Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

§ 23. 1. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi oddaje się w użytkowanie wyłącznie na cele określone w art. 261 ust. 1 pkt 1-9 ustawy - Prawo wodne. Ustawa nie przewiduje, innej niż użytkowanie, formy przekazania praw do dysponowania gruntami pokrytymi wodami. Zamknięty katalog przypadków, gdy dokonuje się zwolnienia z opłat za użytkowanie, określono w art. 261 ust. 6 pkt 1-2 ustawy - Prawo wodne. W przypadku opłaty rocznej przekraczającej kwotę 5 000 zł, umowa, zgodnie z art. 261 ust. 3 ustawy – Prawo wodne, sporządzana jest w formie aktu notarialnego, którego koszty ponosi podmiot wnioskujący o zawarcie umowy. Do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego uprawniony jest dyrektor regionalnego zarządu, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 9 ustawy – Prawo wodne oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

2. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi można oddać w użytkowanie na czas określony, jednak nie dłuższy niż 10 lat, a w przypadku umów zawieranych w formie aktu notarialnego na czas nie dłuższy niż 15 lat. Jeżeli zawarcie umowy jest podyktowane interesem społecznym, w szczególności koniecznością zachowania trwałości projektu dofinansowanego środkami unijnymi, infrastrukturą komunalną i przemysłową pod dnem cieku lub napowietrzną, a także infrastrukturą transportową, dopuszcza się zawarcie umowy na czas nie dłuższy niż 20 lat, jednocześnie nie dłużej niż czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego.

3. W sytuacjach, gdy korzystanie z nieruchomości związane jest z pozwoleniem wodnoprawnym na korzystanie z wód czas obowiązywania umowy nie może był dłuższy niż czas obowiązywania tego pozwolenia wodnoprawnego.

4. W przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się możliwość zawierania umów użytkowania na czas nieokreślony, w szczególności dla przedsięwzięć realizowanych przez podmioty organizacyjne Skarbu Państwa, spółki Skarbu Państwa dla infrastruktury przesyłowej, przemysłowej oraz komunikacyjnej.

5. Wysokość opłaty rocznej ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli jest on krótszy niż rok lub dotyczy realizacji przedsięwzięć wymienionych w art. 261 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo wodne.

§ 24. 1. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy użytkowania gruntów pokrytych wodami składa do dyrektora regionalnego zarządu wniosek. Powierzchnia gruntu, którego dotyczy wniosek, niezbędna do prowadzenia przedsięwzięć określonych w art. 261 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, powinna obejmować także strefę ochronną wymaganą
dla funkcjonowania obiektów związanych z przedsięwzięciem, określoną odrębnymi przepisami (w tym także normami branżowymi), która powoduje lub może powodować jakiekolwiek ograniczenia w dalszym użytkowaniu tego gruntu przez inne podmioty lub przez właściciela wody.

2. Strefa ochronna dla infrastruktury posadowionej w dnie lub pod dnem cieku oraz w przypadku infrastruktury przesyłowej, w tym linii energetycznych biegnących nad gruntem pokrytym wodą płynącą (infrastruktury napowietrznej), o ile nie jest ustalona w normach branżowych i przepisach odrębnych, jest wyznaczana minimum 0,5 m
od zewnętrznych krawędzi tej infrastruktury, dla jej ochrony, w przypadku wykonywania prac utrzymaniowych na ciekach lub posadowienia pozostałych urządzeń wodnych i infrastruktury technicznej.

3. Umowę użytkowania gruntów pod wodami zawiera się na wykonywanie wszelkich czynności związanych z budową, przebudową, odbudową, użytkowaniem, utrzymaniem, remontem lub rozbiórką w tym infrastruktury napowietrznej.

4. Na gruntach pod wodami powierzchniowymi płynącymi nie ustanawia się innych ograniczonych praw rzeczowych, w tym w szczególności służebności drogi koniecznej i przesyłu.

5. Wzór wniosku, o którym mowa w ust. 1, jest określony odpowiednio w załączniku nr 8 lub 9 do Procedury. 

§ 25. 1. Do rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w § 24 ust. 1, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią przeznaczoną do użytkowania;

2) aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa przewidzianą do oddania w użytkowanie;

3) prawomocnej zgody wodnoprawnej, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia skutecznego dokonania zgłoszenia, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

4) wypisu z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, KRS (nie starszy niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

5) pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy;

6) inne dokumenty lub informacje, jeżeli dyrektor regionalnego zarządu uzna je za niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

§ 26. 1. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w § 24 ust. 1, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.  

2. Wniosek o zawarcie umowy powinien być zaopiniowany przez dyrektora zarządu zlewni w terminie 20 dni od dnia jego wpływu do zarządu zlewni. 

3. Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię, w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku nr 10 Procedury.

4. Dyrektor regionalnego zarządu, do 15 dnia miesiąca następującego po zakończeniu każdego kwartału, przekazuje do Departamentu Korzystania z Wód w Krajowym Zarządzie kwartalne zestawienie wniosków złożonych na podstawie art. 261 ustawy - Prawo wodne, na formularzu stanowiącym załącznik nr 11 do Procedury.

§ 27. Ramowe wzory umów na korzystanie z nieruchomości, o których mowa w § 23, są określone w załącznikach nr 2 i 3 do zarządzenia.

§ 28. 1. W ramach realizacji strategicznych inwestycji, wykonywanych na podstawie przepisów szczególnych, przekazywanie inwestorowi do korzystania gruntów pokrytych wodami stanowiących własność Skarbu Państwa, udostępnianych na podstawie przepisów innych niż ustawa – Prawo wodne i odbywa się w przewidzianej przez te przepisy formie porozumienia.

2. Dyrektor regionalnego zarządu, zawierając porozumienie, o którym mowa w ust. 1, określa warunki, na jakich inwestor może wykonywać przysługujące mu prawa, w stosunku do nieruchomości określonych w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznych inwestycji, w tym także wysokość opłat za wykonywanie przysługującego inwestorowi prawa, skutkującego ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, jeżeli przepisy szczególne takie opłaty przewidują.

3. Porozumienie powinno rozstrzygać kwestie związane z utrzymaniem wód, o których mowa w art. 227 ustawy - Prawo wodne oraz urządzeń wodnych oraz zapewnieniem spływu wód powodziowych w rejonie realizacji strategicznej inwestycji, a także chronić interesy innych korzystających z gruntów, na które może mieć wpływ realizacja przedmiotowej inwestycji.

4. Jeżeli przepisy szczególne nie regulują wysokości opłaty, ani sposobu jej obliczenia, to do ustalenia opłaty w drodze porozumienia należy stosować przepisy prawa cywilnego.

5. W przypadkach, o których mowa w ust. 4, dla gruntów pokrytych wodami stanowiących własność Skarbu Państwa, stosować można pomocniczo przepis art. 261 i 262 ustawy - Prawo wodne. Ustalenie takiej opłaty powinno nastąpić zgodnie z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 262 ust. 2 ustawy - Prawo wodne (rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek opłaty rocznej za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2496 oraz z 2023 r. poz. 2566).

