Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie

W przestrzeni internetowej, w wiadomościach SMS oraz na grupach tworzonych w komunikatorach społecznościowych mogą pojawiać się nieprawdziwe lub zmanipulowane informacje dotyczące sytuacji w polskich szkołach. Ich autorzy mogą powoływać się na rzekome ostrzeżenia, relacje świadków, komunikaty instytucji lub wiadomości otrzymane od znajomych. Niekiedy przekazowi towarzyszą dramatyczne opisy, wezwania do natychmiastowego ostrzeżenia innych albo zapewnienia, że informacja jest poufna i nie została jeszcze oficjalnie podana do wiadomości publicznej.

Tego rodzaju komunikaty wymagają szczególnej ostrożności. W sprawach dotyczących bezpieczeństwa dzieci emocje są naturalną reakcją, jednak to właśnie strach, pośpiech i troska o najbliższych mogą sprawić, że odbiorca przekaże dalej wiadomość, której prawdziwości nie sprawdził.

Pamiętajmy, wielokrotne udostępnienie tej samej informacji nie czyni jej prawdziwą, a wiadomość otrzymana od zaufanej osoby nie musi być wiarygodna.

Nie każda nieprawdziwa informacja jest wynikiem celowego działania. Dezinformacja polega na świadomym rozpowszechnianiu fałszywych lub wprowadzających w błąd treści, natomiast nieprawdziwe informacje mogą być przekazywane dalej również przez osoby, które same padły ofiarą manipulacji.
 

W ten sposób nawet osoba, która nie stworzyła fałszywej wiadomości i nie miała zamiaru nikogo wprowadzić w błąd, może przyczynić się do jej dalszego rozpowszechniania. Kolejne przesłania zwiększają pozorną wiarygodność przekazu, ponieważ odbiorcy widzą, że otrzymali go od kilku różnych osób. Tymczasem wszystkie wiadomości mogą pochodzić z jednego, niezweryfikowanego źródła.

Dlatego nie należy automatycznie przesyłać dalej wiadomości tylko dlatego, że otrzymaliśmy ją od rodzica z klasy dziecka, znajomego nauczyciela czy członka rodziny. Nie należy również uznawać za dowód prawdziwości informacji samego faktu, że pojawiła się ona na wielu grupach. Zanim naciśniesz „prześlij dalej”, zatrzymaj się i sprawdź. Czasem właśnie niewysłana wiadomość jest najlepszą formą odpowiedzialności za bezpieczeństwo innych.

Fałszywe informacje dotyczące bezpieczeństwa szkół mogą wywoływać skutki wykraczające poza pojedynczą placówkę. Mogą prowadzić do nieuzasadnionego niepokoju rodziców, dezorganizacji codziennego funkcjonowania społeczności szkolnych, obciążenia instytucji koniecznością wyjaśniania niepotwierdzonych doniesień oraz osłabienia zaufania do służb i instytucji publicznych.

Nie można również pomijać szerszego kontekstu bezpieczeństwa informacyjnego państwa. Obce służby i powiązane z nimi podmioty mogą wykorzystywać dezinformację jako narzędzie oddziaływania na społeczeństwo, wzmacniania istniejących napięć, pogłębiania podziałów i podważania zaufania do instytucji. W warunkach zagrożeń hybrydowych przestrzeń informacyjna staje się jednym z obszarów, w których prowadzone są działania wymierzone w odporność społeczną państwa.

Nie oznacza to, że każda niepokojąca wiadomość dotycząca szkoły jest elementem operacji obcych służb. Ustalenie autora, motywów i rzeczywistego źródła konkretnego przekazu wymaga odpowiedniej weryfikacji. Istotne jest jednak, aby mieć świadomość, że bezrefleksyjne rozpowszechnianie fałszywych treści może służyć celom sprzecznym z interesem społecznym i bezpieczeństwem państwa.

Nie pozwólmy, aby strach zastępował fakty, a anonimowe wiadomości stawały się podstawą ocen i decyzji. Każdy użytkownik sieci ma wpływ na to, czy przestrzeń informacyjna będzie źródłem wiedzy, czy też narzędziem wzbudzania niepokoju. Zanim udostępnisz, sprawdź. Zanim uwierzysz, zweryfikuj. Nie stań się nieświadomym nośnikiem dezinformacji.