiny, Singapur i Indie. Szwajcarskie inwestycje koncentrują się tu na dynamicznie rozwijających się rynkach i możliwościach produkcyjnych.

Wysoka innowacyjność i proeksportowa orientacja szwajcarskiej gospodarki najbardziej odzwierciedla się w sektorach usługi finansowych, farmacji, maszynowym, chemicznym, handlu i transporcie.

Według danych Szwajcarskiego Banku Narodowego wartość szwajcarskich inwestycji zagranicznych w 2022 roku wynosiła około 1,319 biliona CHF. Firmy będące inwestycjami zagranicznymi zatrudniają w swoich zagranicznych oddziałach prawie 2,3 miliona osób, co podkreśla strategiczne znaczenie inwestycji zagranicznych dla gospodarki Szwajcarii.

Handel zagraniczny

W 2025 roku wartość eksportu towarów wyniosła 617,29 mld USD natomiast wartość importu do Szwajcarii wyniosła 508,73 mld USD.  Tym samym Szwajcaria odnotowała dodatni bilans w handlu towarami w wysokości 109,21 mld USD. 

Wartość eksportu usług osiągnęła 195,49 mld USD. Kluczowe sektory to tantiemy i opłaty licencyjne (19%), usługi finansowe (15%), turystyka (12%) i  usługi ubezpieczeniowe (5.8%). Największymi rynkami są Unia Europejska (38%) i Stany Zjednoczone (24%). Wartość importu usług osiągnęła 213,9 mld USD. Największymi kategoriami importu są tantiemy i opłaty licencyjne (np. za oprogramowanie), a następnie transport oraz usługi badawczo-rozwojowe (B+R) zlecone za granicą. Deficyt w handlu usługami sięgnął 39,2 mld USD.

Eksport towarów i usług łącznie wyniósł 814,5 mld USD, import 721,99 mld USD, nadwyżka 90,8 mld USD. (dane Banku Światowego)

• Najważniejsi partnerzy handlowi w eksporcie

Największym partnerem handlowym Szwajcarii są Stany Zjednoczone do których wartość eksportu wynosi 121,3 mld USD co oznacza udział 22,8%. Większość eksportu do Stanów Zjednoczonych jest obecnie objęta 12,5%  stawką celną, podobnie jak konkurencja, a dwustronne negocjacje w sprawie bardziej trwałej umowy handlowej wciąż trwają. Na drugiej pozycji plasują się Niemcy, do których wartość eksportu wyniosła 60,7 mld USD z udziałem 10,9%. Na dalszych miejscach Wielka Brytania, do której wartość eksportu wyniosła 58,1 mld USD  (10,5%). Na kolejnych miejscach znalazły się – Chiny: 36 mld USD (6,5%) oraz Francja: 32,5 mld USD (5,8%)

Eksport do Polski wynosił 4,1 mld USD, czyli 0,74% co dawało 22. miejsce na liście odbiorców towarów szwajcarskich. Na rynek Unii Europejskiej kierowane było ok. 37,5% eksportu.

• Najważniejsi partnerzy handlowi w imporcie

Największymi dostawcami towarów do Szwajcarii są Niemcy, których udział w imporcie ogółem wyniósł 15% i osiągnął wartość 76,9 mld USD. Tuż za nimi plasują się Stany Zjednoczone z udziałem 14% i wartością 68,9 mld USD. Trzecim największym dostawcą towarów z udziałem 9,4% są ZEA (47,9 mld USD). Kolejno Włochy z udziałem 7,7% (38,9 mld USD), Słowenia z udziałem 6,1% (31,0 mld US$), Chiny 25,9 mld USD (5,1%), Francja 25,1 USD (4,9%).

Powyższe wskazuje na znaczną koncentrację importu - łącznie siedem krajów dostarcza 62,2% towarów do Szwajcarii. Prawie 48% importu pochodziło z krajów europejskich, (45,4% z Unii Europejskiej), 26,6% z Azji, pozostałe 15% z Ameryki Północnej.