6. Po okresie obowiązywania porozumienia zawartego na podstawie przepisów innych niż ustawa – Prawo wodne, na korzystanie z gruntu pokrytego wodami, należy zawrzeć umowę użytkowania, zgodnie z przepisami ustawy - Prawo wodne, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

§ 29. 1. Rozporządzanie nieruchomościami niebędącymi mieniem, o którym mowa w art. 261 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, gruntami zabudowanymi urządzeniami wodnymi znajdującymi się poza linią brzegu lub urządzeniami wodnymi lub ich częściami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, we władaniu Wód Polskich, może się odbywać przez ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych, oddawanie w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę.

2. Udostępnienie nieruchomości, w sposób określony w ust. 1, wymaga sprawdzenia zgodności zamierzonego działania z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub planem ogólnym gminy, a także uwzględnienia warunków wynikających z aktualnych planów gospodarowania wodami, o których mowa w art. 318 ustawy - Prawo wodne.

3. Powierzchnia gruntu, określona we wniosku, powinna obejmować także strefę ochronną infrastruktury wymaganą dla funkcjonowania obiektów związanych z przedsięwzięciem, które powodują lub mogą powodować jakiekolwiek ograniczenia w dalszym korzystaniu z tego gruntu przez inne podmioty jak i przez Wody Polskie, określoną odrębnymi przepisami (w tym także normami branżowymi), a w przypadku braku takich norm lub przepisów, wyznaczane jest minimum 0,5 m od zewnętrznych krawędzi tej infrastruktury, dla jej ochrony.

§ 30. Rozporządzanie mieniem, o którym mowa w art. 264 ustawy- Prawo wodne, może nastąpić w drodze przetargu albo bez przetargu. Co do zasady rozporządzenie mieniem, o którym mowa powyżej, następuje w drodze przetargu. Rozporządzenie mieniem, o którym mowa powyżej następuje bez przetargu w przypadkach wskazanych w przepisie art. 265 ust. 7 ustawy - Prawo wodne. Dyrektor regionalnego zarządu podejmuje decyzję o przeprowadzeniu przetargu i podejmuje działania zmierzające do jego przeprowadzenia.

§ 31. 1. Przedmiotem dzierżawy mogą być nieruchomości wymienione w art. 258 ust. 5, 7 i 8 ustawy - Prawo wodne, w szczególności:

1) grunty pod wodami, które nie stanowią gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi w rozumieniu ustawy - Prawo wodne, za które uznaje się grunty znajdujące się poza linią brzegu cieku naturalnego (czasza zbiornika, kanał, etc.);

2) grunty znajdujące się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa;

3) starorzecza;

4) grunty zabudowane urządzeniami wodnymi znajdujące się poza linią brzegu
oraz urządzenia wodne lub ich części, będące we władaniu Wód Polskich;

5) inne nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, w stosunku do których prawa właścicielskie Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie;

6) inne nieruchomości będące we władaniu Wód Polskich.

2. Przedmiotem użyczenia mogą być nieruchomości wymienione w ust. 1, przeznaczone wyłącznie na cele ogólnospołeczne, bez możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem, że użyczenie nie naruszy działalności statutowej Wód Polskich i nie będzie niezgodne z przepisami ustawy - Prawo wodne oraz zasadą prawidłowej gospodarki nieruchomościami, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r.  o zasadach zarządzania mieniem państwowym.

3. Istnieje możliwość zawarcia umów użyczenia w sytuacji innego ekwiwalentnego świadczenia na rzecz Wód Polskich przez stronę umowy. Przesłanką negatywną dla zawarcia umowy użyczenia może być ponoszenie przez Wody Polskie kosztów związanych z podatkami i opłatami lokalnymi oraz zwrotem utraconych dochodów gminom zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 707).

4. Świadczenie ekwiwalentne, o którym mowa w ust. 3, może stanowić, w szczególności:

1) realizacja przez jednostkę samorządu terytorialnego, zadań określonych w porozumieniu zawartym w trybie art. 213 i 238 ustawy - Prawo wodne;

2) wdrażanie programów edukacyjnych prowadzonych przez Wody Polskie, w tym przez:

a) zawieszenie banerów przygotowanych przez Wody Polskie w ramach tych programów,

b) rozpowszechnienia, w formie banerów, informacji o udostępnieniu tego terenu przez Wody Polskie;

3) stworzenie programów edukacyjnych, dotyczących zagrożeń nad wodą, prowadzonych wspólnie z Wodami Polskimi oraz udostępnienie ich na portalach społecznościowych;

4) wykonywanie zadań w zakresie utrzymania porządku na obszarze będącym przedmiotem użyczenia jak i poza tym obszarem;

5) wykonywanie zadań utrzymaniowych na obszarze będącym przedmiotem użyczenia oraz poza tym obszarem.

4. Biorący w użyczenie jest zobowiązany do przedstawienia szczegółowego raportu
o podjętych działaniach w zakresie realizacji obowiązków wskazanych w umowie w terminie do 15 grudnia każdego roku obowiązywania umowy.

5. Brak realizacji obowiązków wskazanych w umowie stanowi podstawę do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.

6. Przedmiotem najmu mogą być:

1) budynki,

2) lokale,

3) oraz inne nieruchomości będące w zasobie Wód Polskich, aktualnie niewykorzystywane na potrzeby statutowe

- które zgodnie z przepisem art. 265 ust. 7 ustawy – Prawo wodne mogą zostać wyłączone z przetargu, o którym mowa w art. 265 ust.1 ustawy - Prawo wodne.    

7. Ograniczone prawa rzeczowe w postaci służebności przesyłu oraz służebności drogi koniecznej, mogą być ustanawiane dla gruntów o uregulowanym stanie prawnym, w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym, na wniosek Wód Polskich lub podmiotu zainteresowanego ustanowieniem ograniczonego prawa rzeczowego.

8. Ustanowienia służebności przesyłu oraz służebności drogi koniecznej nie przewiduje się dla urządzeń wodnych i gruntów pod urządzeniem wodnym, z uwagi na funkcje jakie pełnią w gospodarce wodnej, ochronie przed powodzią i kształtowaniu zasobów wodnych.

§ 32. 1. Nieruchomości oraz urządzenia wodne lub ich części można oddać w dzierżawę lub użyczenie na czas określony nie dłuższy niż 10 lat.

2. W przypadkach, szczególnie uzasadnionych interesem społecznym, w szczególności koniecznością zachowania trwałości projektu dofinansowanego środkami unijnymi, infrastrukturą komunalną i przemysłową pod dnem cieku lub napowietrzną,
a także infrastrukturą transportową, na czas nie dłuższy niż 20 lat.

3. Jeżeli korzystanie z nieruchomości związane jest z pozwoleniem wodnoprawnym na korzystanie z wód czas obowiązywania umowy nie może być dłuższy niż czas obowiązywania tego pozwolenia wodnoprawnego.

4. Budynki i lokale można oddać w dzierżawę lub najem, na czas określony, nie dłuższy niż 10 lat, chyba że przepisy szczególne niniejszej procedury stanowią inaczej.

5. Należy bezwzględnie pamiętać o nadchodzącym terminie zakończenia umowy. Nie należy przedłużać już istniejącej umowy ani jej aneksować, ale zawierać kolejną umowę.

6. W uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość zawierania umów dzierżawy lub najmu lub użyczenia na czas nieokreślony, w szczególności dla przedsięwzięć realizowanych przez podmioty organizacyjne Skarbu Państwa lub spółki Skarbu Państwa, dla infrastruktury przesyłowej, przemysłowej oraz komunikacyjnej.

