W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

05.03.2021

 

W Ę G R Y

Informator Ekonomiczny
 

1. Ogólne informacje o Węgrzech

 
1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe
 
Położenie geograficzne: Węgry (od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z nową konstytucją, przestała obowiązywać nazwa Republika Węgierska) leżą w Europie Środkowej pomiędzy 45o44' a 48o35' szerokości północnej oraz 16o07' i 22o54' długości wschodniej. Obowiązuje czas środkowo-europejski: GMT +1 godz. Czas letni: od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października.
 
Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Na północy kraju znajdują się Góry Wyszehradzkie, należące do Karpat Średniogórze Północne – (pasma gór Börzsöny, Cserhát, Mátra, Bukowych, Tokajskich), na zachodzie Przedgórze Alp (Góry Szoprońskie i Kőszeg). Względne różnice wysokości dochodzą do 900-1000 metrów. Najwyższe wzniesienie: Kékes (1014 m), najniższy punkt: Galyarét (78 m). Największe rzeki to: Dunaj / Duna (długość na obszarze Węgier - 417 km), Cisa / Tisza (596 km) oraz Drawa / Dráva i Raba / Rába. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton (powierzchnia 596 km2). Niedaleko miejscowości Hévíz znajduje się drugie największe na świecie jezioro termalne. Regiony geograficzne (7 regionów w systemie klasyfikacji NUTS): Zachodni Kraj Zadunajski, Środkowy Kraj Zadunajski, Południowy Kraj Zadunajski, Środkowe Węgry, Północne Węgry, Wielka Nizina Południowa, Wielka Nizina Północna.
 
Ludność: 9,797 mln obywateli. Gęstość zaludnienia ok. 105,3 osób/km2; ok. 68% ludności żyje w miastach. Struktura narodowościowa Węgrzy ok. 90%, (według ustawy LXXVII z 1993 r. o prawach mniejszości narodowych i etnicznych): Romowie (mniejszość etniczna) oraz mniejszości narodowe: Niemcy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Ukraińcy, Serbowie, Słoweńcy, Polacy, Grecy, Bułgarzy, Rusini, Ormianie. Węgierska Polonia liczy obecnie szacunkowo ok. 7 tys. osób. Liczba wszystkich samorządów mniejszości polskiej wynosi 43, a innych organizacji polonijnych ponad 20.
Obszar: Powierzchnia Węgier wynosi 93 030 km2, w tym wody śródlądowe o łącznej powierzchni 690 km2 (0,74%).
Stolica: Budapeszt (obszar 525 km2, ludność ok. 1,759 mln osób). 2/3 miasta położone jest na lewym brzegu Dunaju po stronie Pesztu, a 1/3 po stronie Budy. Inne większe miasta (2016): Debreczyn / Debrecen (203 tys. mieszkańców), Segedyn / Szeged (163 tys.), Miszkolc / Miskolc (158 tys.), Pecz / Pécs (145 tys.), Győr (130 tys.), Nyíregyháza (118 tys.), Kecskemét (112 tysięcy).
 
Język urzędowy: węgierski. W kontaktach handlowych, w pierwszej kolejności, język angielski, a następnie niemiecki.
1.2 Warunki klimatyczne

Na Węgrzech dominuje klimat kontynentalny z wilgotną zimą i upalnym latem. Kraj położony jest w niecce karpackiej. Wpływ frontów atmosferycznych jest złagodzony, co sprawia, że warunki klimatyczne są bardzo korzystne dla produkcji rolnej.

1.3 Główne bogactwa naturalne

Na Węgrzech występują stosunkowo różnorodne, choć mało zasobne złoża surowców mineralnych. Najważniejsze z nich: złoża boksytu, węgla, gazu ziemnego oraz gorące źródła wód leczniczych.

 

1.4 System walutowy, kurs i wymiana

Obowiązująca waluta miejscowa to forint (HUF). Dopuszczone są do obiegu monety o nominałach: 5, 10, 20, 50, 100, 200[1] oraz banknoty: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 i 20 000 HUF (oficjalny kurs forinta: http://www.mnb.hu/en/arfolyamok). Wymiany można dokonać w bankach oraz punktach wymiany walut, prowadzonych przez różne firmy na podstawie odpowiednich zezwoleń. W większości sklepów honorowane są karty kredytowe Visa, Visa Electron, EuroCard-MasterCard, Maestro, Cirrus itp. Przy płatnościach gotówką dokonuje się zaokrąglenia sumy końcowej z dokładnością do 5 HUF według ogólnie przyjętych zasad.

1.5 Religia

Na Węgrzech istnieje różnorodność religijna. Ponad 50% stanowią katolicy, ok. 15% kalwini. Liczba wyznawców pozostałych religii (luteranie, unici, prawosławni, Żydzi, wolnomyśliciele) wyraża się wielkościami jednocyfrowymi lub poniżej 1%. Ok. 25% społeczeństwa to ateiści.

 

1.6 Wykaz świąt państwowych

 

Data

Rodzaj święta

1 stycznia

Nowy Rok

15 marca

Rocznica Wiosny Ludów i walki o niepodległość 1848/49; święto narodowe

święto ruchome

Wielki Piątek

święto ruchome

Poniedziałek Wielkanocny

1 maja

Święto Pracy

święto ruchome

Zielone Świątki

20 sierpnia

Święto Św. Stefana, święto powstania państwa węgierskiego, święto narodowe

23 października

rocznica proklamowania republiki i wydarzeń rewolucji 1956, święto narodowe

1 listopada

Dzień Wszystkich Świętych

25-26 grudnia

Boże Narodzenie

 
1.7 Infrastruktura transportowa

Łączna długość granic wynosi 2242 km, z czego 1586 km to granice wewnętrzne w ramach UE, 656 km to granice zewnętrzne UE. Węgry graniczą z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją i Słowenią.

 

Przejścia graniczne dla międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego poza Schengen:

Granica węgiersko-ukraińska:

Barabás - Kosoń (drogowe: 7-19);

Beregsurány - Łużanka (drogowe: 24 h);

Eperjeske - Sołowka (kolejowe: 24 h);

Lónya - Horonhlab (drogowe: 8-16);

Tiszabecs - Wyłok (drogowe: 24 h);

Záhony - Czop (drogowe, kolejowe: 24 h).

 

Granica węgiersko-rumuńska:

Ártánd – Borş (drogowe: 24 h);

Battonya – Turnu (drogowe: 24 h);

Csanádpalota Autópálya Határátkelő - Nădlac II (drogowe: 24 h);

Csengersima – Petea (drogowe: 24 h);

Gyula – Vărşand (drogowe: 24 h);

Kiszombor – Cenad (drogowe: 24 h);

Létavértes – Sacuieni (drogowe: 6-22);

Méhkerék – Salonta (drogowe: 24 h);

Nagylak – Nădlac (drogowe: 24 h);

Nyírábrány - Valea Lui Mihai (drogowe: 24 h);

 Vállaj – Urziceni (drogowe: 24 h);

 

Granica węgiersko-serbska:

Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h);

Tompa – Kelebija (drogowe: 24 h);

Kelebia - Subotica (kolejowe: 24 h);

Röszke - Horgoš (drogowe, kolejowe: 24 h);

Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h);

Tiszasziget – Đala (drogowe: 7-19).

 

Granica węgiersko-chorwacka:

Barcs - Terezino Polje (drogowe: 24 h);

Berzence - Gola (drogowe: 24 h);

Beremend – Baranjsko Petrovo Selo (drogowe: 0-24 h);

Drávaszabolcs - Donji Miholjac (drogowe: 0-24 h);

Gyékényes - Koprivnica (kolejowe: 0-24 h);

Letenye - Goričan (drogowe: 0-24 h);

Magyarbóly - Beli Manastir (kolejowe: 0-24 h);

Mohács - Bezdan  (wodne: 0-24 h);

Murakeresztúr - Kotoriba (kolejowe: 0-24 h);

Udvar - Dubosevica (drogowe: 0-24 h).

Komunikacja drogowa

Węgry dysponują autostradami o łącznej długości 882 km. Długość sieci dróg wynosi 31 628 km. Długość dróg krajowych to 8297 km, a dróg szybkiego ruchu (autostrad i dróg ekspresowych) - 1272 km.

 

Główne autostrady (www.autopalya.hu):

M0 – obwodnica wokół Budapesztu,

M1 – Budapeszt-Győr-Hegyeshalom (w kierunku Austrii i Słowacji),
M3 – Budapeszt-Füzesabony-Nyiregyháza (w kierunku Rumunii  i Ukrainy),
M5 – Budapeszt-Kecskemét-Szeged (w kierunku Serbii),

M6 – Budapeszt-Dunaujváros (w kierunku Chorwacji),
M7 – Budapeszt-Siófok-Nagykanizsa (w kierunku Chorwacji).

 

Informacja na temat opłat za autostrady i drogi ekspresowe w języku polskim:

http://nemzetiutdij.hu/files/document/document/165/hd_brosura_POL.pdf na http://www.nemzetiutdij.hu/Dijfizetes/

 

Samochody ciężarowe do 7,5 t oraz powyżej 7,5 t i powyżej 12 t objęte zostały opłatami nowego elektronicznego systemu opłat drogowych na Węgrzech HU-GO:

https://budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/dla_podrozujacych/

https://www.hu-go.hu/articles/index/3196 (również w jęz. polskim).

 

Dopuszczalna prędkość wynosi: autostrady – 130 km/godz., drogi ekspresowe – 110 km/godz., inne drogi – 90 km/godz., obszar zabudowany – 50 km/godz.

 

Infrastruktura kolejowa

 

Węgry są gęsto pokryte szlakami kolejowymi. Długość linii kolejowych wynosi 8017 km (2014). Największą firmą zarządzającą jest MAV Zrt. (Węgierskie Koleje Państwowe).

 

Infrastruktura lotnicza

 

Węgry posiadają połączenia lotnicze z prawie wszystkimi stolicami Europy. Po upadku linii lotniczych Malév sytuacja na rynku lotniczym mocno się skomplikowała. Wzrosła ilość połączeń realizowanych przez tanie linie lotnicze, w tym Wizzair, Ryanair i inne. Ważniejsze porty lotnicze: Budapest - Lotnisko im. Ferenca Liszta (www.bud.hu) (obecnie funkcjonuje wyłącznie Terminal 2; Terminal 1 został zamknięty dla ruchu pasażerskiego), Debreczyn, Győr-Pér, Sármellék-Balaton, Pécs-Pogány (szczegółowe informacje: http://www.hungaryairport.hu).

 

Transport wodny

 

Długość dróg wodnych wynosi ok. 1600 km, z czego 85% wykorzystywane jest w systemie ciągłym, 15% - tymczasowo. 53% to drogi koryta Dunaju i jego odnóg, 47% - Cisy i jej odnóg. Połączenie szlakami wodnymi do Morza Czarnego, Morza Północnego.

 

1.8 Obowiązek wizowy

 

21 grudnia 2007 r. Węgry, wraz z ośmioma innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, dołączyły do strefy Schengen – obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, tworzonego przez 26 państwa. Kraje te przyjęły ujednolicone zasady wjazdu i krótkoterminowego pobytu na ich terytorium. Kontrole na lotniczych przejściach granicznych zostały zniesione z dniem 30 marca 2008 roku.

 

 

2. System administracyjny Węgier (Magyarország)

 

2.1 Ustrój polityczny

 

Republika parlamentarna. Nowa konstytucja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku.

 

2.2 Władza ustawodawcza

 

Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu – Zgromadzenia Krajowego (od maja 2014 roku 199 posłów; wcześniej 386). Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Ostatnie wybory do węgierskiego Parlamentu odbyły się 8 kwietnia 2018 roku.

 

Ostateczna liczba głosów oddanych na listy krajowe podczas ostatnich wyborów parlamentarnych (ugrupowania, które otrzymały powyżej 1%), gdzie procent głosów oznacza głosy oddane na listę krajową danej partii lub koalicji: 

    • konserwatywna koalicja Fidesz - Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa (KDNP) – 2 824 206 głosów (49,27%);
    • skrajnie prawicowa partia Jobbik – 1 092 669 głosów (19,06%);
    • centrolewicowa koalicja Węgierska Partia Socjalistyczna (MSZP) - Dialog – 682 602 głosy (11,91%);
    • partia zielonych Polityka Może Być Inna (LMP) – 404 425 głosów (7,06%);
    • lewicowo-liberalna partia Koalicja Demokratyczna (DK) – 308 068 głosów (5,37%);
    • liberalno-konserwatywny Ruch Momentum – 175 225 głosów (3,06%);
    • satyryczna Węgierska Partia Psa o Dwóch Ogonach (MKKP) – 99 410 głosów (1,73%).

 

Podział 199 mandatów (106 z okręgów jednomandatowych, 93 z listy krajowej) (http://www.valasztas.hu/ogy2018) przedstawia się następująco: 

    • Fidesz-KDNP – 133 mandaty (91 w okręgach jednomandatowych, 42 z listy krajowej), 66,83%;
    • Jobbik – 26 mandatów (1 w okręgu jednomandatowym, 25 z listy krajowej), 13,07%;
    • MSZP-Dialog – 20 mandatów (8 w okręgach jednomandatowych, 12 z listy krajowej), 10,05%;
    • DK – 9 mandatów (3 w okręgach jednomandatowych, 6 z listy krajowej), 4,52%;
    • LMP – 8 mandatów (1 w okręgu jednomandatowym, 7 z listy krajowej), 4,02%;
    • Razem – 1 mandat (1 w okręgu jednomandatowym), 0,5%;
    • niezależni – 1 mandat (1 w okręgu jednomandatowym), 0,5%;
    • mniejszości – 1 mandat (Krajowy Samorząd Węgierskich Niemców – MNOÖ), 0,5%.

 

2.3 Władza wykonawcza

 

Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta (pięcioletnia kadencja) i rząd.

Prezydentem Węgier jest János Áder, który objął urząd 10 maja 2012 roku (jego poprzednik - Pál Schmitt - ustąpił ze stanowiska prezydenta Węgier 2 kwietnia 2012 roku). 13 marca 2017 roku János Áder wybrany został przez węgierskie Zgromadzenie Krajowe na drugą kadencję.

Premierem Węgier jest Viktor Orbán (obecnie - od 10 maja 2018 roku - trwa jego trzecia kadencja z rzędu, a czwarta w sumie).