W kontekście kryzysu paliwowego związanego z wojną na Bliskim wschodzie wart  podkreślenia jest fakt, że zależność Szwajcarii od importu z Bliskiego Wschodu jest najniższa w krajach członkowskich OECD – a to ze względu na niską energochłonność gospodarki.

Polska plasuje się na 23. miejscu z wartością dostaw w wysokości 4,1 mld USD i udziałem na poziomie 0,8%, co wskazuje na wyrównany bilans handlowy między obydwoma krajami.

• Struktura towarowa eksportu

Metale szlachetne, kamienie szlachetne, monety, perły – 220,61 mld USD (40%)

Farmaceutyki – 120,45 mld USD (22%),

Produkty chemii organicznej – 50,27 mld USD (9,1%)

Zegary i zegarki - 30,8 mld USD (5,6%)

Maszyny, reaktory nuklearne, bojlery 25,88 mld USD (4,7%)

Wyroby optyczne, fotograficzne, aparatura medyczna 21,35 mld USD (3,9%)

Powyższe osiem grup towarowych stanowi nieco ponad 84% całej grupy towarów eksportowych; pozostałe to wyroby  plastikowe, paliwa mineralne, kawa, herbata,  przyprawy, perfumy, kosmetyki, dzieła sztuki, antyki, pojazdy inne niż tabor kolejowy.

• Struktura towarowa importu

Metale szlachetne, kamienie szlachetne, perły , monety - 237,13 mld USD (47%),

Produkty farmaceutyczne – 78,97 mld USD (16%),

Maszyny, reaktory nuklearne, bojlery – 23,56 mld USD (4,6%)

Pojazdy inne niż kolejowe, tramwaje - 20,22 mld USD (4,0%)

Sprzęt elektroniczny i elektryczny - 18,07 mld USD (3,6%)

Paliwa mineralne, oleje, produkty destylacyjne - 11,52 mld USD (2,3%)

Chemikalia organiczne - 11,02 USD (2,2%).

Aparatura optyczna, fotograficzna, techniczna, medyczna – 10,44 mld USD (2,1%).

Ponadto: plastik, meble, sygnalizatory oświetleniowe, prefabrykowane budynki.

Dziesięć największych grup towarowych stanowiło 83,3% całego importu; najszybciej wzrastał import klejnotów, kamieni szlachetnych (o 88,7% w ciągu roku) co wynikało z wyższych zysków ze sprzedaży metali szlachetnych – złota, platyny, srebra.

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie

Problematykę inwestycji zagranicznych w Szwajcarii regulują: Kodeks Zobowiązań (Kodeks Cywilny – przyjęty w 1912 roku), federalna ustawa o nabywaniu nieruchomości przez nierezydentów, uchwalona 16 grudnia 1983 r. i  gruntownie zmieniona w 1997 r. (tzw. Lex Koller), federalna ustawa o bankowości („szwajcarska ustawa bankowa”), federalna ustawa o instytucjach finansowych („FinIA”), federalna ustawa o telekomunikacji, federalna ustawa o energii jądrowej, federalna ustawa o radiu i telewizji oraz federalna ustawa o lotnictwie. Ustawa federalna o kartelach i innych ograniczeniach konkurencji („Ustawa o kartelach”) oraz rozporządzenie w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw regulują w sposób ogólny fuzje przedsiębiorstw lub zmianę bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad przedsiębiorstwem. Prawo konkurencji reguluje zarówno transakcje krajowe, jak i międzynarodowe.

