Wspólne działania na rzecz odporności - IV Kongres Gospodarowania Wodami i Ochrony Przeciwpowodziowej
03.09.2025
W Krakowie rozpoczęło jedno z najważniejszych wydarzeń branżowych związanych z gospodarowaniem wodami w miastach oraz ochroną przeciwpowodziową terenów pozamiejskich - IV Kongres Gospodarowania Wodami i Ochrony Przeciwpowodziowej. Wydarzenie otworzył Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich, a wśród prelegentów są także Marta Barszczewska, dyrektor Departamentu Inwestycji i Renaturyzacji oraz Wojciech Kozak, dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie.
Wnioski po powodzi z września 2024 r. podczas sesji plenarnej
Zagadnienia związane z gospodarowaniem wodami w miastach i ochrony przeciwpowodziowej terenów pozamiejskich są ze sobą coraz ściślej powiązane. Zintegrowane i kompleksowe podejście do obu tematów staje się wymogiem naszych czasów.
– Zmiany klimatyczne przyspieszają i stają się jednym z podstawowych problemów, z którymi się mierzymy i będziemy mierzyć w przyszłości. Ekstremalne zjawiska pogodowe wymagają systemowego podejścia, adaptacji i inwestycji. Chociaż roczna ilość opadów się nie zmieniła, zmieniła się ich struktura, która stanowi dla nas wszystkich wielkie wyzwanie – powiedział prezes Mateusz Balcerowicz podczas sesji plenarnej otwierającej wydarzenie.
W swoim wystąpieniu przedstawił kompleksową analizę działań podjętych po powodzi z września 2024 r. Referat objął dwa główne obszary: budowanie odporności oraz usuwanie skutków powodzi. Wody Polskie w minionym roku prowadziły intensywne prace w regionach najbardziej dotkniętych wielką wodą. Działania te obejmowały m.in. odbudowę i modernizację infrastruktury hydrotechnicznej, udrażnianie cieków wodnych oraz wzmacnianie wałów przeciwpowodziowych.
Podsumowując usuwanie szkód powodziowych na obszarach regionalnych zarządów gospodarki wodnej w Gliwicach i we Wrocławiu, wskazał że: w 2024 r. Wody Polskie zrealizowały 274 zadania na łączną kwotę 78,2 mln zł. W 2025 r. zadania są realizowane w ramach zapewnionego finansowania na łączną kwotę 299 mln zł. Na 2026 rok Wody Polskie wystąpiły z wnioskiem o zabezpieczenie środków finansowych w wysokości 200 mln zł, gdzie przewiduje się realizację 110 zadań. W kolejnych latach, do roku 2030, kwota przewidziana na realizację zadań to 701,9 mln zł.
Po powodzi, która nawiedziła południową Polskę we wrześniu 2024 r., Wody Polskie we współpracy z IMGW-PIB opracowały dziewięć programów redukcji ryzyka powodziowego dla zlewni szczególnie dotkniętych skutkami żywiołu. Obejmują one m.in. zlewnie Białej i Iłownicy, Białej Głuchołaskiej, Kaczawy, Ścinawki, Bystrzycy, Olzy, Bobru, Opawy, Osobłogi oraz Nysy Kłodzkiej.
Strategia redukcji ryzyka powodziowego – budowanie odporności
W swoim wystąpieniu podsumował także przedsięwzięcia, które przyczyniły się do zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców oraz ograniczenia ryzyka powodziowego w przyszłości. Mówił również o planowanych trwałych rozwiązaniach w zakresie budowania odporności infrastruktury wodnej wobec zmieniających się warunków klimatycznych.
Strategia redukcji ryzyka powodziowego opiera się na kompleksowym podejściu, które łączy działania techniczne, planistyczne, edukacyjne oraz oparte na naturze. Jednym z kluczowych elementów tej strategii jest rozwój systemów prognozowania i wczesnego ostrzegania o zagrożeniu powodziowym, takich jak FEWS, które umożliwiają szybszą reakcję.