Podział administracyjny Obecny podział administracji samorządowej Węgier jest trójstopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty (megye, województwa - obecnie 19), które dzielą się na powiaty (dawniej járás, obecnie kistérség – 168), a te – na gminy (települések – miejskie város, obecnie 214, oraz wiejskie község i nagyközség, obecnie 2898). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (megyei jogú város, obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt (főváros), który dzieli się na dzielnice (kerület).

1 stycznia 2013 roku zostały wprowadzone na Węgrzech nowe powiaty. W wyniku reformy państwo zostało podzielone na 175 jednostek powiatowych na terenie kraju oraz 23 jednostki w samym Budapeszcie. Węgierskie jednostki powiatowe nie pokrywają się funkcjonalnie z definicją polskich powiatów, gdyż powiaty w polskim systemie administracyjnym usytuowane są na szczeblu administracji samorządowej pomiędzy województwem a gminą i wpisują się w zakres samorządu terytorialnego, a powiaty węgierskie należą nie do administracji samorządowej, ale do administracji rządowej w terenie i stanowią najniższy szczebel tej administracji. Są również wyposażone w kompetencje przeznaczone dla administracji rządowej. W nomenklaturze EU dla celów statystycznych węgierski powiat plasuje się w kategorii LAU-1 (local administrative units).

Władza sądownicza Sąd Najwyższy („Kúria”), 5 sądów apelacyjnych („Itélőtábla” Budapeszt, Szeged, Pécs, Győr, Debreczyn), sądy wojewódzkie („Törvényszék”), w tym w Budapeszcie Sąd Stołeczny i sądy powiatowe („Járásbíróság”): miejskie i dzielnicowe.

Trybunał Konstytucyjny został utworzony w 1989 roku, obecnie działalność TK reguluje nowa ustawa CLI z 2011 roku. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe na dwunastoletnią kadencję.

 

 

2.4 Struktura administracji gospodarczej

 

Na Węgrzech historia ruchu izbowego sięga roku 1850 (dekret królewski). Pierwsza ustawa o izbach ukazała się w 1868 r. i obowiązywała do 1934 r. W swojej historii węgierski ruch izbowy przechodził różne fazy, łącznie z zawieszeniem działalności, upaństwowieniem majątku itp.  Przynależność do izb przemysłowo-handlowych jeszcze w niedawnej przeszłości była obligatoryjna, jednakże w 2000 roku obowiązek ten został zniesiony.

 

Od stycznia 2012 roku wprowadzono ustawowy obowiązek zgłaszania się podmiotów gospodarczych do ewidencji prowadzonej przez właściwą dla siedziby firmy izbę przemysłowo-handlową oraz uiszczania corocznie - do 31 marca danego roku - opłaty rejestracyjnej w wysokości 5.000 HUF (nie dającej co prawda praw członkowskich, ale umożliwiającej korzystanie z bezpłatnych usług doradztwa prawnego, finansowego, podatkowego izby, poszukiwania partnerów biznesowych oraz monitoringu przetargów i konkursów). Trwają prace nad wprowadzeniem obligatoryjnego członkostwa podmiotów gospodarczych w izbie, tj. połączenie faktu corocznego uiszczenia dotychczas obowiązkowej opłaty rejestracyjnej z jednoczesnym nabyciem praw członkowskich w izbie.

 

Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara MKIK) jest izbą o charakterze ogólnokrajowym. Na Węgrzech nie ma tradycji izb branżowych; przedstawiciele poszczególnych branż skupieni są w stowarzyszeniach branżowych, bądź radach producentów. Nie istnieją na Węgrzech izby bi- lub multilateralne. Tego typu organizacje funkcjonują jako stowarzyszenia zarejestrowane w oparciu o ustawę o prawie do zrzeszania się, o statusie użytku publicznego oraz o działalności i wspieraniu organizacji nierządowych (ustawa nr. CLXXV z 2011 r.). Stowarzyszenia mogą używać w nazwie słowo „izba” w przypadku, jeśli wśród członków-założycieli znajduje się Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (MKIK). Węgierska ustawa o izbach gospodarczych stwarza z kolei możliwość tworzenia mieszanych oddziałów izbowych w ramach MKIK. O powstaniu takiego oddziału decyduje uchwała Prezydium MKIK (jak na razie brak oddziału polsko-węgierskiego).

 

Izby przemysłowo-handlowe na Węgrzech

 

Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara) www.mkik.hu.

 

Izby regionalne:

Samorząd rolniczy:

 

 

2.5 Sądownictwo gospodarcze

 

Przy Węgierskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (MKIK) działa stały Sąd Arbitrażowy (szczegóły: www.mkik.hu). Sądownictwo arbitrażowe reguluje ustawa nr LXXI z 1994 roku.

Na podstawie zapisów ustawy o sądach arbitrażowych (LXXI z 1994 r.), o energii elektrycznej (LXXXVI z 2007 r.) oraz o zaopatrzeniu gazowym (XL z 2008 r.) Węgierski Urząd ds. Energii (MEH) 15 grudnia 2008 r. utworzył stały Sąd Arbitrażowy ds. Energetyki (EAVB), na którego stronie internetowej (http://www.eavb.hu/index.php?lang=en) zapoznać się można z angielsko- i niemieckojęzyczną wersją regulaminu arbitrażowego.

3. Gospodarka

 

3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

 

Zaskakujące dane wzrostu PKB w IV kwartale 2020 roku

Według wstępnego szacunku węgierskiego Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH) gospodarka węgierska w ostatnim kwartale 2020 r. wzrosła o 1,1% w porównaniu z poprzednim kwartałem. Dane te stanowią olbrzymią niespodziankę, gdyż analitycy rynkowi spodziewali się 0,4% spadku(!) z powodu obostrzeń epidemicznych wprowadzonych w połowie listopada. Po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych poziom PKB w IV kw. był niższy o -4,3% r/r, zaś wg danych surowych o -3,7% r/r, podczas gdy prognozy analityków oscylowały ok. 5,5%, czyli także na podstawie tego wskaźnika wynik gospodarki w ostatnim kwartale stanowił zaskoczenie. Aczkolwiek z przemówienia premiera wygłoszonego w parlamencie dzień wcześniej można było się spodziewać że spadek w IV. kw. będzie znacznie niższy niż zakładano, poniżej 5%, ale nikt się nie spodziewał surowego wskaźnika poniżej 4%. Dzisiejsze dane potwierdzają wcześniejsze oczekiwania, zgodnie z którymi druga fala epidemii (a dokładniej obostrzenia reagujące na nią) w mniejszym stopniu zahamują węgierską gospodarkę niż wiosną. Można było się tego spodziewać z danych międzynarodowych, a także częściowe dane miesięczne poszczególnych dziedzin gospodarki również wskazywały na to, że nie nastąpił taki szok dla gospodarki jak podczas pierwszej fali. Na krzywej wzrostowej pozostała produkcja przemysłowa jak i przemysł budowlany. Szybki szacunek KSH nie zawiera jeszcze informacji o strukturze PKB, dlatego nie da się dokładnie określić czynników stojących za tym wynikiem. Z podawanej przy wstępnym szacunku lakonicznej interpretacji wynika jedynie tyle, że „do wzrostu najbardziej przyczynił się przemysł oraz sektor informacji i telekomunikacji”. Nasuwa się z tego wniosek, że obok zgodnych z oczekiwaniami, dobrych wyników gałęzi produkcyjnych gospodarki narodowej, także w sektorze usług pozostać mogły gałęzie lepiej się spisujące w okresie zamknięć (KSH nie wymienia odrębnie, ale taki mógł być sektor finansowy, gdyż aktywność kredytowa pozostała na wysokim poziomie). Prawdziwą niespodzianką jest zatem to, że zamiast spodziewanego dalszego spadku gospodarka węgierska była w stanie wykazać wzrost w ostatnim kwartale, którego przyczyny wg analityków mogą być następujące: 1. obostrzenia, zamknięcia wprowadzone zostały dopiero w połowie listopada i co prawda w grudniu ich odziaływanie było już odczuwalne, to jednak wcześniejsze dwa miesiące były nadwyraz silne na podstawie danych miesięcznych; 2. przemysł nie został w takim stopniu sparaliżowany jak wiosną, łańcuchy dostaw funkjonowały względnie bez uszkodzeń, duże przedsiębiortwa były w stanie zorganizować produkcję pomimo przypadków zarażeń; 3. z powodu powyższych oddziaływać mogła korekta: olbrzymiego spadku II kw. nie zlikwidowała korekta III kwartału, pozostało zatem sporo przestrzeni do dalszej poprawy, tym bardziej, że przecież wyniki gospodarki i tak mocno odstają od zeszłorocznych danych; 4. przemysł budowlany szybko się otrząsnął z szoku i jego wzrost pozostawał nieprzerwany w IV kw.; 5. dane sektora usług na razie nie są znane, ale prawdopodobnie po za „wyzerowanymi” branżami (gastronomia, turystyka) pozostałe dziedziny w znacznie mniejszym stopniu zostały dotknięte przez niekorzystny wpływ obostrzeń; 6. waga turystyki w IV kw. jest znacznie mniejsza niż latem, zatem windujący w dół wpływ turystyki mógł być bardziej umiarkowany niż w II kw. W skali roku w 2020 roku po wyeliminiowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych recesja wyniosła 5,2%, która była drugą największą od 1996 roku z tym, że podczas gdy w okresie kryzysu finansowego w 2009 roku kwartalne dane PKB odzwierciedlały przeciągający się spadek i zastój, to teraz nastąpił nagły szok,  trwający niezwykle krótko mierząc w skali historii ekonomii.

Wzrost PKB - dane surowe (%)  (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

 

I kw.

II kw.

III kw.

IV kw.

I-II kw.

I-III kw.

I-IV kw.

2017

104,7

103,7

104,3

104,6

104,2

104,2

104,3

2018

105,0

105,4

105,6

105,6

105,2

105,4

105,4

2019

105,0

104,5 

104,7 

104,2 

104,7 

104,7 

104,6 

2020

102,2

86,4 

95,4

96,3

93,9 

94,5

94,9

 

Wzrost PKB - dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%) (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

 

I kw.

II kw.

III kw.

IV kw.

I-II kw.

I-III kw.

I-IV kw.

2017

104,3

104,1

104,5

105,0

104,2

104,3

104,5

2018

105,4

105,3

105,7

105,3

105,4

105,5

105,4

2019

105,1

104,8 

104,4 

104,0 

 105,0

104,8 

104,6 

2020

101,9

86,3 

95,2

95,7

 94,1

94,5

94,8

 

Wzrost PKB - dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (%)  (poprzedni kwartał = 100)

 

I kw.

II kw.

III kw.

IV kw.

2017

101,5

101,2

100,9

101,4

2018

101,8

101,1

101,3

101,1

2019

101,6

100,7 

100,9 

100,6 

2020

99,6

85,4 

111,4

101,1

Źródło: KSH 

Drugi szacunek wzrostu PKB w IV. kw 2020 roku wyższy od wstępnego szacunku

W drugim, szczegółowym szacunku Węgierskiego Urzędu Statystycznego gospodarka węgierska wg danych surowych w IV. kw. 2020 roku skurczyła się o 3,6% w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku. Jest to spadek o 0,1% niższy niż zapowiedziano we wstępnym szacunku (-3,7%). W skali całego roku 2020 recesja wg danych surowych wyniosła zatem zamiast 5,1% wskazanych we wstępnym szacunku 5% r/r. Po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych KSH skorygowało podaną wcześniej recesję na IV. kw z poziomu -4,3% na -4,1% r/r, w skali zaś całego roku skorygowano z 5,2% do 5,1%. W rezultacie tych korekt mocniejszy stał się również wynik gospodarki w stosunku do poprzedniego kwartału: w porównaniu z okresem lipiec-wrzesień zamiast zapowiedzianego wstępnie 1,1% wzrostu, dynamika gospodarki w IV. kw wyniosła 1,4%. W stosunku do poprzedniego kwartału od strony produkcyjnej rosła produkcja przemysłowa, budowlana i rolnictwo, podczas gdy usługi pomimo listopadowych obostrzeń epidemicznych nie odnotowały spadku, praktycznie znajdowały się w stagnacji.

 

Ceny artykułów konsumpcyjnych w grudniu 2020 roku były średnio wyższe o 2,7% w stosunku do cen z grudnia 2019 roku. Ceny żywności były wyższe o 4,9%, przy czym olej spożywczy zdrożał o 13,7%, cukier o 11,7%, koszty stołowania się po za domem o 10,2%, żywność sezonowa: ziemniaki, świeże warzywa, owoce krajowe i cytrusy o 11,8%, kiełbasy i mortadele o 7,8%, mąka o 6,8% olej spożywczy o 8,3%, staniała zaś wieprzowina o 3,9%, drób o 0,9%. Ceny alkoholu i wyrobów tytoniowych były wyższe średnio o 8,8%, w tym wyrobów tytoniowych o 14,4%. Za dobra konsumpcyjne trwałego użytku trzeba było zapłacić o 2,8% więcej r/r, w tym za czynsz o 9,9%, za wczasy krajowe 8,3%.  Ceny paliw staniały o 4,5% r/r. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w grudniu 2020 roku były wyższe o 0,3%. W skali całego 2020 roku ceny konsumpcyjne wzrosły o 3,3% r/r (w tym żywności o 7,2%, tytoniu i alkoholi o 6,9%, energii dla gospodarstw domowych o 0,3%, usług o 2,9%, artykułów trwałego użytku o 1,4%, odzieży pozostały  bez zmian, innych artykułów i paliw zaś obniżyły się o 0,9%). (KSH)

 

W skali całego 2020 roku bezrobocie wśród osób w wieku 15-74 lat na Węgrzech wzrosło do 4,3% r/r (i było o 0,9% wyższe r/r). W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 198 tysiące osób i była o 38 tys. wyższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie wzrosło o 0,9 pp r/r i wyniosło 3,8%, w grupie wiekowej 55-74 było wyższe o 0,7 pp i osiągnęło 2,9%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 12,8% i wzrosło o 1,4 pp w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 28,1% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 10 miesięcy. (KSH)

 

W skali całego 2020 roku zatrudnionych na Węgrzech było 4.460 tysiące osób, co oznacza o 52 tysięcy osób mniej niż rok wcześniej.  Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat obniżył się do 69,7% (o -0,4 pp r/r), natomiast osób w wieku 20-64 lat obniżył się do 75% (o -0,3 pp r/r). (KSH) 

 

W grudniu 2020 roku średnia płaca brutto osób zatrudnionych na pełnym etacie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 10,6% r/r i wyniosła 461.700 HUF, natomiast w okresie styczeń- grudzień 2020 roku wzrosła o 9,6% r/r i wyniosła 4014.500 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 9,7% (do 418.700 HUF), a w sferze budżetowej o 9,6% (do 409.200 HUF). (KSH)

 

 

Zadłużenie brutto budżetu państwa na dzień 31 grudnia 2020 wynosiło 31,684 bln HUF (ÁKK), natomiast skumulowany deficyt budżetu centralnego w okresie styczeń-grudzień 2020 wyniósł 5,548 bln HUF, prawdopodobnie ok. 9% PKB wg metodologii UE, co stanowi 1511,8% deficytu założonego pierwotnie w ustawie budżetowej na cały 2020 rok (założono deficyt rzędu 367 mld HUF) (kormany.hu). Wskaźnik zadłużenia według kryteriów z Maastricht na dzień 31 grudnia 2020 wynosi 81% PKB. (ÁKK) Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) utrzymuje od 22.07.2020 wysokość podstawowej stopy procentowej na poziomie 0,6%.