 § 33. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy dzierżawy, umowy najmu lub umowy użyczenia nieruchomości, o których mowa w art. 264 ustawy Prawo wodne składa do dyrektora właściwego regionalnego zarządu wniosek o zawarcie umowy, dzierżawy, najmu, użyczenia, umowy okazjonalnej i umowy przyrzeczenia nieruchomości.  których wzór jest określony odpowiednio w załączniku nr 8 lub nr 9 do Procedury.

§ 34. Do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy dzierżawy, umowy najmu lub umowy użyczenia nieruchomości, o których mowa w art. 264 ustawy - Prawo wodne, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią działki Skarbu Państwa przewidzianej do korzystania;

2) aktualnego wypisu z rejestru gruntów dla działki Skarbu Państwa przewidzianej do korzystania (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

3) prawomocnej zgody wodnoprawnej, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia o skutecznym dokonania zgłoszenia, o których mowa w art. 190 i 388 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

4) aktualnego wypisu z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą lub Krajowego Rejestru Sądowego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

5) w przypadku dzierżawy gruntów pod tablice reklamowe lub informacyjne - dokumentu określającego wymiary tablicy oraz jej powierzchnię wyrażoną w m2, oraz kopię zgody właściwego organu na lokalizację nośnika reklamowego, oraz kopię innych koniecznych uzgodnień;

6) zgód wymaganych przepisami ustawy - Prawo wodne zgody, w szczególności zgody na prace w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału, zgody na lokalizację ścieżki rowerowej, zgody na poruszanie się po wałach;

7) pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy (w przypadku, gdy wnioskodawca nie jest osobą fizyczną);

8) innych niezbędnych dokumentów lub informacje, jeżeli zażąda ich dyrektor regionalnego zarządu.

§ 35. 1. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w ust. 1, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.

2. Wniosek o zawarcie umowy powinien być zaopiniowany przez dyrektora zarządu zlewni w terminie 20 dni od dnia jego wpływu do zarządu zlewni. 

3. Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię, w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku nr 10 Procedury.

4. Dyrektor regionalnego zarządu, do 15 dnia miesiąca następującego po zakończeniu każdego kwartału, przekazuje do Departamentu Korzystania z Wód w Krajowym Zarządzie kwartalne zestawienie wniosków złożonych w oparciu o art. 264 ustawy - Prawo wodne, w sposób zgodny z wzorem stanowiącym załącznik nr 12 do Procedury. 

§ 36. Ramowe wzory umów na korzystanie z nieruchomości, o których mowa w § 31, są określone w załączniku Nr 4, załączniku Nr 5 oraz załączniku Nr 7 do zarządzenia.

1) następuje na rzecz podmiotu władającego istniejącą infrastrukturą wybudowaną na nieruchomości zgodnie z przepisami prawa budowlanego;

2) następuje na rzecz organów administracji rządowej albo jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania wynikające z przepisów ustawy lub przepisów odrębnych;

3) następuje w związku z wykonaniem lub eksploatacją urządzenia  wodnego, jeżeli wydano pozwolenie wodnoprawne albo udzielono przyrzeczenia wydania pozwolenia wodnoprawnego;

4) zawierana jest umowa użyczenia;

5) zawierana jest umowa najmu lokalu mieszkalnego z pracownikiem Wód Polskich;

6) zawierana jest umowa dzierżawy nieruchomości gruntowej o powierzchni nieprzekraczającej 0,1 ha dla zaspokojenia potrzeb bytowych pracownika Wód Polskich i jego rodziny;

7) zawierana jest umowa służebności drogi koniecznej lub służebności przesyłu;

8) zawierana jest umowa dotycząca realizacji inwestycji celu publicznego;

9) zawierana jest umowa zamiany;

10) dotyczy korzystania z wału przeciwpowodziowego w zakresie, o którym mowa w art. 179;

11) zawierana jest kolejna umowa, której przedmiotem jest ta sama nieruchomość;

12) zawierana jest umowa na czas oznaczony, nie dłuższy niż 6 miesięcy na cele związane z działalnością o charakterze sezonowym lub okolicznościowym;

13) zawierana jest umowa dzierżawy z właścicielem nieruchomości przylegającej do nieruchomości, o której mowa w art. 258 ust. 5 lub 7, z przeznaczeniem na poszerzenie istniejącej działki siedliskowej lub rekreacyjnej, z wyłączeniem prowadzenia działalności gospodarczej;

14) zawierana jest umowa dotycząca przeznaczenia nieruchomości na cele rolne.

§ 37. 1. Termin na zawarcie umowy wynosi do 90 dni, liczonych od chwili złożenia kompletnego wniosku do dnia przedłożenia kontrahentowi umowy do podpisania. Procedura kończy się zawarciem właściwej umowy bądź negatywnym rozpatrzeniem wniosku. Negatywne rozpatrzenie wniosku wymaga również poinformowania wnioskodawcy w formie pisemnej.

2. Nie przewiduje się przedłużania umów użytkowania gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi, zawartych na podstawie ustawy - Prawo wodne, ani umów dzierżawy, najmu lub użyczenia, a także innych umów zawartych w trybie ustawy - Prawo wodne i ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Po wygaśnięciu powyższych umów dyrektor regionalnego zarządu zawiera nowe umowy.

3. W przypadku braków we wniosku dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej ma prawo wezwać do uzupełnienia tych braków. W przypadku nieuzupełnienia wniosku oraz dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia w terminie 3 miesięcy od wezwania do uzupełnienia wniosku, wniosek pozostawia się bez rozpoznania.

§ 38. 1. Prawidłowe zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa, w związku z czasowym przekazaniem praw właścicielskich do mienia Skarbu Państwa pozostającego we władaniu Wód Polskich, może wymagać zabezpieczenia wykonania umowy w formie przewidzianej przepisami prawa cywilnego.

2. Zabezpieczenia umów należy stosować w sytuacjach zwiększonego ryzyka egzekucji zobowiązań lub gdy przedmiotem umowy jest zobowiązanie do dokonania nakładów rzeczowych, finansowych, lub rzeczowo-finansowych na rzecz Skarbu Państwa, w związku z korzystaniem z tego mienia.

§ 39. 1. Dyrektor regionalnego zarządu może zaproponować do wyboru następujące formy zabezpieczeń:

1) złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego, o którym mowa w ust. 2;

2) hipoteka;

3) blokada środków na rachunku bankowym;

4) weksel „in blanco”.

2. Zgodnie z przepisem art. 777 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 i 1841, z 2025 r. poz. 620, 1172, 1302, 1518 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 26), zwanej dalej: „Kodeksem postępowania cywilnego”, tytułem egzekucyjnym może być akt notarialny, w którym dłużnik poddaje się egzekucji, oraz który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości wprost określonej w akcie albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej.

3. Dłużnik obciąża swoją nieruchomość prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić swojej wierzytelności z owej nieruchomości. Umowa ustanawiająca hipotekę powinna być zawarta w formie aktu notarialnego (niezachowanie tej formy skutkuje nieważnością umowy). Następnie należy złożyć umowę ustanawiającą hipotekę na nieruchomości do sądu prowadzącego księgę wieczystą nieruchomości. Sąd rejonowy, właściwy miejscowo dla nieruchomości, dokonuje odpowiedniego wpisu, a następnie zawiadamia o tym fakcie. Do powstania hipoteki niezbędny jest wpis w księdze wieczystej. Zabezpieczenie w postaci hipoteki jest wyłączone w przypadku wcześniejszego obciążenia nieruchomości innymi hipotekami o znacznej wartości.