Szwajcaria pozostaje otwarta na zagraniczne inwestycje, jednak inwestycje w niektórych sektorach, takich jak:  bankowość, ubezpieczenia, lotnictwo, telekomunikacja, energetyka jądrowa i nieruchomości wymagają zezwoleń rządowych. W 2025 roku parlament przyjął Ustawę o federalnej kontroli inwestycji (Investment Screening Act). Wprowadza ona nowy obowiązkowy system przeglądu i zatwierdzania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Chodzi o przejęcia niektórych szwajcarskich spółek przez zagranicznych inwestorów, kontrolowanych przez państwo i firm krajowych, działających w szczególnie wrażliwych sektorach, takich jak: obronność, infrastruktura krytyczna (energetyka, transport, telekomunikacja), przemysł farmaceutyczny, szpitale i banki o znaczeniu systemowym.. Złożenie zgłoszenia jest obowiązkowe, jeżeli spółka docelowa spełnia określone progi dotyczące liczby pracowników i rocznych przychodów (np. 10 milionów CHF lub 100 milionów CHF, w zależności od wrażliwości sektora). Oczekuje się, że nowe przepisy wejdą w życie na początku 2027 r., po wydaniu rozporządzeń wykonawczych i zakończeniu potencjalnego referendum powszechnego. https://www.lloydsbanktrade.com/en/market-potential/switzerland/investment

• Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich (ZIB)

Skumulowana wartość ZIB w Szwajcarii na koniec 2025 roku wyniosła 1104,4 mld USD, a jej skumulowane zagraniczne inwestycje bezpośrednie wyniosły 1577,7 mld USD (UNCTAD World Investment Report 2026). W 2025 roku na skutek kryzysów geopolitycznych, energetycznych i gospodarczych, aktywność inwestycyjna w skali globalnej spadła do najniższego poziomu od jedenastu lat. Firmy amerykańskie – najważniejsi inwestorzy na rynku globalnym – ograniczyły swoje inwestycje o 7%. Tendencja ta znalazła odzwierciedlenie także w zahamowaniu napływu ZIB do Szwajcarii.

• Najwięksi inwestorzy zagraniczni w Szwajcarii

W roku 2023 największymi inwestorami w CH były Niemcy, a w 2024 – USA. Inwestorzy amerykańscy posiadają około 43% udziałów w 30 największych szwajcarskich firmach i wykorzystują Szwajcarię między innymi jako bramę na rynek europejski. Amerykańskie korporacje znacząco zwiększyły swoje inwestycje w 2024 roku w porównaniu z rokiem poprzednim, tj. z 16 do 27 (+69%) projektów, tworząc 131 nowych miejsc pracy. Firmy niemieckie znacząco zmniejszyły swoje inwestycje z 24 do 14 (-41%) i stworzyły 123 nowe miejsca pracy, co plasuje Niemcy na drugim miejscu pod względem wielkości inwestycji. Na kolejnych miejscach znajdują się Francja (10 projektów, 60 miejsc pracy), Włochy (9 projektów, 5 miejsc pracy), Wielka Brytania (7 projektów, 44 miejsca pracy) i Belgia (4 projekty, 11 miejsc pracy).

• Główne kierunki szwajcarskich inwestycji zagranicznych

Szwajcaria jest jednym z największych inwestorów zagranicznych na świecie, a jej skumulowane zagraniczne inwestycje bezpośrednie wyniosły 1286,5 mld USD. (UNCTAD World Investment Report 2026)

Zagraniczne inwestycje bezpośrednie netto podmiotów szwajcarskich wyniosły 25,3 mld USD w 2025 roku. (https://data.worldbank.org/indicator/BM.KLT.DINV.CD.WD?locations=CH )

Głównym beneficjentem szwajcarskich inwestycji, których łączna wartość przekracza 350 miliardów USD są Stany Zjednoczone. Są one lokowane głównie w dziedzinach takich jak farmacja, sektor chemiczny i inżynierii precyzyjnej, usługi finansowe i nowoczesne technologie. Znaczne inwestycje są kierowane również do Unii Europejskiej, a w jej ramach do Niemiec, Francji i Luksemburga oraz do Wielkiej Brytanii. Znaczna część inwestycji dotyczy finansowania wewnętrznego w ramach międzynarodowych korporacji. Na znaczeniu zyskuje Azja, w tym Chiny, Singapur i Indie. Firmy zatrudniają w swoich zagranicznych oddziałach prawie 2,3 miliona osób, co podkreśla strategiczne znaczenie inwestycji zagranicznych dla gospodarki Szwajcarii.