 

Ponownie wysoki poziom rezerw dewizowych Węgier

Na koniec listopada rezerwy dewizowe banku centralnego wynosiły 32,5 mld EUR – i były wyższe o 2,3 mld EUR niż w październiku. Ostatnio w listopadzie 2015 roku odnotowywano wyższy od obecnego poziom rezerw. Znaczny wzrost nie jest zaskoczeniem, gdyż w listopadzie następiła emisja obligacji dewizowych na kwotę 2,5 mld EUR, która obecnie trafiła do rezerw. Skład rezerw znacznie się nie zmienił w minionym miesiącu, jedynie rezerwy złota się nieco zmniejszyły.

 

Najświeższa uaktualniona prognoza resortu finansów

Ostatniego dnia 2020 roku po południu węgierski resort finansów opublikował najnowszą prognozę makroekonomiczną i budżetową na okres 2020-2024. W analizie resort ocenia także sukcesy działań podejmowanych na rzecz ochrony przed epidemią. Zdaniem ministerstwa rozmiar wszelakiego rodzaju działań, również budżetowych osiągnął 30% PKB. Za ich sprawą wg obliczeń resortu stopień recesji gospodarczej zmniejszono o 5,6 punktów procentowych, a programy wspierające uratowały 586 tys. miejsc pracy, czyli bez tych działań spadek wzrostu gospodarczego wyniósłby 12%. Grafik resortu prezentuje rozmiar elementów Planu Działania na rzecz Ochrony Gospodarki: wydatki całego Planu wyniosły 13,962 bln HUF, w tym programy finansujące innego typu stanowiły 6,1bln HUF, Funduszu na rzecz Ochrony Gospodarki 3,986 bln HUF, całkowite ramy uruchomionych od nowa programów kapitałowych, gwarancyjnych i kredytowych 2,103 bln HUF, wydatki Funduszu na rzecz Przeciwdziałania Epidemii 1,016 bln HUF, działania związane z podatkami i składkami ubezpieczenia społecznego 0,421 bln HUF, dotacje na rzecz ochrony miejsc pracy, na rzecz tworzenia nowych miejsc pracy, dotacje na kształcenie, treningi 0,325 bln HUF, przedłużenie świadczeń macierzyńskich i opieki nad dzieckiem 11 mld HUF. Na 2020 rok rząd spodziewa się 6,4% recesji, w 2021 roku gospodarka węgierska wzrosnąć ma o 3,5%, zaś w 2022 roku o 5,4% wg prognozy, co byłoby rekordowym wzrostem (ostatnio w 2018 roku odnotowano 5% wzrost PKB, który był najlepszym wskaźnikiem od przemian ustrojowych). Materiał rządowy zakłada, że w przypadku trwałego odparcia epidemii przy pomocy szczepionek dynamika gospodarki węgierskiej ruszy w II. kw. 2021 roku. Analiza zwraca też uwagę na to, by na IV kw. 2020 roku nie spodziewać się wybitnych wyników, wręcz przeciwnie. Równolegle z obostrzeniami trwającymi do lutego br. na ostatni kwartał kalkulować należy z większym spadkiem. Połowę spadku resort tłumaczy jako konsekwencję rosnących przypadków zakażeń skutkujących zwiększającą się ostrożnością gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, drugą połowę spadku przypisuje obostrzeniom drugiej fali epidemii. Rząd zakłada, iż po poważnym wzroście deficytu powrót do 3% progu nastąpi w 2023 roku.  Od 2022 roku rząd dysponować będzie też rezerwami centralnymi (na fundusz ochrony kraju 60 mld HUF, na nadzwyczajne działania rządowe 135 mld HUF). Rząd wyznaczył cel deficytu w 2021 roku na poziomie 6,5% PKB, w 2022 roku 4,8%, w 2023 roku 3%, a w 2024 roku na poziomie 2% PKB. Na 2020 rok zakładany jest deficyt na poziomie 8,6%. Zadłużenie państwa z powodu recesji oraz wyższego deficytu po ośmiu latach trwałego spadku przejściowo podskoczy powyżej 80% PKB, po czym w następnych latach wykazywać będzie permanentny trend spadkowy (w 2020 roku osiągnie 81,2% PKB, w 2021 obniżyć się może do 80,8% PKB, w 2022 roku do 78,2% PKB, w 2023 roku do 75,8% PKB, w 2024 roku do 72,9% PKB). Zamiarem rządu jest by tempo wzrostu kraju nadal conajmniej o 2 punkty procentowe przewyższało średnią wzrostu państw członkowskich UE.

 

Najświeższa prognoza MNB przewiduje powolniejszy restart i znaczne niepewności

Wg najnowszego raportu inflacyjnego węgierskiego banku centralnego recesja w 2020 roku wyniesie 6-6,5%, czyli MNB nie dokonało modyfikacji wcześniejszej swej prognozy z września. W przyszłym roku natomiast niepewność jest wielka, bowiem bank prognozuje wzrost PKB w 2021 roku w przedziale 3,5 oraz 6%. We wrześniu jeszcze spodziewano się wzrostu rzędu 4,4-6,8%, ale jak widać od tamtej pory – w rezultacie drugiej fali epidemii - perspektywy się pogorszyły i zarówno góra, jak i dół pasma zostały obniżone. Na 2022 rok MNB zakłada już dynamiczny wzrost powyżej 5% (5-5,5%) z tym, że na 2023 rok tempo wzrostu spowolni do 3-3,5%. Co dotyczy inflacji, w przyszłym roku spodziewać się należy podobnego poziomu pogorszenia wartości pieniądza jak w br. ok. 3,5-3,6%, który w latach 2022 i 2023 ponownie osiągnie 3% cel inflacyjny banku centralnego.

 

Bank światowy koryguje w dół prognozę wzrostową na 2021 rok

Na początku stycznia ukazała się najnowsza prognoza wzrostowa organizacji międzynarodowej (Global Economic Prospects), zgodnie z którą PKB Węgier w 2020 roku obniżyło się o -5,9% (nieco mniej niż w prognozie czerwcowej – wówczas zakładno 6,8% recesję), natomiast pod wpływem drugiej fali epidemii prognozę wzrostu gospodarki węgierskiej na 2021 rok obniżono z 4,5% do 3,8% PKB, zaś na 2022 rok eksperci Banku Światowego szacują 4,3% dynamikę gospodarki.

 

OECD poprawia prognozę wzrostową na 2020 rok

W najświeższej prognozie ekonomiści organizacji międzynarodowej stwierdzają, że recesja w 2020 roku na Węgrzech wynieść może 5,7% PKB, co jest znacznie korzystniejszym szacunkiem niż prognoza czerwcowa OECD, w której kalkulowano ze scenariuszem optymistycznym oraz pesymistycznym, i nawet ten optymistyczny zakładał 8% recesję. Jak wynika ze szczegółów analizy, głównie konsumpcja wykazywała w br. lepsze wyniki niż wcześnij spodziewano i także inwestycje wyhamują w mniejszym stopniu, niż obawiano się wcześniej. Natomiast wyniki handlu zagranicznego mogą być znacznie gorsze z powodu kryzysu obserwowanego na całym świecie. Równolegle z mniejszą recesją w br. proces powrotu gospodarki do normalności może się znacznie bardziej przeciągnąć. Wg szacunku OECD w 2021 roku dynamika gospodarki wyniesie jedynie 2,6%, a i w 2022 roku wzrost gospodarczy przyspieszy tylko 3,2%. Eksperci organizacji podkreślają, że obostrzenia przedsięwzięte z uwgi na drugą falę epidemii mogą znacznie spowolnić rewitalizację gospodarki. Zdaniem organizacji wpływ drugiej fali epidemii jest jednoznacznie odczuwalny, wzrost popytu przystanął, aczkolwiek produkcja przemysłowa prędko się odbiła po wiosennej pierwszej fali, ale także we wrześniu znajdowała się poniżej poziomu sprzed epidemii. Wg modelu OECD uwzględniając nowe obostrzenia podjęte w drugiej fali gospodarce węgierskiej może się udać przebrnąć IV. kw. z ok. 1% recesją. Prognoza uważa, że działania rządu, dotacje do płac i budowy mieszkań mogą w dużym stopniu się przyczynić do rewitalizacji gospodarki w 2021 roku. A gdy gotowe już będą skuteczne szczepionki, również konsumpcja i popyt zewnętrzny powrócą do normalnego stanu. Prognozę OECD może korygować w dół jeśli obostrzenia trzeba będzie znacznie dłużej utrzymać w mocy niż zakładano oraz recesja w międzynarodowym przemyśle motoryzacyjnym nabieże trwałego charakteru przeciągając się nawet do 2022 roku. Z drugiej strony szybszy powrót do normalności przyczynić się może do korekty prognozy w górę. Może najbardziej zaskakującym elementem prognozy OECD jest to, że po tegorocznym deficycie rzędu 8,8% PKB, także w przyszłym roku kalkulują z 7,5% deficytem, jak również w 2022 roku zakładają go na poziomie 6% PKB. Widząc jednakże skalę wydatków ponoszonych w ostatnich dwóch miesiącach przez rząd nie jest już tak zaskakujące, że OECD liczy się z tak wysokim deficytem. Jak na razie nie są znane zamiary rządu na 2021 rok (uchwalona latem ustawa budżetowa została od tamtej pory już wielokrotnie zdezaktualizowana przez życie), natomiast rząd czynił już wzmianki odnośnie stopniowego jedynie powrotu deficytu do pasma akceptowalnie niskiego. Nie jest pewne, że trwalszy przyrost deficytu budżetowego jest negatywnym zjawiskiem, eksperci OECD podkreślają, że gospodarka potrzebuje wsparcia polityki fiskalnej dopóki nie nastąpi powrót gospodarki na normalne tory. Czyli ciągnący się przez parę lat wyższy deficyt może być konsekwencją tego, że rewitalizacja gospodarki znacznie się przedłuży w porównaniu z założeniami scenariusza optymistycznego. Wśród zalecanych działań OECD zwraca uwagę na konieczność podejmowania docelowych działań w sektorach najbardziej dotkniętych przez kryzys jak turystyka, gastronomia, zamiast kompleksowych dotacji na rynku siły roboczej. Przy tym wymianiają też, tak jak od wielu lat, że trzymiesięczny okres zasiłku dla bezrobotnych jest zbyt krótki na Węgrzech, jego prolongata mogłaby poprawić mobilność siły roboczej. Ich zdaniem na dłuższą metę reformy na rzecz konkurencyjności mogłyby wzmocnić powrót gospodarki na normalne tory, zalecają podejmowanie inwestycji infrastrukturalnych i przestawienie się na bardziej konkurencyjną produkcję. W sumie zdaniem OECD powrót węgierskiej gospodarki na stare tory może być znacznie powolniejszy niż w założeniach optymistycznych, może się przeciągnąć parę lat i częściowo z tego powodu trwale wymagać będzie wsparcia budżetowego, czyli również deficyt będzie wysoki w następnych latach, a w wyniku tych dwóch procesów (przeciągająca się rewitalizacja gospodarcza, trwale wysoki deficyt) również zadłużenie może trwale wzrosnąć w następnych latach.

 

2020

2021

2022

 

grudzień

czerwiec 

grudzień

czerwiec  ⃰

grudzień

GDP

-5,7

-8,0

2,6

4,6

3,4

Inwestycje

-9,3

-15,8

0,2

3,8

3,2

Eksport

-13,7

-6,9

3,3

3,6

5,0

Import

-9,7

-5,8

2,4

2,7

4,1

Bezrobocie

5,0

6,3

6,4

4,9

5,7

Bilans budżetowy⃰

-8,0

-8,8

-7,5

-7,3

-6,0

Zadłużenie⃰

74,5

76,2

77,5

77,5

77,7

Bilans płatniczy⃰

-2,5

-1,2

-2,0

-0,4

-1,3

⃰  w stosunku do PKB, ⃰  ⃰ wg scenariusza optymistycznego

 

Najświeższa prognoza z Brukseli

Jak stwierdza prognoza Komisji Europejskiej odbicie gospodarki węgierskiej rozpoczęło się z dołka powodowanego sytuacją epidemiczną, lecz druga fala epidemii może zastopować ów proces wychodzenia. Wg gremium brukselskiego w latach 2021-22 wzrost gospodarczy może powrócić na wcześniejsze tory dzięki polityce gospodarczej ożywiania, jednocześnie natomiast sytuacja budżetowa może stać się z tego powodu bardziej niepewna.

