Wpływ niskich temperatur na infrastrukturę hydrotechniczną
28.01.2026
Okres zimowy to szczególny sprawdzian dla infrastruktury hydrotechnicznej. Niskie temperatury, pojawiające się zjawiska lodowe oraz zmienne warunki hydrologiczne wpływają zarówno na stan techniczny obiektów, jak i na sposób gospodarowania wodą. Dlatego Wody Polskie jako instytucja odpowiedzialna za utrzymanie i eksploatację tej infrastruktury, prowadzą od listopada do marca szereg działań, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, ciągłości pracy urządzeń oraz ochrony zasobów wodnych.
Oddziaływanie zjawisk lodowych na infrastrukturę wodną
Niskie temperatury wpływają na urządzenia hydrotechniczne na kilka sposobów. Zamarzanie wody powoduje wzrost jej objętości, co może generować dodatkowe naprężenia w konstrukcjach betonowych i stalowych, szczególnie w miejscach np. spoin. Długotrwałe oddziaływanie mrozu przyspiesza i pogłębia procesy degradacyjne.
Na rzekach i zbiornikach wodnych pojawiają się zjawiska lodowe, takie jak śryż, lód brzegowy, kra lodowa czy pokrywa lodowa. Przemieszczające się masy lodu mogą wpływać na obiekty hydrotechniczne, w tym jazy i śluzy. W szczególności niebezpieczne są zatory lodowe, które mogą powodować gwałtowne spiętrzenia wód i zwiększać ryzyko wystąpienia podtopień.
Utrzymanie zbiorników retencyjnych w okresie zimowym
Zbiorniki wodne pełnią zimą istotną rolę, mimo ograniczonej dynamiki opadów i spowolnionego przepływu wody. Pokrywa śnieżna i lodowa stanowi naturalny magazyn wody, która uwalniana jest w okresie wiosennych roztopów. Dlatego sposób prowadzenia piętrzenia i magazynowania wody w miesiącach zimowych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo przeciwpowodziowe, a także na przeciwdziałanie suszy.
Wody Polskie prowadzą bieżącą analizę sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej, dostosowując poziomy piętrzenia w zbiornikach do aktualnych warunków oraz prognoz. Szczególna uwaga poświęcana jest utrzymaniu rezerwy powodziowej, która umożliwia przejęcie wód pochodzących z roztopów lub nagłych odwilży.
Eksploatacja zapór, jazów i śluz oraz monitoring zjawisk lodowych
Obiekty hydrotechniczne wyposażone w elementy ruchome, takie jak zasuwy, segmenty czy wrota śluzowe, są szczególnie narażone na skutki oblodzenia. Zamarzanie mechanizmów sterujących może ograniczać ich sprawność lub uniemożliwiać bezpieczne manewrowanie urządzeniami. W okresie zimowym pracownicy Wód Polskich prowadzą wzmożony nadzór nad pracą tych obiektów. Obejmuje on regularne uruchamianie mechanizmów oraz bieżące usuwanie oblodzenia w newralgicznych miejscach.
Kluczowym elementem działań prowadzonych przez służby terenowe jest także stały monitoring sytuacji hydrologicznej. To także obserwacje terenowe, analiza danych dostarczanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, a także współpraca ze służbami i centrami zarządzania kryzysowego na poziomie wojewódzkim, powiatowym oraz gminnym. Pozwala to na wczesne wykrywanie zagrożeń i możliwość przedwczesnego reagowania.
Zima pod kontrolą – dowiedz się, jak wygląda zimowa osłona przeciwpowodziowa
Jeśli jesteś ciekawy, jak funkcjonuje gospodarka wodna w okresie zimowym, sprawdź, w jaki sposób Wody Polskie przygotowują kraj do zimowej osłony przeciwpowodziowej i dlaczego każda zima wymaga szczególnej czujności. Zachęcamy do lektury tekstu dostępnego poniżej, a także do wysłuchania odcinka podcastu „Powody do rozmowy”, w którym nasz ekspert w przystępny i szczegółowy sposób wyjaśnia to zagadnienie.
Więcej o zimowej osłonie przeciwpowodziowej w naszym materiale: https://www.gov.pl/web/wody-polskie/zima-pod-kontrola-przygotowania-do-oslony-przeciwpowodziowej