4. Strona umowy, w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązań wobec jednostki Wód Polskich, składa zabezpieczenie przedmiotowej umowy w formie blokady na rachunku bankowym na rzecz Wód Polskich.

5. Strona umowy, w celu zabezpieczenia zapłaty wszystkich należności pieniężnych wynikających z zobowiązań wobec Wód Polskich, składa zabezpieczenie przedmiotowej umowy w formie dwóch weksli in blanco opatrzonych klauzulą „bez protestu z poręczeniem w dniu podpisania umowy”.

§ 40. 1. Grunty pokryte wodami, o których mowa w przepisie art. 212 ustawy - Prawo wodne, mogą być udostępniane do korzystania podmiotom trzecim, zgodnie z przepisem art. 261 ustawy - Prawo wodne, na cele wskazane w tym przepisie, w szczególności na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w formie użytkowania gruntów pokrytych wodami. Warunkiem zawarcia umowy użytkowania na ten cel jest posiadanie pozwolenia wodnoprawnego lub innej wymaganej zgody wodnoprawnej. Zawarcie umowy jest dopuszczalne pod warunkiem, że planowane korzystanie z gruntów pod wodami nie narusza interesów statutowych Wód Polskich.

2. Grunty inne niż grunty pokryte wodami mogą być udostępniane zgodnie z przepisem art. 264 i 265 ustawy - Prawo wodne. Grunty mogą być udostępniane w następujących formach:

1) przetargowej - zgodnie z przepisem art. 265 ustawy – Prawo wodne oraz przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 266 tej ustawy;

2) bezprzetargowej - zgodnie z przepisem art. 264 i 265 ust. 7 ustawy – Prawo wodne, po spełnieniu warunków określonych w art. 265 ust. 7 tej ustawy.

3. Dyrektorzy regionalnych zarządów są obowiązani do aktualizacji co trzy lata wykazu lokalizacji przeznaczonych do udostępnienia podmiotom zewnętrznym w formie przetargowej.

4. Termin załatwienia spraw w trybie bezprzetargowym wynosi do 90 dni, liczonych od chwili złożenia kompletnego wniosku. Do terminu nie wlicza się czasu oczekiwania na uzyskanie wymaganych zgód. Procedura kończy się zawarciem właściwej umowy lub negatywnym rozpatrzeniem wniosku. Negatywne rozpatrzenie wniosku wymaga również poinformowania wnioskodawcy w formie pisemnej. W przypadku nieuzupełnienia niekompletnego wniosku oraz dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia w terminie 3 miesięcy od wezwania do uzupełnienia wniosku, pozostawia się go bez rozpoznania.

5. Nie przewiduje się przedłużania umów użytkowania gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi zawartych na postawie ustawy - Prawo wodne, ani umów dzierżawy, a także innych umów zawartych w trybie przepisów ustawy - Prawo wodne oraz przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Po wygaśnięciu powyższych umów dyrektor regionalnego zarządu zawiera nowe umowy.

§ 41. Działania w sprawie udostępniania gruntów na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów prowadzi wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie. Działania są prowadzone we współpracy z Pionem Ochrony Przed Powodzią i Suszą i po uzyskaniu zgody właściwej komórki organizacyjnej Pionu Ochrony przed Powodzią i Suszą. 

§ 42. 1. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi oddaje się w użytkowanie wyłącznie na cele określone w art. 261 ust. 1 pkt 1-9 ustawy - Prawo wodne, w tym na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów. Ustawa nie przewiduje, innej niż użytkowanie, formy przekazania praw do dysponowania gruntami pokrytymi wodami. Zamknięty katalog przypadków, gdy dokonuje się zwolnienia z opłat za użytkowanie, określono w art. 261 ust. 6 pkt 1-2 ustawy - Prawo wodne. W przypadku opłaty rocznej przekraczającej kwotę 5 000 zł, umowa, zgodnie z art. 261 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, sporządzana jest w formie aktu notarialnego, którego koszty ponosi podmiot wnioskujący o zawarcie umowy. Do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego uprawniony jest dyrektor regionalnego zarządu, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 9 oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

2. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi można oddać w użytkowanie na czas określony, jednak nie dłuższy niż 10 lat, a w przypadku umów zawieranych w formie aktu notarialnego - na czas nie dłuższy niż 15 lat.

3. W sytuacjach, gdy korzystanie z nieruchomości związane jest z pozwoleniem wodnoprawnym na korzystanie z wód czas obowiązywania umowy nie może był dłuższy niż czas obowiązywania tego pozwolenia wodnoprawnego.

4. Opłatę roczną ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia przedsięwzięcia, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego. Opłatę roczną ustala się także proporcjonalnie do czasu trwania umowy, jeżeli jest krótsza niż rok. Zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek opłaty rocznej za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2496 oraz z 2023 r. poz. 2566), opłatę roczną ustala się za korzystanie za każdy rozpoczęty metr kwadratowy gruntu.

5. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy użytkowania gruntów pokrytych wodami składa do dyrektora regionalnego zarządu wniosek. Powierzchnia gruntu, wnioskowana do oddania w użytkowanie, niezbędna do prowadzenia przedsięwzięć określonych w art. 261 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, powinna obejmować także filar ochronny wymagany dla funkcjonowania obiektów związanych z przedsięwzięciem, określony odrębnymi przepisami (w tym także normami branżowymi), która powoduje lub może powodować jakiekolwiek ograniczenia w dalszym użytkowaniu tego gruntu przez inne podmioty jak i przez właściciela wody i gruntu pokrytego wodami.

6. Wzór wniosku, o którym mowa w ust. 5, jest określony odpowiednio w załączniku 8 lub 9 do Procedury.

7. Do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy użytkowania gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 261 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią działki Skarbu Państwa przeznaczoną do użytkowania;

2) opisu przedsięwzięcia, w tym zastosowanej technologii wydobycia i produkcji, oznaczenia miejsc składowania, posadowienia obiektów tymczasowych, w tym zaplecza socjalnego, osadników, miejsc składowania urobku i nadkładu oraz planu rekultywacji terenu;

3) pozwolenia, o którym mowa w art. 180 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2025, poz. 647, 1080, 1812 i 1863);

4) decyzji, o której mowa w art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024, poz. 1112, 1881 i 1940 oraz z 2025 r. poz. 1535);

5) aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa przewidzianą do oddania w użytkowanie;

6) prawomocnej zgody wodnoprawnej, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia skutecznego dokonania zgłoszenia, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

7) wypis z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą lub Krajowego Rejestru Sądowego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

8 pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy;

9) innych niezbędnych do rozpatrzenia wniosku dokumentów lub informacji, na żądanie dyrektora regionalnego zarządu.

8. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w ust. 8, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.

9. Wniosek o zawarcie umowy powinien być zaopiniowany przez dyrektora zarządu zlewni, w terminie 20 dni od dnia jego wpływu do zarządu zlewni.

10.  Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię do wniosku o zawarcie umowy w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku Nr 10 do Procedury.