Prognozy KE odnośnie Węgier (w %)

 

2020

2021

maj

listopad

maj

listopad

PKB

-7,0

-6,4

6,0

4,0

Konsumpcja gospodarstw

-6,0

-3,1

5,5

4,4

Inwestycje

-18,7

-10,4

8,9

4,1

Eksport

-14,0

-8,5

11,2

8,3

Import

-15,0

-5,3

10,1

6,7

Zatrudnienie

-3,8

-3,5

1,1

0,4

Bezrobocie

7,0

4,4

6,1

4,4

Bilans budżetu (% PKB)

-5,2

-8,4

-4,0

-5,4

Zadłużenie (% PKB)

75,0

78,0

73,5

77,9

 

Jak wynika z tabeli Komisja poprawiła nieco swą prognozę wzrostu gospodarczego na 2020 rok, natomiast w 2021 roku odbicie gospodarki będzie znacznie powolniejsze. Gremium w 2022 roku kalkuluje z 4,5% dynamiką gospodarki, czyli jest zdania, że wcześniejszy wzrost rzędu 4% może powrócić. Zaś powodem mniejszej niż wcześniej zakładano recesji w tym roku jest intensywniejsze ożywianie budżetowe, skoro kalkulują deficyt powyżej 8% PKB. Komisja pesymistycznie zapatruje się na deficyt także w przyszłym roku (5% PKB), który również w 2022 roku nie spadnie poniżej 4,5% PKB. Co dotyczy struktury wzrostu Komisja odrębnie podkreśla, że konkurencyjność węgierskiego eksportu poprawiła się z powodu obserwowanego w minionych miesiącach osłabienia waluty krajowej. Z  drugiej strony rynki eksportowe Węgier prawdopodobnie tylko powoli dojdą siebie, co wywrze odwrotne odziaływanie. Czyli ceną mniejszej recesji oraz odbicia gospodarczego może być trwale wyższy deficyt, co ujawnić się też może w zadłużeniu państwa, które zamiast prognozowanego wcześniej poziomu 75% PKB osiągnąć może w br. 78% PKB i z tego poziomu także w 2021 roku obniży się jedynie symbolicznie. W odniesieniu do prognozy Komisja wymienia następujące czynniki ryzyka: ostrożniejsze zachowanie gospodarstw domowych i firm wpływające na konsumpcję i inwestycje stanowią czynnik ryzyka wskazujący w dół; zaś dalsze dotacje budżetowe podwyższające dochody gospodarstw domowych i chęć konsumpcji stanowią czynnik ryzyka wskazujący w górę. Prognozy Komisji i rządu wraz z końcem roku powoli się zbliżają do siebie, aktualnie także rząd spodziewa się 6-6,5% wzrostu gospodarczego i 8-9% deficytu budżetowego. Różnica ujawnia się w tym, że rząd deklaruje, iż podskoczenie deficytu będzie jedynie przejściowe, podczas gdy w Brukseli zakładają, że proces ten będzie dłuższy i Węgry będą dalekie od osiągnięcia 3% progu także w 2022 roku.

 

Najświeższa prognoza IMF

Jak wynika z opublikowanej przez organizację międzynarodową jesiennej edycji World Economic Outlook (WEO) w 2020 roku gospodarka Węgier odnotuje recesję rzędu 6,1% zamiast prognozowanych wcześniej, we wiosennym WEO -3,1%. Jak dotychczas MFW była najoptymistyczniej zapatrującą się organizacją w stosunku do Węgier, teraz natomiast w świetle poznanych od tamtej pory danych organizacja „dostosowała się” do oczekiwań rynkowych. Obok znacznie większej recesji Fundusz Walutowy podwyższył też oczekiwania inflacyjne, pod koniec roku spodziewa się 3,7% wzrostu cen. W przypadku większego spadku dynamiki gospodarki jest naturalne, że także pozycja zewnętrzna kraju może się pogorszyć – zdaniem MFW deficyt tegorocznego bilansu płatniczego osiągnąć może 1,6% PKB i także w 2021 roku znajdować się będzie w pobliżu 1%.

Zmiana prognozy IMF w stosunku do Węgier (%)

 

2020

2021

 

październik

kwiecień

zmiana

październik

kwiecień

zmiana

PKB

-6,1

-3,1

-3,0

3,9

4,2

-0,3

inflacja (na koniec roku)

3,7

3,0

0,7

3,1

3,1

0,0

wynik bilansu płatniczego (w stos. do PKB)

-1,6

-0,1

-1,5

-0,9

-0,6

-0,3

bezrobocie

6,1

5,4

0,7

4,7

4,0

0,7

Jak widać z tabeli, MFW spodziewa się na rynku węgierskiej siły roboczej większego niż wcześniej szoku, prognozę bezrobocia podwyższono zarówno w br. jak i w przyszłym. Wg ekonomistów organizacji w 2020 roku spodziewać się można 6%, w następnym roku wskaźnik bezrobocia obniży się jedynie do 4,7%. Wg najświeższych danych Węgierskiego Urzędu Statystycznego (KSH) w II. kw bezrobocie wyniosło 4,6%, czyli jeśli prognoza IMF się sprawdzi, nastąpić może następna fala zwolnień. Aktualna, świeża prognoza MFW nie wybija się spośród innych prognoz, bowiem już i rząd mówi o 5-6% spadku PKB, a niedawno także bank centralny (MNB) znacznie pogorszył swój szacunek, czyli generalnie stwierdzić można, że owa 5-6% prognoza wydaje się być akceptowana przez większość. MNB w wydawanym kwartalnie raporcie inflacyjnym sumuje zwykle świeże oczekiwania. Ostatnie wydanie raportu ukazało się na koniec września, jest zatem względnie świeże i dobrze obrazuje, że korygowana aktualnie prognoza IMF nie wyróżnia się z szeregu innych, co natomiast tyczy powrotu gospodarki w przyszłym roku do normy to jedynie OECD jest bardziej pesymistyczna od IMF.

Prognozy odnośnie dynamiki gospodarki Węgier (w %),   wartość przeciętna

 

2020

2021

MNB⃰

-6,0

5,6

Konsensus Analityków węgierskich⃰

-5,2

4,7

Komisja Europejska

-7,0

6,0

MFW

-6,1

3,9

OECD⃰

-9,0

3,1

Reuters⃰

-5,5

4,8

Prognozę na 2021 rok MFW obniżył tylko o 0,3% w stosunku do wiosennej prognozy, obecnie zatem zakładają 3,9% wzrost gospodarczy. To jednak jest równoznaczne w rzeczywistości z dużym pesymizmem, bo skoro prognozę na br. MFW obniżył pod wpływem większego szoku niż wcześniej się spodziewano, to z powodu niższej bazy prognoza na 2021 rok mogła ruszyć automatycznie w górę. Tak się jednak nie stało, co wskazuje na to, że Fundusz Walutowy tempo wychodzenia gospodarki z kryzysu ocenia czarniej. W kwietniu Węgry szczyciły się jeszcze tym, że w całej Europie jedynie Serbia odnotuje mniejszy od Węgier spadek gospodarczy w 2020 roku. Rząd często wygłaszał też to twierdzenie by dowieść tym odporność gospodarki węgierskiej na kryzysy. Obecnie natomiast sytuacja już nie jest na tyle sprzyjająca, zarówno w regionie opinia MFW nie jest zaliczana do wybitnie optymistycznych – 6,1% recesja zaliczana jest do przeciętnych w regionie, podczas gdy  w 2021 roku MFW na Węgrzech spodziewa się najsłabszego powrotu gospodarki do normalności w regionie Środkowo-wschodniej Europy. Jeśli natomiast spojrzeć na to jak się kształtowały perspektywy wzrostowe w porównaniu z kwietniowym WEO, wyłania się wówczas jeszcze gorszy obraz dla Węgier, gdyż podczas gdy prognoza węgierska w ciągu pół roku obniżona została o 3 pp, po za Węgrymi jedynie prognozę Słowacji pogorszono, ale tylko o 0,9 pp. Z drugiej strony perpektywy Słowenii poprawiono o 1,3 Polski zaś o 1 pp. Czyli względna pozycja Węgier w obrębie regionu stała się o wiele gorsza. Jeśli badanie rozszerzyć z regionu na całą Europę wówczas w porównaniu z kwietniową prognozą jedynie perspektywy Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Malty pogorszono w stopniu wyższym niż Węgier. Jeśli zaś dodamy jeszcze perspektywy na 2021 rok, wówczas jedynie wzrost krajów skandynawskich będzie mniejszy od wzrostu gospodarczego Węgier z tym, że u nich MFW w br. spodziewa się znacznie mniejszej recesji. Czyli w sumie najważniejszym przesłaniem MFW jest to, że aczkolwiek w sytuacji kryzysowej gospodarka Węgier nie wydaje się być wybitnie narażona na wstrząsy, natomiast w zakresie powrotu do normalnego funkcjonowania pozostaje w tyle w stosunku do dużej części Europy. 

 

Agencje ratingowe: klasyfikacja długu suwerennego Węgier jest odpowiednia

Agencja Fitch pozostawiła klasyfikację węgierskiego zadłużenia na niezmienionym poziomie BBB, z perspektywą stabilną, zalecaną do inwestowania. Zdaniem agencji dotychczasowa klasyfikacja dobrze balansuje pomiędzy mocnym wzrostem gospodarczym a wyższym od przeciętnej wskaźnikiem zadłużenia. Eksperci Fitch są zdania, że aktualny rating Węgier odzwierciedla silną strukturalną pozycję węgierskiej gospodarki, podkreślają w szczególności intensywny - w porównaniu z konkurentami - wzrost PKB w minionych latach. Wzrost ten jest niejako równoważony przez wyższe zadłużenie państwa niż u konkurentów, przez unortodoksyjne działania polityki gospodarczej oraz przez pogorszenie się wskaźników rządowych. Stabilną perspektywę ratingu ekonomiści Fitch opierają przede wszystkim na założeniu, że po ubiegłorocznym zatrzymaniu się gospodarki powróci ona na drogę wzrostową, jak również na tym, że wskaźnik zadłużenia zacznie się obniżać od 2021 roku. Agencja ratingowa Standard & Poor’s pozostawiająca rating i perspektywę długu suwerennego bez zmian (BBB z perspektywą stabilną ) także zaznacza, że od połowy roku ich zdaniem gospodarka może powrócić na drogę wzrostową, w stosunku do scenariusza podstawowego ryzykiem może być powolniejsze tempo zaszczepień i ewentualnie przeciągające się w czasie wykorzystanie środków unijnych. Eksperci Fitch podkreślają, że epidemia przejściowo znacznie pogorszyła sytuację węgierskiego budżetu i spodziewają się, że deficyt budżetowy wyniósł w 2020 roku ok. 8,9% PKB, który przewyższa 5,3% średnią krajów z podobnym ratingiem. Zdaniem ekonomistów Fitch ożywianie fiskalne będzie kontynuowane też w 2021 roku, deficyt obniży się do 6,4% produktu krajowego i jeszcze w 2022 roku też wynosić będzie 6,1% PKB. Podobnego zdania jest też S&P: jeśli nawet powoli, to jednak rząd stara się przywrócić dyscyplinę budżetową, wskaźnik zaś zadłużenia po ubiegłorocznym podskoku będzie w stagnacji na poziomie ok. 80% PKB. Zdaniem S&P istnieją trzy ryzyka wskazujące w kierunku negatywnym, mogące spowodować pogorszenie ratingu lub jego perspektyw: 1. jeżeli niepewność wokół budżetu będzie w następnych dwóch latach większa od spodziewanego poziomu; 2. jeżeli wykorzystanie środków unijnych będzie się opóźniać; 3. jeżeli bank centralny oddali się od płynnego reżimu kursu walutowego i coraz poważniej będzie ingerować w rynek dewizowy. Odwrotny pozytywny wpływ mogą wywrzeć następujące ryzyka pozytywne: 1. jeśli Węgry powrócą do dyscypliny budżetowej wcześniej niż można się tego oczekiwać; 2. jeśli wykorzystanie środków unijnych będzie lepsze, co skutkować będzie silniejszym wzrostem PKB. Z koleji Agencja Fitch uważa, że do negatywnego kroku doprowadzić może trwały wzrost zadłużenia oraz pogorszenie warunków biznesu, podczas gdy podwyższenia ratingu i poprawy perspektywy spodziewać się będzie można w przypadku szybszego niż zakładano powrotu do zdyscyplinowanej polityki fiskalnej oraz w razie poprawy średniookresowych perspektyw wzrostowych. Zdaniem Fitch po zeszłorocznym 6,2% spadku PKB (kilka dni później węgierski urząd statystyczny podał faktyczne dane recesji w 2020 roku: -5,2%), w 2021 roku gospodarka węgierska wzrośnie o 4,9%, zaś w 2022 roku w rezultacie wykorzystania środków z unijnego funduszu odbudowy oraz ram finansowych nowego unijnego cyklu budżetowego nastąpi 5,5% wzrost gospodarczy. Eksperci Fith podkreślają, iż gospodarka węgierska jest mocno uzależniona od przemysłu motoryzacyjnego, który w ubiegłym roku poważnie się skurczył, z drugiej strony Węgry znajdują się w Europie w dobrej sytuacji by stały się jednym z bastionów e-mobilności i produkcji akumulatorów. Zdaniem S&P po recesji rzędu 6,3% PKB 2020 roku, w 2021 roku nastąpi odbicie gospodarki na poziomie 4,6% PKB, do 3,5% spowolnienia dynamiki gospodarki w 2022 roku. W szczególności pod względem prognozy na 2022 rok jest znaczna rozbieżność w ocenach dwóch agencji. Deficyt budżetowy zdaniem ekonomistów S&P z 8,7% PKB w przeszłym roku obniży się w br. jedynie do 6,9% PKB i w 2022 roku też wynosić będzie jeszcze 5,5% PKB, czyli w dającej się przewidzieć przyszłości nie powróci zdyscyplinowany budżet z deficytem poniżej 3% PKB, w konsekwencji czego także wskaźnik zadłużenia znajdować się będzie w stagnacji na  poziomie ok. 80% PKB. Eksperci S&P zaznaczają też, że przy powracającym od połowy br. wzroście gospodarczym, w 2022 roku przed wyborami znów pogorszyć się mogą relacje rządu węgierskiego z UE. Także rząd zareagował na świeżą decyzję agencji ratingowych, minister finansów na stronie społecznościowej napisał, że „pomimo kryzysu epidemicznego dwie duże agencje ratingowe pozostawiły Węgry w kategorii zalecanej do inwestycji. W swych raportach uznają one skuteczność węgierskiego zarządzania kryzysowego, sprzyjającą strukturę zadłużenia i odpowiednie możliwości jego finansowania. Oznacza to, że nie tylko inwestorzy, ale również agencje ratingowe pokładają wiarę w węgierską gospodarkę.” 

 

Aktualne ratingi Węgier:

  • Fitch Ratings – BBB perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 22 lutego 2019 roku; poprawienie perspektywy nastąpiło 22 lutego 2019 roku; rating zalecany dla inwestycji),
  • Standard&Poor’s – BBB perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 15 lutego 2019 roku, poprawienie perspektywy do poziomu stabilnego nastąpiło 28 kwietnia 2020 roku; rating zalecany do inwestycji),
  • Moody’s – Baa3 perspektywa pozytywna (podniesienie ratingu nastąpiło 09 marca 2018, poprawienie perspektywy nastąpiło 25 września 2020 roku; rating zalecany do inwestycji).  

 

3.2 Główne sektory gospodarki

 

Wzrost wartości dodanej brutto (%)  (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100)

 

  2019

2020

 

 

 

IV.

