Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych w Rzeszowie

Nie daj się zrobić w jajo, czyli krótki przewodnik po znakowaniu

Klasa sama w sobie

Litery A i B oznaczają klasy jakości jaj, które różnią się wymaganiami i przeznaczeniem. Jaja klasy A przeznaczone są dla konsumenta, a jaja klasy B wykorzystuje się w przemyśle (spożywczym i niespożywczym).

W sprzedaży detalicznej dostępne są wyłącznie jaja klasy A. Muszą posiadać m.in. czystą i nieuszkodzoną skorupę, przejrzyste i przeźroczyste białko. Nie mogą mieć widocznego zarodka i obcego zapachu. Jaja przed sprzedażą nie mogą być myte ani czyszczone, ponieważ procesy te mogą prowadzić do uszkodzenia skorupki i kutikuli (cienkiej warstwy ochronnej), stanowiących barierę ochronną.

Odliczanie do Świąt

Okres przydatności do spożycia jaj podaje się w formie daty minimalnej trwałości oznaczonej jako „najlepiej spożyć przed”. Po zakupie powinno się je przechowywać w warunkach chłodniczych.

„Ekstra” lub „ekstra świeże” to jaja do dziewiątego dnia po zniesieniu. Poszukaj w oznakowaniu informacji o dacie zniesienia. O świeżości jaj świadczy też wielkość komory powietrznej (znajdującej się na tępym końcu jaja) – im większa, tym jajo starsze.

Duże czy małe?

Litery S, M, L, XL oznaczają klasę wagową jaj, a nie ich konkretny rozmiar. Dla każdej litery wskazany jest zakres masy jaj: XL – bardzo duże: masa ≥ 73 g, L – duże: masa ≥ 63 g i < 73 g, M – średnie: masa ≥ 53 g i < 63 g i S – małe: masa < 53 g.

Jeżeli w opakowaniu są jaja o różnej wielkości, to na opakowaniu będzie podana informacja „jaja różnej wielkości” (lub inna o podobnym znaczeniu) wraz z minimalną masą netto jaj.

Szyfr na skorupce

Na skorupce jaj znajduje się kod producenta w formie ciągu liczb i liter „X-PL-ABCDEFGH”. Objaśnienie kodu powinno być podane na opakowaniu (na jego zewnętrznej lub wewnętrznej powierzchni):

• X: metoda chowu (0 – jaja z chowu ekologicznego, 1 – jaja z chowu na wolnym wybiegu, 2 – jaja z chowu ściółkowego, 3 - jaja z chowu w ulepszonych klatkach),
• PL: kod państwa członkowskiego UE w której zarejestrowany jest zakład,
• ABCDEFGH: AB – kod województwa, CD – kod powiatu, EF – kod zakresu działalności, GH – kod firmy (numer producenta).

Kolorowe jak pisanki

Kolor skorupki jaja uwarunkowany jest genetycznie. Ciemniejszy czy jaśniejszy kolor skorupki nie ma wpływu na jakość ani smak jaja. Jakość jaj determinowana jest m.in. przez warunki chowu i rodzaj stosowanych pasz oraz pośrednio przez temperaturę i czas przechowywania jaj.

Omówione powyżej wymagania dotyczą oznakowania jaj kurzych. Inne (np. przepiórcze, gęsie), coraz bardziej popularne na rynku, nie muszą ich spełniać.

Koszyk kontrolny JHARS

Inspekcja przyjrzała się jakości jaj oferowanych na początkowych etapach obrotu. Skontrolowano 17 podmiotów (hurtownie i centra dystrybucyjne), a nieprawidłowości stwierdzono w 3 z nich (17,6 %).

Inspektorzy przyjrzeli się cechom organoleptycznym 42 partii jaj i nie mieli do nich zastrzeżeń.

Pod lupę wzięli też oznakowanie 48 partii jaj, z czego w 5 ujawnili nieprawidłowości (10,4 %). Dotyczyły one m.in.:

• niewłaściwego określenia metody chowu, w tym w objaśnieniu kodu producenta,
• braku daty minimalnej trwałości,
• nieczytelnego kodu producenta na skorupie,
• rozbieżności dotyczących miejsca produkcji (kod na jajach informował, że pochodziły one z innej fermy niż wskazywały na to dane umieszczone w oznakowaniu dotyczące podmiotu odpowiedzialnego za produkt),
• nieprecyzyjnego podania danych podmiotu (brak imienia i nazwiska przedsiębiorcy).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje wynikające z obowiązujących przepisów prawa.

Konsumencie pamiętaj!

Na opakowaniach jaj umieszcza się kod zakładu pakowania, klasę jakości („klasa A”, „A”), klasę wagową, oznaczenie metody chowu, objaśnienie znaczenia kodu producenta, datę minimalnej trwałości i warunki przechowywania po zakupie.

W przypadku sprzedaży jaj luzem podaje się z kolei (w sposób łatwo widoczny i czytelny dla konsumenta) klasę jakości, klasę wagową, oznaczenie metody chowu, objaśnienie znaczenia kodu producenta i datę minimalnej trwałości.

Jaja nie muszą być klasyfikowane według jakości i wagi oraz znakowane kodem producenta, jeżeli są sprzedawane bezpośrednio konsumentowi przez producenta w miejscu produkcji lub na obszarze województwa, na którym prowadzona jest produkcja lub województw sąsiadujących w przypadku producenta utrzymującego nie więcej niż 50 kur (podaje się wówczas nazwę i adres gospodarstwa lub imię, nazwisko i adres producenta jaj).

IJHARS czuwa nad jakością jaj nie tylko od święta, więc będziemy nadal prowadzić działania kontrolne dla potwierdzenia jej zgodności z obowiązującymi przepisami.

Materiał video.