§ 43. 1. Procedurę bezprzetargową stosuje się do rozporządzenia mieniem, o którym mowa w art. 264 ustawy - Prawo wodne, w zakresie określonym w art. 265 ust. 7 tej ustawy. Powierzchnia gruntu, wnioskowana do korzystania, powinna obejmować także filar ochronny wymagany dla funkcjonowania obiektów związanych z przedsięwzięciem, które powodują lub mogą powodować jakiekolwiek ograniczenia w dalszym korzystaniu z tego gruntu przez inne podmioty jak i przez Wody Polskie, określoną odrębnymi przepisami (w tym także normami branżowymi). 

2. Przedmiotem dzierżawy mogą być nieruchomości wymienione w art. 258 ust. 5, 7 i 8 ustawy - Prawo wodne, w szczególności:

1) grunty pod wodami, które nie stanowią gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi w rozumieniu ustawy - Prawo wodne, za które uznaje się grunty znajdujące się poza linią brzegu cieku naturalnego (czasza zbiornika, kanał etc.);

2) grunty znajdujące się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa;

3) starorzecza;

4) grunty zabudowane urządzeniami wodnymi znajdujące się poza linią brzegu oraz urządzenia wodne lub ich części, będące we władaniu Wód Polskich;

5) inne nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, w stosunku do których prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie;

6) inne nieruchomości będące we władaniu Wód Polskich.

3. Nieruchomości oraz urządzenia wodne lub ich części można oddać w dzierżawę lub użyczenie na czas określony nie dłuższy niż 10 lat.

4. Jeżeli korzystanie z nieruchomości związane jest z pozwoleniem wodnoprawnym na korzystanie z wód, czas obowiązywania umowy nie może być dłuższy niż czas obowiązywania tego pozwolenia wodnoprawnego.

5. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy dzierżawy nieruchomości, o których mowa w art. 258 ust. 5, 7 i 8 ustawy - Prawo wodne, składa do właściwego dyrektora regionalnego zarządu wniosek, którego wzór jest określony odpowiednio w załączniku Nr 8 lub 9 do Procedury.

6. Do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości, o których mowa w art. 258 ust. 5, 7 i 8 ustawy - Prawo wodne, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią działki Skarbu Państwa przewidzianej do korzystania;

2) opisu przedsięwzięcia, w tym zastosowanej technologii wydobycia i produkcji, oznaczenia miejsc składowania, posadowienia obiektów tymczasowych, w tym zaplecza socjalnego, osadników, miejsc składowania urobku i nadkładu oraz planu rekultywacji terenu;

3) decyzję o wytwarzaniu odpadów;

4) pozwolenia, o którym mowa w art. 180 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;

5) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia;

6) decyzji, o której mowa w art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko;

7) aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów dla działki Skarbu Państwa przewidzianej do korzystania;

8) prawomocnej zgody wodnoprawna, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia skutecznego dokonania zgłoszenia, o których mowa w art. 190 i 388 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

9) aktualnego wypisu z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą lub Krajowego Rejestru Sądowego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

10) wszelkich wymaganych ustawą - Prawo wodne zgód (zgody na prace w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału, etc.);

11) pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy (w przypadku, gdy wnioskodawca nie jest osobą fizyczną);

12) innych niezbędnych do rozpatrzenia wniosku dokumentów lub informacji.

7. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w ust. 7, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.

8. Wniosek o zawarcie umowy powinien być zaopiniowany przez dyrektora zarządu zlewni w terminie 20 dni od dnia jego wpływu do zarządu zlewni.

9.  Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię, w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku nr 10 do Procedury. 

§ 44. 1. Udostępnianie nieruchomości na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów powinno uwzględniać w szczególności racjonalne korzystanie z zasobów wodnych i kruszyw oraz ich ochronę. Należy mieć na względzie prawidłową gospodarkę majątkiem Skarbu Państwa z jednoczesnym zapewnieniem optymalnego zagospodarowania nieruchomości, a także równego traktowania podmiotów i uczciwej konkurencji.

2. Udostępnienie nieruchomości na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów nie może naruszać planu gospodarowania wodami i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego).

3. Nieruchomości udostępnia się w drodze dzierżawy lub użytkowania na zasadach określonych przepisami ustawy - Prawo wodne, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2025 r. poz. 1480, 1795 i 1826), w przypadkach ich stosowania.

4. W celu posadowienia na gruntach, w ramach działań związanych z poborem kruszywa, tymczasowych obiektów i urządzeń, w tym: zaplecza socjalnego, miejsc składowania urobku oraz nadkładu, obiektów odprowadzeń wód i osadów z procesu produkcji i uszlachetniania kruszywa (w szczególności: kanałów, przepławek, osadników), udostępnia się nieruchomości na czas wykonywania inwestycji oraz na czas ich eksploatacji, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem wybranej technologii wydobycia i produkcji.

5. Podstawą udostępnienia nieruchomości jest wniosek, pozwolenie wodnoprawne (o ile jest wymagane), decyzja o wytwarzaniu odpadów oraz uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

6. Dzierżawca po zakończeniu inwestycji ma obowiązek usunąć w sposób bezpieczny zainstalowane obiekty i zrekultywować teren.

§ 45. 1. Ustawa - Prawo wodne, z wyłączeniem przypadków wskazanych w przepisie art. 265 ust. 7 na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, nakłada na Wody Polskie obowiązek rozporządzania nieruchomościami niebędącymi mieniem, o którym mowa w art. 264 ust. 1, w drodze przetargu.

2.  Zasady przeprowadzenia przetargu określają przepisy art. 265 ustawy - Prawo wodne oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 266 tej ustawy.

3. Przetarg, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się w formie przetargu ustnego nieograniczonego (uzyskanie najwyższej ceny) lub przetargu pisemnego nieograniczonego (wybór najkorzystniejszej oferty), zgodnie z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 266 ustawy - Prawo wodne.

4. Przetarg przeprowadza dyrektor regionalnego zarządu, powołując każdorazowo komisję przetargową dla przeprowadzenia postępowania przetargowego na każdy obszar poboru kruszyw.

5. W skład komisji przetargowej wchodzą przedstawiciele:

1) Pionu Usług Wodnych - wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie;

2) Pionu Ochrony Przed Powodzią i Suszą - wydział planowania i koordynacji eksploatacji w regionalnym zarządzie;

3) zarządu zlewni;

4) obsługi prawnej regionalnego zarządu;

6. Ogłoszenie o przetargu przygotowuje komisja przetargowa. Ogłoszenie powinno zawierać w szczególności:

1) określenie czasu, miejsca i warunków przetargu, a w razie ogłoszenia kolejnego przetargu albo rokowań - również terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów;

2) informacje o nieruchomości przeznaczonej do oddania w dzierżawę;

3) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków;

4) powierzchnię nieruchomości;

5) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania, w szczególności opis nieruchomości, zagospodarowanie i jej wartość określoną przez rzeczoznawcę majątkowego;

6) termin zagospodarowania nieruchomości;

7) wartość nieruchomości określoną przez rzeczoznawcę majątkowego, w tym wartość rynkową czynności prawych;

8) cenę nieruchomości w wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości, o której mowa w art. 265 ust. 11 pkt 6 ustawy - Prawo wodne;

9) wysokość opłat z tytułu najmu albo dzierżawy lub ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego;

10) terminy wnoszenia opłat;

11) zasady aktualizacji opłat;

12) wysokość wadium i sposób jego wniesienia.