Warto podkreślić, że  Szwajcaria w rankingu GII zajmuje 1. miejsce 15- ty rok z rzędu

• Polski eksport i import do i ze Szwajcarii - dane w mld US$:

PL 2024 – 3,34 T                                        Źródło: Trading Economics 2026

Udział Szwajcarii w polskim eksporcie towarów ogółem w latach 2019-2025 oscylował od 0,91% do 1,2%, zaś w imporcie w przedziale od 0,73% do 0,87%.

W 2025 roku eksport z Polski do Szwajcarii wynosił 5,16 mld USD wobec 4,6 mld USD w roku poprzednim, co stanowiło 1,2% eksportu ogółem i dawało Szwajcarii osiemnaste miejsce na liście polskiego eksportu (wobec dwudziestego trzeciego miejsca  w roku poprzednim).

Import towarów ze Szwajcarii do Polski osiągnął wartość 3,82 mld USD, co stanowiło 0,95% wartości importu ogółem i dawało szwajcarskim firmom dwudzieste piąte miejsce na liście zagranicznych dostawców do Polski.

Bilans handlowy był dla Polski korzystny i wyniósł 1,34 mld USD.

Najważniejsze towary w eksporcie Polski do Szwajcarii to turbiny gazowe, maszyny i urządzenia (elektryczne i elektroniczne), meble. Warte podkreślenia jest, że są to towary wysokiej jakości, zaawansowane technologicznie.

Polska importuje ze Szwajcarii głównie wyroby farmaceutyczne, kamienie i metale szlachetne, maszyny i urządzenia elektryczne i elektroniczne, wyroby optyczne.

Udział w inicjatywach i organizacjach wielostronnych o charakterze gospodarczym

Szwajcaria jest sygnatariuszem Konwencji EFTA i Umowy o wolnym handlu z Unią Europejską (UE) z 1972 r., członkiem OECD (od 1961 r.) oraz WTO (od 1995 r.). Kraj posiada obecnie 33 umowy o wolnym handlu (FTA) z 43 partnerami. Szwajcaria zwykle zawiera umowy o wolnym handlu razem ze swoimi partnerami z EFTA (Norwegią, Islandią i Liechtensteinem). Jedna z najważniejszych umów zawarta została z Indiami (weszła w życie 1.10.2025, po 16 latach negocjacji), w ramach której Indie obniżyły lub zniosły cła na 94,7% szwajcarskiego eksportu (z wyłączeniem złota). Szwajcaria zastrzega sobie jednak możliwość zawierania umów o wolnym handlu poza ramami EFTA, tak jak miało to miejsce w przypadku np. Japonii i Chin.

We wrześniu 2025 rokupodpisana została umowa o wolnym handlu między EFTA a Mercosurem, jednak w czerwcu 2026 roku niższa izba parlamentu odrzuciła ten dokument – prawica ze względu na obawy o konkurencję dla szwajcarskich rolników, a lewica - z powodu - jej zdaniem - niezadowalających zapisów dotyczących ochrony przyrody w Ameryce Południowej. Umowa będzie dyskutowana w Radzie Kantonów (izbie wyższej).  

We wrześniu 2025 r. została podpisana umowa o handlu i gospodarce cyfrowej między EFTA Singapurem oraz umowa o wolnym handlu z Wietnamem. W maju 2026 roku rząd rozpoczął w tj sprawie konsultacje społeczne.