I-IV. kw

I. kw

II. kw

III. kw

IV. kw

I-IV. kw

 

Rolnictwo, leśnictwo, rybołóstwo

101,3

100,4

93,5

93,2

92,3

94,4

93,3

 

Przemysł

101,9

103,9

101,8

80,0

97,6

102,2

95,2

 

- w tym: przemysł przetwórczy

100,5

102,6

101,3

78,4

98,1

102,4

94,8

 

Budownictwo

103,4

113,0

101,5

87,1

82,1

96,1

90,6

 

Usługi, w tym:

105,2

104,7

102,8

88,6

95,8

94,3

95,2

 

- handel, gastronomia, noclegi

112,2

110,8

109,4

95,6

102,2

100,1

101,4

 

- transport, magazynowanie

105,9

105,2

98,8

76,9

80,4

80,0

83,4

 

- usługi noclegowe, gastronomia

109,7

106,5

100,8

46,6

79,1

48,9

67,8

 

- IT, telekomunikacja

108,9

108,8

114,1

99,0

105,5

106,3

106,2

 

- działalność finansowa, ubezpieczeniowa

108,7

108,1

104,4

103,5

102,9

103,3

103,5

 

- nieruchomości

99,1

98,9

99,8

92,2

95,3

91,4

94,6

 

- działalność zawodowa, naukowa, techniczna i administracyjna

105,8

106,5

102,7

84,9

90,5

93,7

92,7

 

- administracja publiczna, obrona

99,1

99,2

97,7

97,7

99,4

99,9

98,7

 

- edukacja,

102,5

101,3

101,1

93,5

97,5

101,9

98,5

 

- opieka zdrowotna, socjalna

102,7

101,4

99,1

68,2

100,1

92,1

89,8

 

- sztuka, rekreacja, usługi inne

106,0

106,3

101,7

76,4

92,1

91,3

90,3

 

PKB razem

104,2

104,6

102,3

86,6

95,4

96,4

95,0

 

Źródło: KSH  

Struktura gospodarki narodowej Węgier pokazuje, że w dalszym ciągu największy udział w wartości dodanej ma przemysł, a następnie handel. Na koniec 2019 r. łącznie stanowiły one 32% wartości dodanej węgierskiej gospodarki.

Dalej: czynności administracyjne i wspierające usługi - 4,0%, rolnictwo 4%, działalność finansowa i ubezpieczeniowa - 3,6%, usługi noclegowe i gastronomia - 1,9%, zaopatrzenie w energię elektryczną i gaz - 1,8%, sztuka, rozrywka, rekreacja - 1,5%, inne usługi - 1,4%, zaopatrzenie w wodę, gospodarka odpadami i ściekami, likwidacja zanieczyszczeń – 0,8%, górnictwo, przemysł wydobywczy - 0,3%.

 

Wg pierwszego szacunku w okresie styczeń-grudzień 2020 roku wartość całkowitej emisji sektora rolnego (liczonej wraz z usługami i wtórną działalnością rolną) wzrosła o 4,1% r/r, do czego przyczynił się 2,1% spadek wolumenu produkcji oraz 6,3% wzrost cen produkcji rolnej. Przy czym wolumen upraw roślinnych obniżył się o 2,9% r/r, hodowli zwierząt o 1,6%, usług zaś wzrósł o 3%. Wartość dodana brutto sektora rolnego wzrosła w skali roku o 8,6% r/r. (KSH)

 

W grudniu 2020 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 5,8% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrost wyniósł 1,1% - znaczna różnica w stosunku do danych surowych spowodowana jest tym, że w grudniu 2020 r. było dwa dni robocze więcej niż grudniu 2019 r.). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji obniżył się w grudniu 2020 roku o 2,4%. Wolumen eksportu produktów przemysłowych wzrósł w grudniu o 9,4% r/r, a sprzedaż krajowa produktów przemysłowych obniżyła się o 1,2% r/r. W okresie styczeń-grudzień 2020 roku produkcja obniżyła się o 6,1% r/r (w 2019 r. wzrost wyniósł 5,6%), eksport produktów przemysłowych był niższy o 5,5%, a  sprzedaż krajowa produktów przemysłowych była niższa o 5,1%. (KSH)

 

Węgierski przemysł budowlany odnotował w grudniu 2020 roku 0,3% spadek r/r, przy czym produkcja budynków była wyższa o 15,1% r/r, a wykonanie pozostałych objektów budowlanych było niższe o 16,5% r/r. Po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji przemysłu budowlanego w porównaniu z poprzednim miesiącem obniżył się w grudniu 2020 roku o 3,1% (i o 22,2% przewyższył dołek majowy). W stosunku do poprzedniego miesiąca w grudniu 2020 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 6,1%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była wyższa o 7,8% r/r. W okresie styczeń-grudzień 2020 roku produkcja budowlana skurczyła się o 9,1% r/r, produkcja budynków skurczyła się o 5,7% r/r, a wykonanie pozostałych objektów budowlanych o 13,1% r/r, wartość produkcji budowlanej w 2020r. wyniosła 4,2704 bln HUF, a ceny produkcyjne branży budowlanej w skali roku były wyższe średnio o 7,4% r/r. (KSH)

 

W grudniu 2020 roku wg danych surowych wolumen obrotów handlu detalicznego obniżył się o 3,2% r/r, po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych, o 4,0% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego (w tym również internetowego i wysyłkowego) w grudniu 2020 roku wyniosła 1,238 bln HUF. W okresie styczeń-grudzień 2020 roku wolumen obrotów handlu detalicznego po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych skurczył się o 0,2% r/r. (KSH)

 

3.3 Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

 

Wyszczególnienie

2018 rok

2019 rok

2020 rok

PKB (wartość po cenach bieżących w HUF  (mld) / EUR (mld)

43347/ 135,93

47513,9/ 146,03

47604,7/ 135,3

PKB na jednego mieszkańca w HUF (mln) / w EUR

4,432/13901

4,861/14942

4,872/13849

Tempo wzrostu PKB w procentach

5,4

4,6

-5,1

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

-2,2

-2,0

 

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

70,21

66,34

81

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

2,8

3,4

3,3

Stopa bezrobocia w procentach

3,7

3,4

4,3

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mln Euro)

204 190

213 003

203 185

Wartość eksportu (w mln Euro)/ zmiana wolumenu r/r

104 855 +4,3%

108 929  +4,2%

104 490          -4,2%

Wartość importu (w mln Euro)/zmiana wolumenu r/r

99 335 +6,4%

104 074  +5,7%

98 695            -5,8%

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

0,3

-0,2

 

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich na Węgrzech (w Euro)

6411,2 mln

3522,3 mln

 

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Węgier za granicą (w Euro)

2534 mln

1981 mln

 

Źródło: MNB, KSH , ÁKK

 

3.4 Handel zagraniczny (Obroty handlowe Węgier - globalne)

 

 

2020 rok

 

Wg danych KSH (węgierski urząd statystyczny) w 2020 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 203,185 mld EUR (dla porównania: 213,003 mld EUR w 2019r. 204,19 mld EUR w 2018 r.), przy dodatnim saldzie na poziomie 5,795 mld EUR (4,334 mld EUR w 2019 roku). Wartość eksportu wyniosła 104,49 mld EUR (spadek o 4,2% r/r, 108,929 mld EUR w 2019r. 104,855 mld EUR w 2018 r.), a importu 98,695 mld EUR (spadek o 5,8% r/r, 104,074 mld EUR w 2019 r. 99,335 mld EUR w 2018 r.)

 

Najważniejsi odbiorcy węgierskiego eksportu w 2020 r., to: 1. Niemcy (29,174 mld EUR, spadek o 3,4%), 2. Słowacja (5,574 mld EUR, spadek o 2,6%), 3. Włochy (5,439 mld EUR, spadek o 2,9%), 4. Rumunia (5,417 mld EUR, spadek o 1,8%), 5. Austria (4,540 mld EUR, spadek o 9,9%),  6. Francja (4,428 mld EUR, spadek  o 6,1%), 7. Polska (4,2753 mld EUR, spadek o 7,5%), Czechy (4,186 mld EUR, spadek o 10,5%), Hollandia (3,661 mld EUR, spadek o 3,3%), Wielka Brytania (3,234 mld EUR, spadek o 10%), USA (3,113 mld EUR, wzrost o 2,1%), Hiszpania (2,899 mld EUR, spadek o 8,7%), Belgia (2,620 mld EUR, spadek o 5,6%), Ukraina (1,950 mld EUR, spadek o 8,6%), Chiny (1,795 mld EUR, wzrost o 20,9%), Turcja (1,744 mld EUR, wzrost o 2,9%), Serbia (1,721 mld EUR, wzrost o 3,6%), Rosja (1,665 mld EUR, spadek o 7,9%), Chorwacja (1,611 mld EUR, spadek o 12,6%), Szwecja (1,552 mld EUR, bez zmian).

 

Najważniejsi partnerzy w węgierskim imporcie w 2020 r., to: 1. Niemcy (24,361 mld EUR, spadek o 8%), 2. Chiny (7,686 mld EUR, wzrost o 20,4%),  3. Austria (5,75 mld EUR, spadek o 10,7%), 4. Polska (5,6938 mld EUR, spadek o 5,9%), Czechy (4,992 mld EUR, spadek o 3,8%), Holandia (4,794 mld EUR, spadek o 10,1%), Słowacja (4,608 mld EUR, spadek o 10,3%), Włochy (4,097 mld EUR, spadek o 9,7%), Francja (3,726 mld EUR, spadek o 1,1%), Korea-Południowa (3,434 mld EUR, wzrost o 26,3%), Rumunia (2,565 mld EUR spadek o 9,8%), Belgia (2,286 mld EUR, spadek o 8,7%), Rosja (2,13 mld EUR, spadek o 46,6%), USA (2,041 mld EUR, spadek o 5,6%), Hiszpania (1,561 mld EUR, spadek o 11,8%), Wielka Brytania (1,471 mld EUR, spadek o 15,9%), Słowenia (1,381 mld EUR, spadek o 9,6%), Ukraina (1,274 mld EUR, spadek o 21%), Japonia (1,203 mld EUR, spadek o 18,1%), Turcja (1,187 mld EUR, wzrost o 7,2%), Hong Kong (1,079 mld EUR, wzrost o 23,9%).

 

Spośród głównych partnerów handlowych ujemne saldo w 2019 roku Węgry odnotowały z: Chinami (5,89 mld EUR), Koreą Płd. (3,015 mld EUR), Polską (1,418 mld EUR), Austrią (1,209 mld EUR), Holandią (1,132 mld EUR), Czechami (0,806 mld EUR), Hongkongiem (0,789 mld EUR), Malezją (0,62 mld EUR), Japonią (0,581 mld EUR), Tajwanem (0,481 mld EUR), Rosją (0,465 mld EUR).

 

Obroty handlowe Węgier z 27 krajami Unii Europejskiej stanowiły w 2020 roku 77,2% (80,734 mld EUR) całości eksportu i 70,8% (69,881 mld EUR) całości importu.

 

 

3.5 Inwestycje zagraniczne

 

Rekordowe FDI na Węgrzech w 2020 roku

W wywiadzie udzielonym dla najpopularniejszej, państwowej stacji radiowej (Kossuth rádió) minister SZiH powiedział, że węgierski system promocji inwestycji w ubiegłym roku zajmował się 1433 inwestycjami, co poprzednio jeszcze nigdy się nie zdarzyło, z których napłynęło do kraju podczas pandemii Covid-19 1,676 bln HUF (wg aktualnego kursu banku centralnego 4,66 mld EUR) inwestycji zagranicznych. Wskazał, że magazyn Site Selection zajmujący się inwestycjami amerykańskimi kolejno trzy razy zaklasyfikował Węgry wśród 10 najbardziej preferowanych miejsc gdzie warto inwestować, do czego zdaniem ministra przyczynia się unikalna stabilność polityczna kraju oraz najniższe w Europie podatki liniowe PIT i CIT. Dodał też, że strategia otwarcia na Wschód była słuszna: podobnie jak w 2019 roku, tak i w 2020 roku nie z Zachodu, lecz z krajów wschodnich napłynęło najwięcej inwestycji na Węgry, w 2019 roku z Korei, w 2020 roku już z Chin. Ponadto z rządowych programów wspierania dużych inwestycji udzielano zasadniczo dotacje na zakup nowych maszyn, linii produkcyjnych, nowych technologii, za sprawą których beneficjenci dotacji są w stanie zaspokoić popyt rynkowy powstały z powodu zamknięcia lub zmniejszenia się mocy produkcyjnych pod wpływem zmian zachodzących w dotkniętej pandemią gospodarce światowej. „Na obecną chwilę Węgry wystartowały o przyciągnięcie do kraju dużych inwestycji na kwotę 13 mld EUR.”

 

Zapowiedź inwestycji motoryzacyjnej o historycznym znaczeniu

Minister SZiH na swej oficjalnej stronie Facebookowej zapowiedział, że w rozumieniu decyzji zarządu koreańskiej SK Innovation zbudowana zostanie na Węgrzech kolejna fabryka produkująca akumulatory, z roczną mocą produkcyjną na poziomie 30 GWh. Prezes przedsiębiorstwa Jun Kim powiedział też, że inwestycja typu green-field wg planów zrealizowana zostanie z 2,3 milliardów USD co jest bezprecedensowe we współczesnej historii gospodarczej Węgier. W podjęciu decyzji inwestycyjnej rolę odegrał fakt, że dwie fabryki południowo-koreańskiego dostawcy (w mieście Komárom graniczącym ze Słowacją) już udowodniły swą konkurencyjność w minionych latach. Ze strony koreańskiej podkreślono, że dlatego wybrano małą miejscowość Iváncsa w komitacie Fejér – sąsiadującym z komitatem Pest (w którym leży stolica), zamiast budować trzecią fabrykę w Komárom lub rozbudowywać drugą, gdyż Iváncsa znajduje się w znakomitym miejscu pod względem logistyki i do dyspozycji jest też odpowiednio liczebna oraz wykształcona siła robocza. Inwestycja stworzy bezpośrednio 2500 nowych miejsc pracy i ruszyć ma już w III kw. br. na 700 tys. m² powierzchni. P. Szijjártó powiedział, że dla realizacji inwestycji z sukcesem rząd przeprowadzi poważny program rozwoju infrastruktury komunikacyjnej i energetyki w powiacie Dunaújváros, w którym leży Iváncsa. Podkreślił, że na rzecz budowy fabryki rząd udzieli znacznego wsparcia, obecnie trwają jeszcze prace nad określeniem ostatecznej jej formy – ale „z pewnością będzie to największa w historii wspierania inwestycji na Węgrzech jednorazowa dotacja inwestycyjna”, która poddana też zostanie notyfikacji unijnej. Warto przypomnieć, że budowę na Węgrzech pierwszej fabryki akumulatorów SK Innovation zapowiedziano w 2017 roku. Koreańczycy planowali wówczas zakład z mocą produkcyjną 7,5 GWh, który był w stanie zaspokoić zapotrzebowanie na akumulatory 250 tys. samochodów elektrycznych. Zmiana warunków rynkowych oraz odwrócenia się wielkich koncernów samochodowych w kierunku elektromobilności zmotywowało menedżment SK Innovation do podjęcia kolejnej inwestycji. W rezultacie tego w lutym 2019 roku zpowiedziano budowę drugiej fabryki w Komárom – inwestycję o wartości 239 mld HUF. Nowa jednostka zrealizowana została na 11,7 hektarach 43 hektarowej działki kupionej jeszcze pod budowę pierwszej fabryki. W lipcu 2020 roku doniesienia mówiły jeszcze o tym, że przedsiębiorstwo koreańskie przystąpi do rozbudowy istniejących fabryk w Komárom by w znaczącym stopniu spotęgować swe europejskie moce produkcyjne, zatem obecnie zapowiedziana nowa lokalizacja jest poważnym zaskoczeniem. By umieścić inwestycję w Iváncsa w perspektywie: największa obecnie na świecie fabryka akumulatorów Tesla Gigafactory znajduje się w Nevadzie, której roczna moc produkcyjna wynosi 35GWh. 30GWh mocy produkyjnej zakładu w Iváncsa będzie równoznaczna z grubsza z wytwarzaniem akumulatorów potrzebnych do produkcji ok. 600 tys. samochodów elektrycznych (w 2020 roku na największym rynku samochodowym Europy w Niemczech sprzedano 194,1 tys. samochodów elektrycznych).