7. Ogłoszenie o przetargu podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie w siedzibie właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej Wód Polskich oraz zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Wód Polskich, a ponadto informację o ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie w obrębie położenia nieruchomości.

8. Do zawarcia umowy jest uprawniony dyrektor regionalnego zarządu, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 11 ustawy - Prawo wodne oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

9. Należy również wskazać, że zastosowanie mają zasady ustawy określone w przepisach art. 38-41 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym.

§ 46. 1. Opłata roczna za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami. uzależniona od rodzaju prowadzonego lub zamierzonego przedsięwzięcia wynikającej z właściwej stawki opłaty rocznej, o której mowa przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 262 ustawy - Prawo wodne., a także powierzchni niezbędnej do prowadzenia tego przedsięwzięcia. Stawka opłaty rocznej jest ustalana jest jako iloczyn powierzchni gruntu i stawki określonej w rozporządzeniu. Wysokość opłaty rocznej oraz zwolnienia z jej uiszczania nie podlegają negocjacjom. Wysokość opłaty rocznej ustalana jest proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli jest on krótszy niż rok. 

2. Zakres dzierżawy nieruchomości na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów udostępnianego w formie przetargu ustalana jest na podstawie przeprowadzonego postępowania przetargowego, zgodnie z przepisem art. 265 ustawy - Prawo wodne oraz przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 266 tej ustawy.

3. Powierzchnię przeznaczoną do dzierżawy lub użytkowania podaje się w pełnych metrach zaokrąglając każdy „rozpoczęty metr” do góry.

4. W przypadku, gdy rzeczywisty sposób korzystania jest inny niż określony użytek w EGiB, podstawę wyliczenia czynszu stanowi rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości.

5. Do przedstawionych stawek czynszów netto nalicza się podatek od towarów i usług.

6. Minimalna stawka czynszu z tytułu korzystania z nieruchomości wynosi 250,00 zł, niezależnie od kwoty wyliczonej zgodnie z niniejszymi procedurami oraz niezależnie od czasu korzystania w przypadku umów zawieranych na okresy krótsze niż rok.

7. W przypadku zawierania umowy użytkowania lub umowy dzierżawy, korzystający ma obowiązek oznaczyć w sposób trwały i widoczny, że korzystanie odbywa się na podstawie umowy zawartej z Wodami Polskimi. Wzór informacji stanowi załącznik do tej umowy.

8. Rozpatrując wniosek o udostępnienie nieruchomości regionalne zarządy mogą korzystać z powszechnie dostępnych informacji w zakresie podmiotowym i przedmiotowym tego korzystania. Jeżeli zawierana jest umowa na kolejny okres korzystania, w przypadku kiedy nie zaszły zmiany w stanie formalno-prawnym dotyczącym podmiotu korzystającego
lub przedmiotu nieruchomości, korzystający nie ma obowiązku przedkładania dokumentów wskazanych jako niezbędne do zawarcia umowy, a w szczególności mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią przeznaczoną do użytkowania oraz oryginału aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem   wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa. Dyrektor regionalnego zarządu może zwrócić się z żądaniem do wnioskodawcy o przedłożenie dokumentów lub informacji, jeżeli są niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

9. W przypadkach zamiaru oddania nieruchomości lub jej części w najem lub dzierżawę, zgodnie z art. 38-41 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, wartość czynszu stanowi wycena rzeczoznawcy opracowana zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami ustawy.

§ 47. 1. Wykorzystanie nieruchomości na cele wydobywania kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów winno następować z uwzględnieniem wymogów i zasad wskazanych w ust. 2-6.

2. Projektowany sposób korzystania z wody dla celów produkcji i uszlachetniania kruszywa powinien zapewnić wykorzystanie potencjału zasobów wody w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony i nie powodujący dodatkowych zanieczyszczeń.

3. Pobór kruszywa powinien przebiegać zgodnie z normami branżowymi, w tym zapewniającymi bezpieczne nachylenie skarp, aby nie powodować utrudnień w przepływie wody, niekorzystnego odkładania się pyłów tamujących przepływy, rumowisk oraz nasilenia procesów erozyjnych koryt rzeki i zbiorników wodnych.

4. Należy uwzględnić występujące istotne ograniczenia na terenach objętych formami ochrony przyrody, jak: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, użytki ekologiczne i zespoły przyrodniczo – krajobrazowe.

5. Należy brać pod uwagę uwarunkowania wynikające z istniejącego i planowanego zagospodarowania koryt cieków i terenów przyległych, to jest istniejące    budowle       piętrzące i regulacyjne, przekroczenia komunikacyjne (mosty, kładki, brody), przekroczenia cieku elementami sieci uzbrojenia terenu (wodociągi, ciągi kanalizacyjne, gazociągi, kable energetyczne, itp.), wyloty kanalizacji i odwodnień, tereny osuwiskowe.

6. Planowane przedsięwzięcie nie może naruszać:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza;

2) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy,

3) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków;

4) wymagań wynikających z odrębnych przepisów.

§ 48. 1. Dokumentację złóż kruszyw przeprowadza się na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2026 r. poz. 69) oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

2. Sporządzanie dokumentacji geologicznej złóż kruszyw znajdujących się na nieruchomościach Wód Polskich następuje poprzez zlecenie przez Wody Polskie wykonania dokumentacji, wyłonionemu w drodze przetargu wykonawcy.

3. Należność za zleconą przez Wody Polskie dokumentację zostaje wypłacona dopiero po otrzymaniu przez Wody Polskie decyzji o zatwierdzeniu dokumentacji przez organ administracji geologicznej, zgodnie z art. 161 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze. Powyższe zastrzeżenie musi być zawarte w umowie z wykonawcą.

§ 49. Ramowe wzory umów na korzystanie z nieruchomości, o których mowa w § 40, są określone odpowiednio w załącznikach Nr 2, Nr 3 oraz Nr 4 do zarządzenia.

§ 50. 1. Prawidłowe zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa, w związku z czasowym przekazaniem praw właścicielskich do mienia Skarbu Państwa pozostającego we władaniu Wód Polskich, może wymagać zabezpieczenia wykonania umowy w formie przewidzianej przepisami prawa cywilnego.

2. Zabezpieczenia umów należy stosować w sytuacjach zwiększonego ryzyka egzekucji zobowiązań lub gdy przedmiotem umowy jest zobowiązanie do dokonania nakładów rzeczowych, finansowych, lub rzeczowo-finansowych na rzecz Skarbu Państwa, w związku z korzystaniem z tego mienia.

3. Dyrektor regionalnego zarządu może wówczas zaproponować do wyboru następujące formy zabezpieczeń:

1) złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego, o którym mowa w ust. 2;

2) hipoteka;

3) blokada środków na rachunku bankowym;

4) weksel „in blanco”.

4. Zgodnie z przepisem art. 777 §1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, tytułem egzekucyjnym może być akt notarialny, w którym dłużnik poddaje się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości wprost określonej w akcie albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej.