W kwietniu 2025 roku Szwajcaria zawarła dwustronne umowy o ochronie inwestycji z Bahrajnem i Arabią Saudyjską, a w czerwcu podpisała Memorandum of Understanding  z Indonezją w sprawie współpracy w dziedzinie surowców, dające CH dostęp do kluczowych minerałów i metali. Rząd zatwierdził również podpisanie wspólnej deklaracji o kompleksowym partnerstwie z Wietnamem, której celem jest rozszerzenie i ustrukturyzowanie dwustronnych stosunków politycznych i gospodarczych.

Relacje z UE

W 1992 roku Obywatele Szwajcarii odrzucili członkostwo w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) i dopiero w 1999 r. Szwajcaria i UE podpisały pierwszy pakiet siedmiu umów dwustronnych. Drugi pakiet dziewięciu umów podpisano w 2004 roku i wówczas nastąpiła wymiana listów. Umowy te ustanawiają warunki szerokiego dostępu do rynku wewnętrznego w wielu sektorach, takich jak badania, bezpieczeństwo, azyl, środowisko i kultura, usuwając lub zmniejszając nierówne traktowanie i bariery w handlu między Szwajcarią a UE i stanowiły podstawę ścisłej współpracy na dwadzieścia lat. Jednak w tym czasie sytuacja międzynarodowa i regulacje wewnątrz UE tak dalece się zmieniły, że w dniu 12 marca 2024 Rada UE upoważniła Komisję Europejską, aby w imieniu UE rozpoczęła negocjacje ze Szwajcarią w sprawie szerokiego pakietu środków, który będzie podstawą przyszłych stosunków między obydwoma stronami.

2 marca 2026 r. prezydent Szwajcarii Guy Parmelin i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula Von der Leyen podpisali dwustronne porozumienie noszące nazwę „Stabilizacja i dalszy rozwój stosunków między Szwajcarią a UE (nazywane „Umowy dwustronne III”). Porozumienie to zawiera zaktualizowaną wersję pięciu obowiązujących umów o dostępie do rynku, w tym umowę o swobodnym przepływie osób, ochrony wynagrodzeń, zamówień publicznych, transporcie lotniczym i lądowym, energii elektrycznej, zdrowiu, bezpieczeństwie żywności i uczestnictwa w programach badawczych i naukowych oraz mechanizmu rozstrzygania sporów (SwissCore2026), a także umowę o wzajemnym uznawaniu (MRA), aby odzwierciedlała najnowsze przepisy UE i zapewniała pewność prawną w handlu transgranicznym. W sumie pakiet dotyczy 94 aktów prawnych UE i spowoduje zmianę 36 szwajcarskich ustaw federalnych oraz uchwalenie trzech kolejnych.

Szwajcarska Narodowa Fundacja Nauki wspiera Umowy dwustronne III, które wzmacniają wiodącą pozycję Szwajcarii w dziedzinie badań i innowacji i oferują stabilne warunki, a także lepszy dostęp do unijnych programów badawczych, innowacyjnych i edukacyjnych

W dniu 13 marca 2026 r. szwajcarski rząd federalny (Rada Federalna) przyjął informację dotyczącą wynegocjowanego dokumentu i wraz z całą dokumentacją przedłożył do dalszych prac parlamentowi.  22 kwietnia 2026 roku Rada Federalna zatwierdziła porozumienie między rządem federalnym a kantonami w sprawie ich zaangażowania w ramach porozumienia Umowy dwustronne III. Ma ono między innymi zapewnić zaangażowanie kantonów we wdrażanie instytucjonalnych elementów umów o jednolitym rynku – takich jak dynamiczne dostosowywanie ustawodawstwa czy rozstrzyganie sporów. Zatwierdzenie zostało przyznane pod warunkiem przeprowadzenia obrad parlamentarnych nad pakietem Szwajcaria–UE.
Ostatecznie o wejściu w życie porozumienia dwustronnego między Szwajcarią a Unią Europejską zdecydują obywatele Konfederacji Szwajcarskiej w referendum; aktualnie trwa debata publiczna na temat jego formuły, tj. czy przyjąć należy typ obligatoryjny referendum, gdzie dla jego ważności konieczne będzie osiągnięcie tzw. podwójnej większości (większość oddanych głosów w skali całego kraju oraz większość głosów w większości kantonów) czy wystarczy typ fakultatywny, gdzie dla ważności głosowania wystarczy zwykła większość głosów bez konieczności uwzględnienia rozkładu głosów w kantonach. (SECO, www.consilium.europa.eu)