Istotnym założeniem jest zatrzymanie wody tam, gdzie spadnie, co realizowane jest poprzez zwiększanie retencji naturalnej oraz wdrażanie rozwiązań opartych na przyrodzie, które mogą przyczynić się do zatrzymania od 5 do 10 proc. opadów. Dodatkowo, tworzenie przestrzeni dla rzeki zgodnie z koncepcją „room for river” oraz rozwój retencji – zarówno małej, jak i dużej, suchej oraz wielofunkcyjnej – pozwala na kontrolowanie przepływów i ograniczanie zagrożeń powodziowych.
Kolejnym filarem strategii jest odsunięcie ludzi od obszarów zagrożonych powodzią. Obejmuje to relokację ludności z terenów o wysokim ryzyku oraz prewencyjne planowanie przestrzenne, które uwzględnia zagrożenia hydrologiczne i ogranicza zabudowę na terenach zalewowych.
W ramach biernej ochrony przed powodzią stosowane są rozwiązania techniczne, które nie eliminują ryzyka, lecz je transferują. Do takich działań należą budowa obwałowań, stosowanie technologii floodproofing i waterproofing oraz wykorzystanie mobilnych przesłon przeciwpowodziowych, które chronią infrastrukturę i zabudowania przed bezpośrednim działaniem wody.
Równie ważnym elementem jest edukacja społeczna na temat ryzyka rezydualnego, czyli pozostałego ryzyka, które istnieje mimo zastosowania środków ochronnych. Świadomość zagrożeń i właściwe zachowania w sytuacjach kryzysowych stanowią istotny element redukcji ryzyka powodziowego.
Projekty LIFE – ambitna odpowiedź PGW Wody Polskie na wyzwania klimatyczne i środowiskowe
Uczestnicy Kongresu mieli także możliwość wysłuchania prezentacji Marty Barszczewskiej, dyrektor Departamentu Inwestycji i Renaturyzacji, która mówiła o realizowanych i planowanych do realizacji Projektach LIFE, jako ambitnej odpowiedzi na wyzwania klimatyczne i środowiskowe.
– Program LIFE to główny instrument finansowy Unii Europejskiej wspierający działania na rzecz ochrony środowiska, klimatu i różnorodności biologicznej. Finansuje m.in. projekty w zakresie gospodarowania wodami oraz Renaturyzacji. Aktywnie uczestniczymy w programie, realizując projekty LIFE ukierunkowane na renaturyzację rzek i ich dopływów, przywracanie naturalnych procesów hydrologicznych oraz poprawę warunków dla siedlisk wodnych i przybrzeżnych. Dzięki tym działaniom zwiększana jest naturalna retencja, poprawia się stan ekologiczny wód oraz odporność ekosystemów na zmiany klimatu – podkreśliła dyrektor Marta Barszczewska.
Podczas wystąpienia zaprezentowała doświadczenia z zakończonego projektu LIFE Rega, postępy w realizacji projektu LIFE Pilica, a także ambitne cele nowo rozpoczynanych projektów – LIFE for Rivers i LIFE Drawa Bis. Szczególną uwagę poświęciła planowanym projektom, których łączna wartość szacowana jest na ponad 130 mln euro, z zakładanym efektem w postaci przywrócenia ciągłości ekologicznej na ponad 1500 km rzek.
O kompleksowych działaniach mających na celu przeciwdziałanie skutkom powodzi podejmowanych na terenie RZGW w Krakowie w Krakowie będzie mówił dyrektor Wojciech Kozak podczas drugiego dnia wydarzenia.
Kongres jako forum ważnej debaty o ochronie przeciwpowodziowej
Coraz częstsze występowanie opadów nawalnych oraz dużych powodzi wymusza dostosowanie rozwiązań hydrotechnicznych do dynamicznie zmieniających się warunków klimatycznych. Konieczność uwzględnienia wód opadowych w zarządzaniu bezpieczeństwem powodziowym staje się w tym kontekście kluczowa. Kongres Gospodarowania Wodami i Ochrony Przeciwpowodziowej organizowany przez Wydawnictwo Inżynieria Sp. z o.o. to wydarzenie, które co roku przyciąga wybitnych ekspertów i rzeszę uczestników. Stanowi forum wymiany wiedzy i dzielenia się doświadczeniami w zarządzaniu wodą. PGW Wody Polskie objęło Patronat nad wydarzeniem.
Więcej informacji: https://konferencje.inzynieria.com/gwiop2025.