5. Dłużnik obciąża swoją nieruchomość prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić swojej wierzytelności z owej nieruchomości. Umowa ustanawiająca hipotekę musi być zawarta w formie aktu notarialnego (niezachowanie tej formy skutkuje nieważnością umowy). Następnie należy złożyć umowę ustanawiającą hipotekę na nieruchomości do sądu prowadzącego księgę wieczystą nieruchomości. Sąd rejonowy, właściwy miejscowo dla nieruchomości, dokonuje odpowiedniego wpisu, a następnie zawiadamia o tym fakcie. Do powstania hipoteki niezbędny jest wpis w księdze wieczystej. Zabezpieczenie w postaci hipoteki jest wyłączone w przypadku wcześniejszego obciążenia nieruchomości innymi hipotekami o znacznej wartości.

6. Strona umowy, w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązań wobec jednostki organizacyjnej Wód Polskich, składa zabezpieczenie przedmiotowej umowy w formie blokady na rachunku bankowym na rzecz Wód Polskich.

7. Strona umowy, w celu zabezpieczenia zapłaty wszystkich należności pieniężnych wynikających z zobowiązań wobec Wód Polskich, składa zabezpieczenie przedmiotowej umowy w formie dwóch weksli in blanco opatrzonych klauzulą „bez protestu z poręczeniem w dniu podpisania umowy”.

§ 51. 1. Grunty pokryte wodami, o których mowa w art. 212 ustawy - Prawo wodne, mogą być udostępniane do korzystania podmiotom trzecim na cele energetyczne zgodnie z art. 261 ustawy - Prawo wodne w formie oddania w użytkowanie gruntów pokrytych wodami. Warunkiem zawarcia umowy użytkowania na cele energetyczne jest posiadanie pozwolenia wodnoprawnego lub dokonanie zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane przepisami ustawy. Zawarcie umowy następuje w sytuacji, kiedy planowane korzystanie nie narusza interesów statutowych Wód Polskich.

2. Grunty inne niż grunty pokryte wodami lub urządzenia wodne (obiekty piętrzące) mogą być udostępniane:

1) w formie bezprzetargowej – zgodnie z przepisami art. 264 i 265 ust. 7 ustawy - Prawo wodne, po spełnieniu warunków określonych w art. 265 ust. 7 tej ustawy;

2) w formie przetargowej – zgodnie z przepisem art. 265 ustawy - Prawo wodne
oraz przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 266 tej ustawy.

3. Nie przewiduje się przedłużania umów użytkowania gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi, zawartych na postawie ustawy - Prawo wodne, ani umów dzierżawy, najmu lub użyczenia, a także innych umów zawartych w trybie ustawy - Prawo wodne i ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Po wygaśnięciu powyższych umów dyrektor regionalnego zarządu zawiera nowe umowy.

4. W przypadku zawierania umowy użytkowania lub umowy dzierżawy, korzystający ma obowiązek oznaczyć w sposób trwały i widoczny, że korzystanie odbywa się na podstawie umowy zawartej z Wodami Polskimi. Wzór informacji stanowi załącznik do umowy.

5. Dyrektorzy regionalnych zarządów corocznie aktualizują, według stanu na dzień 15 października, wykaz lokalizacji z potencjałem energetycznym, stanowiący załącznik nr 1 do Strategii rozwoju energetyki odnawialnej w Państwowym Gospodarstwie Wodnym Wody Polskie.

§ 52. 1. Udostępnianie nieruchomości na cele energetyczne powinno uwzględniać w szczególności racjonalne korzystanie z zasobów wodnych i ich ochrony oraz optymalne wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego obiektów piętrzących.

2. Należy mieć na względzie prawidłową gospodarkę majątkiem Skarbu Państwa z jednoczesnym zapewnieniem optymalnego zagospodarowania nieruchomości, a także równego traktowania podmiotów i uczciwej konkurencji.

3. Udostępnienie nieruchomości na cele energetyczne nie może naruszać ustaleń planu gospodarowania wodami oraz innych aktów prawa miejscowego lub decyzji planistycznych w zakresie planowania przestrzennego.

4. W celu wybudowania na gruntach obiektów i urządzeń budowlanych energetyki wodnej, w szczególności kanałów, przepławek, powłok zwiększających piętrzenie, udostępnia się nieruchomości na czas wykonywania inwestycji oraz na czas ich eksploatacji, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem urządzeń. Podstawą udostępnienia nieruchomości jest wniosek oraz pozwolenie wodnoprawne. Nieruchomości udostępnia się w drodze dzierżawy lub użytkowania w formach opisanych w § 51 ust. 2, na zasadach określonych przepisami ustawy - Prawo wodne.

5. Nie podlegają udostępnieniu podmiotom zewnętrznym na cele energetyki wodnej obiekty piętrzące posiadające obsługę własną Wód Polskich oraz nowo budowane (przebudowywane) lub planowane do wybudowania, dla których rozpoczął się proces inwestycyjny, realizowany przez Wody Polskie w sytuacji, w której Wody Polskie zastrzegają sobie prawo wykorzystania ww. obiektów w pierwszej kolejności we własnym zakresie.

§ 53. Postępowania w sprawie udostępniania gruntów i obiektów piętrzących na cele energetyki wodnej prowadzi wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie we współpracy z komórkami organizacyjnymi Pionu Ochrony Przed Powodzią i Suszą.

§ 54. 1. Powierzchnię przeznaczoną do dzierżawy lub użytkowania podaje się w pełnych metrach zaokrąglając każdy rozpoczęty metr do góry.

2. W przypadku, gdy rzeczywisty sposób korzystania jest inny niż określony użytek w ewidencji gruntów i budynków, podstawę wyliczenia czynszu stanowi rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości.

3. Do przedstawionych stawek czynszów netto dolicza się podatek od towarów i usług (VAT).

4. Minimalna stawka opłaty z tytułu korzystania z nieruchomości wynosi 250,00 zł, niezależnie od kwoty wyliczonej zgodnie z niniejszymi procedurami oraz niezależnie od czasu korzystania w przypadku umów zawieranych na okresy krótsze niż rok.

5. Rozpatrując wniosek o udostępnienie nieruchomości regionalne zarządy gospodarki wodnej mogą korzystać z powszechnie dostępnych informacji w zakresie podmiotowym i przedmiotowym tego korzystania. Jeśli zawierana jest umowa na kolejny okres korzystania, w przypadku kiedy nie zaszły zmiany w stanie formalno-prawnym dotyczącym podmiotu korzystającego lub przedmiotu nieruchomości, korzystający nie ma obowiązku przedkładania dokumentów wskazanych jako niezbędne do zawarcia umowy, a w szczególności mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią przeznaczoną do użytkowania oraz oryginału aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa. Dyrektor regionalnego zarządu może zwrócić się z żądaniem do wnioskodawcy o przedłożenie dokumentów lub informacji, jeżeli są niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

6. W przypadkach zamiaru oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę zgodnie z art. 38-41 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, wartość czynszu stanowi wycena rzeczoznawcy opracowana zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami ustawy.

§ 55. 1. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi oddaje się w użytkowanie wyłącznie na cele określone w art. 261 ust. 1 pkt 1-9 ustawy Prawo wodne. Ustawa - Prawo wodne nie przewiduje, innej niż użytkowanie, formy przekazania praw do dysponowania gruntami pokrytymi wodami.

2. Opłata roczna za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami uzależniona jest od rodzaju prowadzonego lub zamierzonego przedsięwzięcia i wynikającej z tego stawki opłaty rocznej, wskazanej w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 262 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, a także powierzchni niezbędnej do prowadzenia tego przedsięwzięcia. Ustalana jest jako iloczyn powierzchni gruntu i stawki określonej w rozporządzeniu.