 

Nowe inwestycje w przemyśle motoryzacyjnym

12 stycznia br. Minister SZiH zapowiedział, iż trzy przedsiębiorstwa japońskie zrealizują inwestycje w sumie na kwotę 6,5 mld HUF, do której rząd dołoży 2 mld HUF dotacji. Inwestycje te będą oznaczać powiększenie działających już na Węgrzech firm, nie przyniosą zwiększenia zatrudnienia. Zdaniem ministra Szijjártó trzy przedsiębiorstwa należą do najbardziej znaczących dostawców globalnego przemysłu samochodowego, ich inwestycje przyczynią się do tego by Węgry mogły zachować swą wiodącą pozycję w europejskim przemyśle samochodowym. Firma Alpine Európai Ipari Kft. z Biatorbágy, Denso Manufacturing Hungary z Székesfehérváru oraz Diamond Electric Hungary Kft. z Ostrzychomia wprowadzą nowe technologie produkcyjne, zwiększą moce dostawcze postawione do dyspozycji węgierskiego przemysłu motoryzacyjnego.

7 stycznia zaś minister SZiH zapowiedział, że koreański Sangsin produkujący części składowe do akumulatorów zwięlokrotni swą produkcję na Węgrzech. Zakład Sangsin Hungary Kft. w Jászberény powiększony zostanie za kwotę 10,5 mld HUF, rząd zaś dołoży do inwestycji 3,15 mld HUF dotacji. Zdaniem Szijjártó dotacja zwróci się wielokrotnie, a także przyczyni się do powstania 150 miejsc pracy. „Powiększenie fabryki Sangsin jest już 30-tą tego typu inwestycją w minionych 5 latach w kraju i nie pierwszą pochodzącą z Korei. To głównie daleko-wschodniemu krajowi Węgry zawdzięczają, że stały się jednym z największych producentów akumulatorów.” Szijjártó z uznaniem poinformował, że obroty handlowe z Koreą pomimo kryzysu wzrosły w 2020 roku o 24% i kontakty gospodarcze prawdopodobnie dalej będą rosnąć, gdyż Węgry także aktualnie konkurują o liczne inwestycje, których ponad 75% planowane są przez przedsiębiorstwa koreańskie. Cho Beom Hee dyrektor węgierskiej fabryki Sangsin z uznaniem wypowiadał się o warunkach inwestycyjnych i stwierdził, iż będą polecać Węgry również innym przedsiębiorstwom koreańskim.

 

Nowe inwestycje zagraniczne w 1. tygodniu lutego

Trzy francuskie przedsiębiorstwa zrealizują w następnych miesiącach na Węgrzech inwestycje na kwotę 20 mld HUF w dziedzinie usług inżynierskich, dostaw dla przemysłu samochodowego i w zakresie przemysłu ochrony zdrowia - powiedział w Paryżu minister SZiH P. Szijjártó dla Węgierskiej Agencji Informacyjnej (MTI) 4 lutego, po rozmowach prowadzonych z kierownictwem wspomnianych firm. Za sprawą inwestycji powstanie klikaset nowych miejsc pracy w miastach Bonyhád, Dorog, Hatvan, Monor i w Budapeszcie. Szijjártó przypomniał, iż przedsiębiorstwa francuskie są czwartym najbardziej znaczącym inwestorem na Węgrzech: 520 firm francuskich zatrudnia ponad 40 tys. pracowników. Minister wziął też udział w forum biznesowym francuskiego związku przedsiębiorców (MEDEF), gdzie stwierdził, że Węgry zareagowały na globalny kryzys powodowany koronawirusem najbardziej krzepkim pakietem stymulującym w swej dotychczasowej historii gospodarczej. Powiedział, że „w minionym roku rząd zakomunikował firmom zagranicznym inwestującym na Węgrzech, że gotów jest zapłacić nawet połowę wartości ich inwestycji, jeżeli nie zwolnią pracowników, w konsekwencji czego na Węgry napłynęło tak wiele inwestycji jak niegdy wcześniej i aktualnie pracuje w kraju więcej osób niż przed kryzysem. W programie udział wzięło 1435 przedsiębiorstw, z inwestycjami na łączną kwotę 4,8 mld EUR, chroniąc tym samym i zachowując 270 tys. miejsc pracy oraz tworząc 13 tys. nowych. Gospodarka węgierska jest niezwykle otwarta, jej wyniki determinowane są przez eksport i wysokość inwestycji krajowych, których wartość od 2014 roku co roku przewyższała kwotę z poprzedniego roku. W minionych siedmiu latach inwestorzy zagraniczni dokonali dzięki strategii rządowej 590 inwestycji na wartość 22 mld EUR, tworząc 99 tys. nowych miejsc pracy. Częściowo dzięki temu od 2010 roku produkcja przemysłowa kraju wzrosła o 70%”. Podczas wykładu Szijjártó wspomniał też o partiach opozycyjnych, które w wyniku kryzysu powodowanego epidemią wywierały w ubiegłym roku presję na rząd by wspierał socjalnie członków społeczeństwa w potrzebie, udzielał pieniądze w postaci zapomóg i przedłużył okres w którym przysługuje zasiłek dla bezrobotnych. „My natomiast wyciągnęliśmy z okresu przed 2010 rokiem taki wniosek, że zasiłki stawiają kraj w sytuacji nie do obrony, nie zapewniają obliczalnej przyszłości. Obliczalną przyszłość zapewnia praca. Zatem, zamiast finansować bezrobocie, my popieraliśmy materialnie raczej walkę z bezrobociem i z problemami z niego wynikającymi” – stwierdził minister. Słowa ministra SZiH korelują z głównym przesłaniem mowy premiera wygłoszonej tego samego dnia w Węgierskiej Izbie Handlowo-Przemysłowej, a mianowicie, że klucz do wyjścia kryzysu rząd upatruje w rozkręceniu inwestycji. Źródłem owych inwestycji mogą być pakiety gospodarcze na rzecz ożywienia gospodarki składające się ze środków Next Generation i innych funduszy unijnych.

Dwa dni wcześniej minister Szijjártó zapowiedział, że przedsiębiorstwo przemysłu maszynowego HILTI z Liechtenszteinu zbuduje w mieście Kecskemét nową fabrykę, do inwestycji rzędu 7,2 mld HUF, rząd zapewnić ma 1,1 mld HUF dotacji, przyczyniając się tym do powstania 73 nowych miejsc pracy. Przedsiębiorstwo jest obecne w 120 krajach świata, na Węgrzech HILTI było jednym z pierwszych przedsiębiorstw zagranicznych, które jeszcze przed zmianami ustrojowymi dokonało inwestycji w Kecskemét. Szijjártó podkreślił, że „wyścig o inwestycje w świecie nigdy nie był jeszcze tak ostry, a Węgry należą do zwcięzców tego wyścigu – zapowiedź inwestycji HILTI jest już ósmą taką zapowiedzią w br. W minionym roku kwota FDI spadła globalnie o 42%, na Węgrzech natomiast wzrosła o 140%”.

 

Logistyczna inwestycja rozwojowa w Zalaegerszeg o znaczeniu międzynarodowym

Prezes Grupy Metrans zapowiedział, że przedsiębiorstwo o podłożu niemieckim w ramach inwestycji rzędu 14 mld HUF stworzy w Zalegerszeg 120 nowych miejsc pracy i zbuduje jeden z najbardziej nowoczesnych kolejowo-drogowych terminali kontenerowych Europy. METRANS jest trudniącą się intermodalnym przewozem spółką filią niemieckiej Hamburger Hafen und Logistic AG (HHLA), która za pomocą swego systemu kolejowego i siecią terminali kontenerów świadczy usługi przewozowe w ponad 10 krajach europejskich.  Za sprawą inwestycji miasto wojewódzkie na zachodzie Węgier stać się może w przyszłości węzłem logistycznym o dużym znaczeniu na osi ciągnącej się pomiędzy portami morskimi na Adriatyku a rynkami europejskimi. Zdaniem ekspertów korytarz adriatycki stanie się wyróżnioną trasą handlową, w czym miasto Zalaegerszeg odegra rolę kluczową. Przedsiębiorstwo Metrans utworzy terminal na terenie miasta Zalaegerszeg, obok międzynarodowego korytarza kolejowego, w pobliżu budowanych przez rząd węgierski torów testowych Zalazone dla pojazdów samoprowadzących, północnego parku przemysłowego i przyszłej fabryki Rheinmetall na terenie zakupionym od samorządu miejscowego. Jeśli chodzi o skalę finansową inwestycji nowy terminal będzie jednym z najbardziej znaczących inwestycji prywatnych w branży logistycznej na Węgrzech. Do powstania 14 mld inwestycji rząd węgierski dołoży dotację w kwocie 4 mld HUF, zaś samorząd nakładem rzędu 1 mld HUF wybuduje połączenia drogowe i media do granic powstającego parku logistycznego. Ponadto państwo węgierskie w ramach projektu na dalsze 14 mld HUF wybuduje rozjazdy i połączenia torów o kształcie delty w pobliskiej miejscowości Zalaszentivány w celu umożliwienia szybszego i bezpośredniego wykorzystania międzynarodowego korytarza kolejowego. W ten sposób zrealizowane zostaną w sumie inwestycje rzędu 30 mld HUF. Inwestycja w drogowo-kolejową stację przeładunku stworzy bezpośrenio 120 miejsc pracy, lecz wraz z powiązanymi inwestycjmi w regionie powstać może nawet 500 nowych miejsc pracy. Otwarcie terminalu planowane jest od 2023 roku w kilku etapach, zaś sama realizacja rozpocznie się już w br.

 

Inwestycja węgierskiej filii niemieckiej Linde AG

Linde Gáz Magyarország Zrt. jedno z największych na Węgrzech przedsiębiorstw wytwarzających gazy przemysłowe i dla służby zdrowia zdecydowało się na rozwój swych mocy produkcyjnych w północnym regionie Węgier w zakładzie w Kazincbarcika. Inwestycja wyniesie 14 mld HUF, do których rząd dołoży 2 mld HUF bezzwrotnej dotacji. Linde zapewnia szpitalom węgierskim ponad 80% tlenu medycznego stosowanego w respiratorach dla chorych na Covid-19, zapewnia też swymi technologiami niezywle specjalistczne warunki w jakich transportowane muszą być szczepionki przeciw koronawirusowi. Dzięki aktualnej inwestycji Linde będzie mógł produkować ciekły tlen i azot – część na eksport, część dla uczestników węgierskiej gospodarki, zwiększając tym samym konkurencyjność węgierskich przedsiębiorstw. Dyrektor Linde Gáz Magyarország Zrt. Andreas X. Müller powiedział, że atrakcyjne środowisko biznesowe oraz położenie geograficzne zaważyły  na tym, że na rozbudowę mocy zdecydowali się na Węgrzech.

 

Dwie firmy międzynarodowe z przemysłu samochodowego zdecydowały się na nowe inwestycje na Węgrzech

Minister SZiH poinformował, że dwa duże amerykańskie przedsiębiorstwa zrealizują trzy inwestycje na kwotę 12 mld HUF, BorgWarner w Oroszlány oraz Jabil w Tiszaújváros, rząd zaś udzieli do nich 4,4 mld HUF bezzwrotnej dotacji. Jedna z inwestycji przedsiębiorstwa BorgWarner wyniesie 6,6 mld HUF, druga 4,3, Jabil zaś przeprowadzi inwestycję na 1 mld HUF. Oba przedsiębiorstwa ochronią w ten sposób 5300 miejsc pracy i stworzą ponad 200 nowych miejsc pracy. Minister Szijjártó dodał, że BorgWarner znajduje się w światowym rankingu dostawców motoryzacyjnych poziomu 1. (tier 1.) na 25. miejscu, obecny jest w 26 krajach świata ze 109-oma fabrykami, zatrudnia blisko 30 tys. pracowników. Przedsiębiorstwo powiększy moce produkcyjne turbosprężarek produkowanych do silników benzynowych, przy czym rozpocznie też wytwarzanie nowych produktów. Jabil, który jest dostawcą czołówki przedsiębiorstw elektronicznych na świecie, obecny jest w 31 krajach, w stu lokalizacjach, dając zatrudnienie 260 tys. osób. Obecnie z uwagi na rosnące znaczenie elektromobilności produkować będzie urządzenia potrzebne do funkcji ładowania ogniw, cel akumulatorowych i ich sterowania. Szijjártó stwierdził, że inwestycje obu firm zwiększą wyniki węgierskiego przemysłu samochodowego, a tym samym pozycję Węgier nie tylko w europejskiej, ale i globalnej branży motoryzacyjnej. Na Węgrzech przemysł samochodowy daje 30% całkowitej produkcji przemysłowej. Podczas konferencji wspomniano też o tym, że inwestycje można będzie zrealizować w ramach programu wspierania podwyższania konkurencyjności, który oparty jest na decyzji Komisji Europejskiej umożliwiającej państwom członkowskim udzielanie przedsiębiorstwom w ciężar własnych budżetów krajowych dotacji na kompensowanie wpływów epidemii koronawirusa. W ramach programu kompensacyjnego dla dużych przedsiębiorstw, firmy które zobowiążą się poprzez dokonane inwestycje do udziału w restarcie węgierskiej gospodarki uprawnione zostają do otrzymania bezzwrotnych dotacji gotówkowych.