Pojawiły się także żądania, aby pakiet podzielić na dwie części: część dotyczącą stabilizacji oraz trzy części dotyczące dalszego rozwoju. Sam proces parlamentarny kryje w sobie wiele pułapek, a Rada Federalna i Komisja Europejska mają odmienne poglądy na temat konsekwencji podziału. Również harmonogram referendum jest niejasny i coraz mniej prawdopodobne staje się przeprowadzenie głosowania nad pakietem przed marcem 2028 roku.

• Baza traktatowa odnosząca się do relacji dwustronnych między Szwajcarią a Polską:

1. 1. 1. Układ między RP a Konfederacją Szwajcarską z 25.06.1949 r. dotyczący odszkodowania interesów szwajcarskich w Polsce. Uzupełnienie z 26.06.1964 r.
      2. Umowa między Rządem PRL a Szwajcarską Radą Federalną 18 maja 1961 r. o cywilnej komunikacji lotniczej.
      3. Umowa między Rządem PRL a Szwajcarską Radą Federalną 31.01.1975 r. o międzynarodowych przewozach drogowych. (Także porozumienie w sprawie zmiany zakresu obowiązywania umowy - rozszerzenie na terytorium Księstwa Lichtenstein).
      4. Umowa między PRL a Konfederacją Szwajcarską z 8.11.1989 r. o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji.
      5. Umowa między Rządem RP a Radą Federalną Konfederacji Szwajcarskiej z 2.09.1991 r. o wzajemnym zniesieniu obowiązku wizowego.
      6. Konwencja między RP a Konfederacją Szwajcarską z 2.09.1991 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku. (Także protokół z 20.04.2010 r. o zmianie konwencji oraz protokołu z 2 września 1991 r.  
      7. Traktat Koncyliacyjny i Arbitrażowy między RP a Konfederacją Szwajcarską z 20.01.1993 r.
      8. Umowa między Rządem RP a Rządem Konfederacji Szwajcarskiej z 11.06.1993 r. w sprawie wymiany stażów zawodowych.
      9. Umowa między Rządem RP a Radą Federalną Konfederacji Szwajcarskiej z 19.09.2005 r. o przekazywaniu i przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia.
      10. Umowa ramowa pomiędzy Rządem RP a Szwajcarską Radą Federalną z 20.12.2007 r. o wdrażaniu Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy w celu zmniejszenia różnic społeczno-gospodarczych w obrębie rozszerzonej Unii Europejskiej.

1. 1. 11. Umowa między Rządem RP a Szwajcarską Radą Związkową z 9.06.2012 r. o dwustronnej współpracy w dziedzinie szkolenia wojskowego.
      12. Umowa między Rządem RP a Radą Federalną Konfederacji Szwajcarskiej z 27.01.2014 r. o wzajemnej reprezentacji w procesie rozpatrywania wniosków wizowych i wydawania wiz. (Także porozumienie z 20.03.2020 r. zmieniające art. 3 umowy).
      13. Umowa ramowa między RP a Konfederacją Szwajcarską z 5.12.2022 r. w sprawie wdrażania Drugiej Edycji Szwajcarskiej Pomocy Finansowej dla wybranych P. Cz. Unii Europejskiej w celu zmniejszenia różnic społeczno-gospodarczych w obrębie UE.

Aktualizacja: 28.07.2026.