 

 

 

Zachęcamy do systematycznego odwiedzania naszej strony internetowej http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/, gdzie co miesiąc, na bieżąco, informujemy także o najnowszych inwestycjach podejmowanych przez inwestorów zagranicznych na Węgrzech.

 

 

3.6 Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

 

Węgry są członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych od 1955 roku i jej instytucji stowarzyszonych (ILO, UNESCO, FAO, WHO itp.). W 1982 roku zostały członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Banku Światowego oraz IFC (Międzynarodowej Korporacji Finansowej). Ponadto są sygnatariuszami GATT, członkiem WTO, OECD, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). W 1999 roku Węgry przystąpiły do NATO, a od 2004 roku są członkiem Unii Europejskiej.

 

Członkostwo Węgier w organizacjach międzynarodowych w kolejności alfabetycznej: ACCT (obserwator), Grupa Australijska (Australia Group), BIS, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EIB, ESA (pełnoprawny członek od 25.11.2015), UE, FAO, G-9, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, NAM (gość), NATO, NEA, NSG, OAS (obserwator), OECD, OIF (obserwator), OPCW, OSCE, PCA, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICIP, UNHCR, UNIDO, UNOMIG, UPU, WCL, WCO, WEU (stowarzyszony), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTO, ZC i wiele innych.

 

 

 

3.7 Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

 

 

 

Zapraszamy na naszą stronę internetową:

http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/. Prezentujemy tam także najważniejsze wydarzenia w relacjach gospodarczych w kontekście Unii Europejskiej.

 

 

 

 

 

4. Dwustronna współpraca gospodarcza

 

4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

 

Mając na uwadze międzynarodowe zobowiązania prawne zarówno Polski, jak i Węgier w Traktacie Akcesyjnym do Unii Europejskiej, dokonano przeglądu umów dwustronnych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską, po czym 17 czerwca 2005 roku został podpisany protokół, w myśl którego część dotychczasowych umów utraciła moc obowiązującą. 

 

Obowiązujące umowy o charakterze gospodarczym:

  • Traktat koncyliacyjno-arbitrażowy między Polską a Węgrami. (Data podpisania: 1928-11-30;  Data wejścia w życie: 1930-02-28); Publikacja: 1930/13/93 Dz. U.,
  • Umowa między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej. (Data podpisania: 1965-07-18;  Data wejścia w życie: 1965-11-19); Publikacja: 2003/4/36 MP,
  • Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o zmianie art. 22 Umowy między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej sporządzonej w Budapeszcie dnia 18 lipca 1965 r. (Data podpisania: 2003-08-21; Data wejścia w życie: 2003-09-22); Publikacja: 2003/48/734 MP,
  • Umowa między Rządem PRL i Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o komunikacji lotniczej.  (Data podpisania: 1976-02-12;  Data wejścia w życie: 1976-10-23); dotychczas nie opublikowano,
  • Układ między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Węgierską o przyjacielskiej i dobrosąsiedzkiej współpracy.  (Data podpisania: 1991-10-06; Data wejścia w życie: 1992-06-15); Publikacja: 1992/59/298 Dz. U.,
  • Umowa między Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-06-16); Publikacja: 1995/113/542 Dz. U.,
  • Konwencja między RP i Republiką Węgierską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.  (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-09-10); Publikacja: 1995/125/602 Dz. U.,
  • Protokół do Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Budapeszcie dnia 23 września 1992 r.  (Data podpisania: 2000-06-27; Data wejścia w życie: 2002-05-01); Publikacja: 2002/108/946 Dz. U.,
  • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy w dziedzinie usług transportowych. (Data podpisania: 1993-01-05;  Data wejścia w życie: 1993-09-23); dotychczas nie opublikowano,
  • Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej. (Data podpisania: 1996-11-19;   Data wejścia w życie: 1997-04-25); dotychczas nie opublikowano,
  • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.   (Data podpisania: 1997-04-03;   Data wejścia w życie: 1997-10-21); dotychczas nie opublikowano,
  • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej w sprawie międzynarodowych towarowych przewozów kombinowanych. (Data podpisania: 1998-04-15;  Data wejścia w życie: 1999-10-08); dotychczas nie opublikowano.

 

4.2. Polsko-węgierska wymiana handlowa

 

 

Polski eksport na Węgry stanowił 2,6% globalnego polskiego eksportu, import z Węgier 1,7% globalnego importu, a łączne obroty PL-HU - 2,2% polskich obrotów handlowych ze światem. Polski eksport na Węgry stanowił jednocześnie 3,3% polskiego eksportu do państw Unii Europejskiej, import z Węgier - 2,9% importu z państw UE, a obroty PL-HU - 3,1% polskich obrotów handlowych z państwami UE (identycznie jak w 2016 roku)

 

Dane węgierskie

 

Tradycyjnie dane węgierskie różnią się od polskich. Według danych węgierskiego Urzędu Statystycznego (KSH) polsko-węgierskie obroty handlowe w okresie styczeń-grudzień 2020 roku wyniosły 9,9691mld EUR – spadek o 6,37% r/r (w 2019 roku obroty wyniosły rekordowe 10,6467 mld EUR, co oznacza wzrost o 4,7% r/r.,w 2018 roku obroty stanowiły 10,1659 mld EUR, wzrost o 9% r/r, w 2017 roku 9,3249 mld EUR i wzrosły o 10,7% r/r). Polski eksport do Węgier wyniósł w 2020 roku 5,6938 mld EUR (-5,9% r/r), polski import z Węgier 4,2753 mld EUR (-7,5% r/r), a dodatnie dla Polski saldo stanowiło 1,4185 mld EUR (w 2019 roku eksport 5,9989 mld EUR (+4,5% r/r), import 4,6478 mld EUR (+5,1% r/r), dodatnie dla Polski saldo 1,3511 mld EUR). Polska utrzymała w 2020 roku pozycję 4. dostawcy (po Niemczech, Chinach i Austrii) na której się znalazła w 2019 roku po tym, że w latach 2016-18 awansowała na 3. dostawcę na rynek węgierski (po Niemczech i Austrii), natomiast po tym, że w latach 2016-2018 Polska była 8. odbiorcą towarów węgierskich i awansowała w 2019 roku na 7. miejsce (po Niemczech, Słowacji, Włoszech, Rumunii, Austrii i Francji), wyprzedzając Czechy, także w 2020 roku utrzymała 7. miejsce. (KSH)

 

4.3 Wzajemne inwestycje (wg danych NBP za 2019 rok)

 

Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce

 

W 2019 roku ze strony inwestorów węgierskich napłynęły do Polski inwestycje o wartości ogółem -430,2 mln EUR, (dla porównania napływ inwestycji wyniósł w 2018 roku -274,5 mln EUR (wycofanie inwestycji), w 2017 roku 883 mln EUR, w 2016 roku -80,7 mln EUR, w 2015 roku 119,2 mln EUR), przy czym akcje i inne formy udziałów kapitałowych wyniosły 334,7 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków 27,3 mln EUR.

 

Zobowiązania Polski z tytułu węgierskich inwestycji bezpośrednich wyniosły w 2019 roku 1,6684 mld EUR  (dla porównania w 2018 roku 1,2861 mld EUR, 1,3292 mld EUR w 2017 roku, 427,2 mln EUR w 2016 roku, 517,6 mln EUR w 2015 roku), przy czym na zobowiązania te złożyły się: akcje i inne formy udziałów kapitałowych na poziomie 1,407 mld EUR oraz instrumenty dłużne netto na poziomie 261,3 mln EUR.

 

W 2019 roku dochody węgierskich inwestorów z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału wyniosły 60,6 mln EUR (dla porównania: w 2018 roku 37,3 mln EUR, 70,1 mln EUR w 2017 roku, 42,0 mln EUR w 2016 roku, 25,3 mln EUR w 2015 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 23,5 mln EUR, reinwestowane zyski 27,3 mln EUR, odsetki 9,7 mln EUR.

 

Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech

 

Odpływ kapitału z tytułu polskich inwestycji na Węgrzech w 2019 roku wyniósł ogółem -71,4 mln EUR  (dla porównania: 278,2 mln EUR w 2018 roku, 153,8 mln EUR w 2017 roku, 838,9 mln EUR w 2016 roku, 146 mln EUR w 2015 roku), przy czym akcje i inne formy udziałów kapitałowych wyniosły -114,3 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków 87,4 mln EUR.

 

Stan należności Polski z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech na koniec 2019 roku wynosił ogółem  1,3341 mld EUR (dla porównania: 1,5911 mld EUR w 2018 roku, 1,385 mld EUR w 2017 roku, 1,2911 mld EUR w 2016 roku, 478,6 mln EUR  w 2015 roku), przy czym na należności te złożyły się: akcje i inne formy udziałów kapitałowych na poziomie 1,2216 mld EUR oraz instrumenty dłużne netto na poziomie 112,5 mln EUR.

 

Dochody rezydentów z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech wyniosły w 2019 roku -164 mln EUR (dla porównania: 211,6 mln EUR w 2018 roku, 83 mln EUR w 2017 roku, 52,9 mln EUR w 2016 roku, 37,3 mln EUR w 2015 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 75,4 mln EUR, reinwestowane zyski 87,4 mln EUR, odsetki 1,2 mln EUR.

 

 

4.4. Współpraca regionalna

 

Na płaszczyźnie dwustronnej współpracują ze sobą samorządy lokalne. Poniżej zarejestrowane porozumienia i umowy o współpracy województw:

 

  • Porozumienie między Województwem Lubelskim a Komitatem Hajdu-Bihar (podpisane 18 kwietnia 2000 r. w Lublinie),
  • Porozumienie między Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Zala (podpisane),
  • Porozumienie między Województwem Śląskim a Komitatem Borsod-Abauj-Zemplen (podpisane 9 kwietnia 2001 r. w Katowicach),
  • Porozumienie między Województwem Opolskim a Komitatem Fejer (podpisane 21 sierpnia 2000 r.),
  • Porozumienie między Województwem Mazowieckim a Komitatem Peszt (podpisane 27 maja 2002 r.),
  • Umowa o współpracy między Województwem Łódzkim a Komitatem Csongrad (podpisane 3 września 2004 roku w Łodzi).
  • List Intencyjny o współpracy pomiędzy Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Komarom-Esztergom (podpisany)
  • List Intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a  Parkiem natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja), Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych (Reseau de lacs de plaine), 2007.

Współpraca na poziomie partnerskich miast i gmin (ponad 100) jest także bardzo ożywiona, czego wyrazem było powołanie kilka lat temu, Forum Miast Partnerskich Polski i Węgier, które służy jako płaszczyzna wymiany poglądów i doświadczeń, oraz jest przykładem dla kolejnych inicjatyw. Gospodarzem I Forum w 2006 r. było miasto Győr. Następne fora miały miejsce kolejno: w 2007 r. w Przemyślu, w 2008 r. w Debreczynie, w 2009 r. w Krośnie, w 2010 roku w Budapeszcie (III dzielnica), a w 2011 roku w Poznaniu. W marcu 2012 roku gospodarzem Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej było województwo Csongrád, w roku 2013 - Tarnów, w 2014 - Eger, w 2015 - Katowice, w 2016 roku - Budapeszt, w 2017 roku - Piotrków Trybunalski, w 2018 roku Veszprém,  2019 roku - Kielce.

 

 4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

 

Na poziomie krajowym pomiędzy Węgierską Izbą Handlowo-Przemysłową a Krajową Izbą Gospodarczą istnieje formalne porozumienie o współpracy z 1991 r. Obie izby są członkami EUROCHAMBRES, ICC i współpracują na roboczo w różnych zakresach – wspólne programy, szkolenia, wymiana informacji itp. Izby na poziomie regionalnym i lokalnym najczęściej współpracują ad hoc przy okazji różnych imprez (targi, wystawy, spotkania biznesowe itp). Od czasu przystąpienia do UE izby współpracują na poziomie organizacji unijnych, jak również przy realizacji wspólnych projektów.

 

 

 

5. Dostęp do rynku

 

5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

 

Formy prawne i zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech reguluje kodeks cywilny (ustawa V z 2013 roku), który obowiązuje od 15 marca 2014 roku. Węgierskie regulacje dot. firm i spółek są podobne do tych, jakie obowiązują w innych krajach UE. Natomiast kwestie dot. ewidencji działalności gospodarczej oraz procedur związanych z zakończeniem działalności reguluje ustawa V z 2006 r.

Firmy zagraniczne mogą rejestrować swoje oddziały i przedstawicielstwa w Węgierskim Sądzie Rejestrowym (Cégbíróság).

Podstawowe formy prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech to:

  • spółka jawna Kkt. (Közkereseti Társaság, Unlimited Partnership),
  • spółka komandytowa Bt. (Betéti Társaság, Limited Partnership),
  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kft. (Korlátolt Felelősségű Társaság, Limited Liability Company),
  • spółka akcyjna  Rt. (Részvénytársaság, Company Limited by Shares).

Rozróżnia się dwa rodzaje spółek akcyjnych:

  • spółki o zamkniętym akcjonariacie Zrt. (Zártkörűen működő részvénytársaság, Closed Company Limited by Shares)
  • spółki o akcjonariacie publicznym Nyrt. (Nyilvánosan működő részvénytársaság, Public Company Limited by Shares).

Firmy zagraniczne wybierają zazwyczaj formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Kft.) lub spółki akcyjnej (Rt.).

Z dniem 1 lipca 2009 roku dotychczasowe spółki użyteczności publicznej (węg. Kht. - tworzone przez samorządy i państwo ze środków publicznych) zostały wyprowadzone z systemu prawnego, przez ich wcześniejszą likwidację lub przekształcenie i wcielenie do organu budżetowego.

 

Nie odnotowano żadnych przeszkód/barier dla polskich firm w handlu i prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Węgier.

 

5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

 

Na Węgrzech obywatele RP mogą swobodnie podejmować zatrudnienie. Obywatele krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie muszą posiadać zezwolenia na pracę. Od 1 stycznia 2008 roku rejestracja cudzoziemców podejmujących pracę na Węgrzech odbywa się na podstawie zgłoszenia przez pracodawcę do terenowego urzędu pracy (bez personalizacji – podaje się wyłącznie liczbę osób).

Podstawowe regulacje dot. zatrudnienia zawarte są w nowym węgierskim kodeksie pracy, obowiązującym od 1 lipca 2012 roku. Stosunek pracy nawiązuje się poprzez umowę o pracę, którą należy sporządzić na piśmie. Na nieważność umowy pracy z powodu nie sporządzenia pisemnej umowy może powoływać się tylko pracownik w ciągu 30 dni od przystąpienia do pracy. Umowa o pracę powinna zawierać co najmniej wynagrodzenie podstawowe określone tylko i wyłącznie w walucie krajowej oraz określać stanowisko pracy. Strony mogą zastrzec okres próbny na maksymalny okres 3 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest powiadomić pracownika w ciągu 15 dni od podjęcia pracy o godzinach pracy, dodatkowych składnikach wynagrodzenia (premie, system kafeterii itp.), terminie wypłaty wynagrodzenia, o zakresie zadań przypisanych do stanowiska, wymiarze urlopu i porządku jego udzielania, o regułach dotyczących obliczania okresu wypowiedzenia umowy przez pracownika i pracodawcę, o osobie wykonującej obowiązki pracodawcy oraz czy pracownik jest objęty mocą układu zbiorowego pracy.

Minimalna płaca pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze (40 godzin tygodniowo) jest określona przepisami (rozporządzenia rządu nr 20/2021 z 28.I. 2021 r.). Rozporządzenie rządu określa wysokość płacy minimalnej i świadczeń gwarantowanych pracowników wykwalifikowanych  na 2021 rok. Płaca minimalna wynosi od 1 lutego 2021 roku 167 400 HUF brutto. W przypadku innej formuły czasowej zatrudnienia minimalna stawka godzinowa wynosi 963 HUF, minimalna stawka dzienna 7700 HUF, a stawka tygodniowa 38 490 HUF. Odrębnie określono stawkę gwarantowanej płacy minimalnej pracowników wykwalifikowanych, którzy od 1 lutego 2021 roku otrzymują co najmniej 219 000 HUF miesięcznego wynagrodzenia brutto (stawka godzinowa 1259 HUF, stawka dzienna 10 070 HUF, a stawka tygodniowa 50 350 HUF).

 

5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

 

Do 1989 r. większość nieruchomości znajdowała się w rękach państwa, a tylko niewielka część była w rękach prywatnych. Firmy mogły jedynie dzierżawić ziemię od państwa. W latach 90. procent inwestorów zagranicznych i liczba posiadanych przez nich nieruchomości wzrosły w szybkim tempie, szczególnie w Budapeszcie i niektórych miastach zachodnich Węgier. W szybkim tempie wzrastały także ceny. Na Węgrzech prowadzony jest publiczny rejestr nieruchomości.

Nabywanie nieruchomości przez nie-rezydentów: nie-rezydenci, osoby prywatne oraz podmioty prawne mogą nabywać nieruchomości za wyjątkiem ziemi uprawnej, pod warunkiem, że posiadają zezwolenie władz miejscowych. Pozwolenie może być wydane, jeśli nie narusza interesów lokalnych i społecznych. Pozwolenie musi być zaopiniowane przez radę lokalnego samorządu. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku dziedziczenia, jak również w odniesieniu do obywateli krajów UE i EOG (poza specyficznymi wyjątkami).

 

Ograniczenia w kwestii nabywania określonych gruntów (rolnych i leśnych)

21 czerwca 2013 r. węgierski parlament uchwalił ustawę CXXII o obrocie gruntów rolnych i leśnych, wchodzącą w życie w czterech fazach, począwszy od 15 grudnia 2013 roku (ostatecznie z początkiem maja 2014). Ustawa ta reguluje jedynie zasady obrotu ziemią, w odrębnym akcie zostały umieszczone normy o działalności rolniczej, prowadzeniu gospodarstw i zakładów rolnych, pozostają też w mocy odrębne przepisy ustawy regulującej zasady gospodarki leśnej. Prolongata Komisji Europejskiej w kwestii obowiązywania moratorium na zakup ziemi przez cudzoziemców na Węgrzech wygasła wiosną 2014 roku.

Regulacja maksymalnego obszaru gruntów rolnych i leśnych posiadanych na własność pozostała bez zmian, wynosi 300 ha.

W wyniku ww. ustawy dotychczasowy maksymalny obszar gruntów użytkowanych (np. dzierżawa) przez jeden podmiot (2500 ha) ograniczony został do 1200 ha, a w przypadku hodowli zwierząt i producentów materiału siewnego do 1800 ha. Umowy dzierżawy można zawierać na maksymalny okres 20 lat.

 

Podmioty uprawnione do nabycia własności ziemi (w art.6-16):

  • krajowe osoby fizyczne,
  • obywatele UE,
  • kościoły,
  • instytucje finansowe podlegające mocy ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych – na czas określony w ustawie,
  • samorządy lokalne,
  • państwo (Narodowy Fundusz Ziemi).

 

Zarówno krajowe osoby fizyczne, jak i obywatele UE mogą nabyć maksymalnie 1 ha ziemi na terenie Węgier jeżeli:

  • nie są w stanie się wykazać wykształceniem rolniczym lub z zakresu gospodarki leśnej; lub
  • nie prowadzą od trzech lat (w sposób udokumentowany), we własnym imieniu i na własne ryzyko działalności rolniczej lub leśnej na terenie Węgier, z której czerpią dochody albo brak dochodów pochodzących z tej działalności wynika z tego, że przedsięwzięta inwestycja rolno-leśna jeszcze się nie zwróciła; lub
  • nie są członkami rolno-leśnej spółdzielni produkcyjnej zarejestrowanej na Węgrzech (posiadającymi co najmniej 25% jej udziałów i wnoszącymi osobisty wkład pracy).

 

Nie są uprawnione do nabycia własności ziemi na Węgrzech:

  • zagraniczne osoby fizyczne spoza UE;
  • inne państwa lub ich prowincje, obce samorządy i ich jakikolwiek organ; 
  • osoby prawne, które uzyskałyby w czasie lub przed obowiązywaniem nowej ustawy ziemie od swojego poprzednika prawnego w wyniku przekształcenia organizacyjnego (fuzja, podział, przyłączenie, wyodrębnienie), z wyjątkiem gdy mowa o uznanym przez państwo kościele.

Dla ważności aktu sprzedaży ziemi, jak i zawarcia umów o przeniesienie praw dzierżawy konieczne jest - oprócz wymogu adwokata przy kupnie-sprzedaży ziemi i rygoru notarialnego dla dzierżawy - uzyskanie zezwolenia odpowiedniego urzędu (departament rolny centralnej administracji w terenie, szczebla wojewódzkiego). W postępowaniu o uzyskanie zezwolenia urząd ten zobowiązany jest zwrócić się o wydanie opinii w poszczególnych sprawach zakupu ziemi do nowo powstałych „lokalnych komitetów ziemskich” (ciała przedstawicielskie rolników i spółdzielni, powstałe w obrębie granic administracyjnych danego samorządu lokalnego, w którym grunty miały być nabyte). Wydana przez komitety opinia w sprawie zakupu ziemi nie jest wiążąca dla postępującego w sprawie urzędu wydającego ostateczne pozwolenie. Umowy o kupnie-sprzedaży można zawierać tylko na formularzach o numerach porządkowych ściśle księgowanych przez państwo.

 

Generalna stawka VAT wynosi 27% od sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W związku z nieruchomościami mogą być pobierane następujące podatki: podatek od budynków, podatek od gruntów, lokalny podatek od prowadzenia działalności gospodarczej, podatek komunalny.

 

5.4 System zamówień publicznych

 

System zamówień publicznych reguluje obowiązująca od 1 listopada 2015 roku ustawa nr CXLIII z 2015 r. z późniejszymi nowelizacjami, której zapisy są zgodne z dyrektywami unijnymi w tym zakresie.

 

Tłumaczenie na angielski pierwotnej wersji ustawy przeczytać można na stronie Urzędu ds. Zamówień Publicznych - Közbeszerzési Hatóság https://www.kozbeszerzes.hu/english/ - pod poniższym linkiem: https://www.kozbeszerzes.hu/torveny/act-cxliii-of-2015-on-public-procurement/

Ze wszystkimi wersjami dalszych nowelizacji aktu prawnego zapoznać się można w wersji angielskiej pod:  https://www.kozbeszerzes.hu/cikkek/hungarian-public-procurement-rules

 

 

 

 

6. Przydatne kontakty i linki

 

Ambasada RP w Budapeszcie

www.budapeszt.msz.gov.pl

 

Uwaga!

 

W związku z likwidacją Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Budapeszcie z dniem 31 marca 2017 roku dotychczasowe zadania WPHI Budapeszt w zakresie wsparcia informacyjnego przedsiębiorstw przejęło Zagraniczne Biuro Handlowe PAIH S.A. Zagraniczne Biura Handlowe (ZBH) Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu S.A. to sieć przedstawicielstw, których zadaniem jest wspieranie eksportu oraz inwestycji polskich przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych, jak również przyciąganie inwestorów do Polski.

 

Przedsiębiorstwa zainteresowane pozyskaniem informacji na temat węgierskiego rynku proszone są o przesyłanie zapytań na adres e-mail: budapest@paih.gov.pl. Więcej informacji na www.hungary.trade.gov.pl oraz www.paih.gov.pl.

 

6.1 Administracja rządowa

 

Rząd węgierski
www.kormany.hu

 

Kancelaria Premiera Węgier (jako ministerstwo konstytucyjne)
MINISZTERELNÖKSÉG
Premier Węgier: Viktor ORBÁN

Szef Kancelarii Premiera: Gergely GULYÁS
http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnokseg

 

Gabinet Premiera Węgier (jako ministerstwo konstytucyjne)
MINISZTERELNÖKI KABINETIRODA
Szef Gabinetu Premiera: Antal ROGÁN

http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnoki-kabinetiroda

 

Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu
KÜLGAZDASÁGI ÉS KÜLÜGYMINISZTÉRIUM
Minister: Péter SZIJJÁRTÓ

http://www.kormany.hu/hu/kulgazdasagi-es-kulugyminiszterium

 

Ministerstwo Innowacji i Technologii
INNOVÁCIÓS ÉS TECHNOLÓGIAI MINISZTÉRIUM
Minister: Dr. László PALKOVICS

http://www.kormany.hu/hu/innovacios-es-technologiai-miniszterium

 

Ministerstwo Finansów
PÉNZÜGYMINISZTÉRIUM
Minister: Mihály VARGA

http://www.kormany.hu/hu/nemzetgazdasagi-miniszterium

 

Ministerstwo Rolnictwa
AGRÁRMINISZTÉRIUM
Minister: Dr. István NAGY

http://www.kormany.hu/hu/foldmuvelesugyi-miniszterium

 

Ministerstwo Sprawiedliwości
IGAZSÁGÜGYI MINISZTÉRIUM
Minister: dr. Judit VARGA

http://www.kormany.hu/hu/igazsagugyi-miniszterium

 

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
BELÜGYMINISZTÉRIUM
Minister: Dr. Sándor PINTÉR

http://www.kormany.hu/hu/belugyminiszterium

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
HONVÉDELMI MINISZTÉRIUM
Minister: Dr. Tibor BENKŐ

http://www.kormany.hu/hu/honvedelmi-miniszterium

 

Ministerstwo Zasobów Ludzkich
EMBERI ERŐFORRÁSOK MINISZTÉRIUMA
Minister: Dr. Miklós KÁSLER

http://www.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma  

 

 

6.2 Samorządy gospodarcze

 

 

6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

 

 

6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

 

  • Centralny Urząd Statystyczny (Központi Statisztikai Hivatal) www.ksh.hu
  • Węgierski Bank Narodowy (Magyar Nemzeti Bank) www.mnb.hu
  • Węgierska Agencja ds. Promocji Inwestycji (Hungarian Investment Promotion Agency - HIPA) www.hipa.hu
  • KRS przy Sądzie Stołecznym (Fővárosi Bíróság Cégbírósága) www.fovarositorvenyszek.hu
  • Najwyższa Izba Kontroli (Állami Számvevőszék) www.asz.hu
  • Narodowy Urząd ds. Podatków i Ceł (Nemzeti Adó és Vám Hivatal) www.nav.gov.hu  
  • Budapeszteńska Giełda Papierów Wartościowych S.A. (Budapesti Értéktőzsde ZRt.) www.bet.hu
  • b. państwowy Nadzór Instytucji Finansowych (Pénzügyi Szervezetek Állami Felügyelete) (wcielony w 2013 roku w struktury banku centralnego MNB)

https://www.mnb.hu/en/supervision

  • Urząd Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Hivatal) https://www.kozbeszerzes.hu/english/
  • Urząd Ochrony Konkurencji (Gazdasági Versenyhivatal) www.gvh.hu
  • Narodowy Urząd Ochrony Konsumenta (Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság) www.nfh.hu
  • Węgierski Urząd ds. Energii i Regulacji Mediów (Magyar Energetikai és Közmű-szabályozási Hivatal) www.mekh.hu
  • Krajowy Urząd Energii Atomowej (Országos Atomenergia Hivatal) www.haea.gov.hu
  • Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala) www.sztnh.gov.hu
  • GKI - Badania nad Gospodarką S.A. (GKI Gazdaságkutató ZRt.) www.gki.hu
  • Instytut Badań Finansowych S.A. (Pénzügykutató ZRt.) www.penzugykutato.hu
  • Instytut Badań nad Gospodarką Światową Węgierskiej Akademii Nauk (MTA Világgazdasági Kutatóintézet) www.vki.hu
  • Węgierski Związek Banków (Magyar Bankszövetség)  www.bankszovetseg.hu
  • Narodowa Służba ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat) www.afsz.hu
  • Węgierski Komitet Normalizacyjny (Magyar Szabványügyi Testület) www.mszt.hu
  • dawna Krajowa Kasa Ubezpieczeń Zdrowotnych (Országos Egészségbiztosítási Pénztár OEP) funkcjonuje obecnie pod nazwą: Krajowy Fundusz Ubezpieczeń Zdorowotnych (Nemzeti Egészségbiztosítási Alapkezelő) www.oep.hu  

 

 

 

 

[1] Monety znajdują się w obrocie od 15.06.2009 r., natomiast banknoty o tym nominale zostały wycofane z obrotu z dniem 15.11.2009 r.