3. Wysokość opłaty rocznej nie podlega negocjowaniu.

4. Opłatę roczną ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia przedsięwzięcia, określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego.

5. Opłatę roczną ustala się proporcjonalnie do czasu trwania umowy, jeżeli jest krótsza niż rok.

6. Opłatę roczną ustala się za korzystanie za każdy rozpoczęty metr kwadratowy gruntu zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek opłaty rocznej za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami (Dz. U. poz. 2496 oraz z 2023 r. poz. 2566).

7. Powierzchnia gruntu, wnioskowana do oddania w użytkowanie, powinna obejmować także strefę ochronną wymaganą dla funkcjonowania obiektów związanych z przedsięwzięciem, określoną odrębnymi przepisami, w tym normami branżowymi, która powoduje lub może powodować jakiekolwiek ograniczenia w dalszym użytkowaniu tego gruntu przez inne podmioty jak i przez właściciela wody.

8. Zgodnie z art. 261 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, w przypadku opłaty rocznej przekraczającej kwotę 5 000 zł, umowa sporządzana jest w formie aktu notarialnego, którego koszty ponosi podmiot wnioskujący o zawarcie umowy.

9. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi można oddać w użytkowanie na czas określony:

1) nie dłuższy niż 10 lat,

2) nie dłuższy niż 15 lat dla umów zawieranych w formie aktu notarialnego,

3) nie dłuższy niż 20 lat, gdy zawarcie umowy podyktowane jest interesem społecznym, w szczególności koniecznością zachowania trwałości projektu dofinansowanego ze środków unijnych, infrastrukturą przemysłową pod dnem cieku lub napowietrzną

- jednak nie dłużej niż czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego.

10. W przypadkach szczególnie uzasadnionych istnieje możliwość zawierania umów użytkowania na czas nieokreślony, w szczególności dla przedsięwzięć realizowanych przez podmioty organizacyjne Skarbu Państwa, spółki Skarbu Państwa dla infrastruktury przesyłowej, przemysłowej oraz komunikacyjnej bezpośrednio związanej z planowanym zamierzeniem.

11. Umowę użytkowania gruntów pod wodami zawiera się na wykonywanie wszelkich czynności związanych z budową, przebudową, odbudową, użytkowaniem, utrzymaniem, remontem lub rozbiórką infrastruktury napowietrznej.

12. Na gruntach pod wodami powierzchniowymi płynącymi nie ustanawia się innych ograniczonych praw rzeczowych, w tym w szczególności służebności drogi koniecznej i przesyłu.

13. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy użytkowania gruntów pokrytych wodami składa do dyrektora regionalnego zarządu wniosek zgodny ze wzorem stanowiącym odpowiednio załącznik nr 8 lub 9 do Procedury. 

14. Do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy użytkowania nieruchomości, o których mowa w art. 261 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią działki Skarbu Państwa przeznaczoną do użytkowania oraz strefą ochronną;

2) aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów dla działki Skarbu Państwa przewidzianej do oddania w użytkowanie;

3) prawomocnej zgody wodnoprawnej, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia o skutecznym dokonaniu zgłoszenia, o których mowa w art. 190 i 388 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

4) aktualnego wypisu z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą lub Krajowego Rejestru Sądowego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

5) pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy;

6) innych dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku na wezwanie dyrektora regionalnego zarządu.

15. W przypadku braków we wniosku dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej ma prawo wezwać do uzupełnienia tych braków.  W przypadku braku uzupełnienia wniosku oraz dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia w terminie 3 miesięcy od wezwania do uzupełnienia wniosku, pozostawia się go bez rozpoznania.

16. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w ust. 13, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.

17.  Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię do wniosku o zawarcie umowy w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku nr 10 do Procedury.

18. Do zawarcia umowy uprawniony jest dyrektor regionalnego zarządu, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 9 ustawy – Prawo wodne oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

§ 56. 1. Procedurę bezprzetargową stosuje się do rozporządzenia mieniem, którym władają Wody Polskie, w zakresie określonym w art. 265 ust. 7 ustawy - Prawo wodne.

2. Przedmiotem dzierżawy mogą być nieruchomości wymienione w art. 258 ust. 5, 7 i 8 ustawy - Prawo wodne, w szczególności:

1)  grunty pod wodami, które nie stanowią gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi w rozumieniu ustawy - Prawo wodne, za które uznaje się grunty znajdujące się poza linią brzegu cieku naturalnego (w szczególności czasza zbiornika, kanał);

2) grunty znajdujące się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa;

3) starorzecza, wykreślone z odrębnego zasobu nieruchomości Skarbu Państwa;

4) grunty zabudowane urządzeniami wodnymi znajdujące się poza linią brzegu oraz urządzenia wodne lub ich części, będące we władaniu Wód Polskich;

5) inne nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, w stosunku do których prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie;

6) inne nieruchomości będące we władaniu Wód Polskich.

3. Nieruchomości oraz urządzenia wodne lub ich części można oddać w dzierżawę na czas określony:

1) nie dłuższy niż 10 lat;

2) nie dłuższy niż 20 lat, w przypadkach szczególnie uzasadnionych interesem społecznym, w szczególności konieczność zachowania trwałości projektu dofinansowanego ze środków unijnych, infrastrukturę przemysłową pod dnem cieku lub napowietrzną, a także infrastrukturę transportową, jednak nie dłużej niż czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego.

4. W przypadkach szczególnie uzasadnionych istnieje możliwość zawierania umów dzierżawy na czas nieokreślony np. dla przedsięwzięć realizowanych przez podmioty organizacyjne Skarbu Państwa lub spółki Skarbu Państwa, dla infrastruktury przesyłowej, przemysłowej oraz komunikacyjnej bezpośrednio związanej z planowanym zamierzeniem.

5. Podmiot zainteresowany zawarciem umowy dzierżawy nieruchomości, o których mowa w ust. 2 powyżej, składa do właściwego dyrektora regionalnego zarządu wniosek, zgodny ze wzorem stanowiącym odpowiednio załącznik nr 8 lub 9 do Procedury.

6. Do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umów, o których mowa w art. 264 ustawy - Prawo wodne, są wymagane oryginały lub potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie:

1) mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią przewidzianą do korzystania;

2) aktualnego (nie starszy niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa przewidzianą do korzystania;

3) prawomocnej zgody wodnoprawnej, decyzji legalizacyjnej lub zaświadczenia skutecznego dokonania zgłoszenia, jeżeli rodzaj prowadzonej na gruncie działalności tego wymaga;

4) aktualnego wypisu z właściwego rejestru podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, KRS (nie starszy niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku);

5) wszelkich wymaganych ustawą - Prawo wodne zgód, w szczególności na prace w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału;

6) pełnomocnictwa lub innego dokumentu, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu wnioskodawcy (w przypadku, gdy wnioskodawca nie jest osobą fizyczną);

7) innych dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku na wezwanie dyrektora regionalnego zarządu.

7. W przypadku braków we wniosku dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej ma prawo wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia tych braków. W przypadku nieuzupełnienia wniosku oraz dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia w terminie 3 miesięcy od wezwania do uzupełnienia wniosku, pozostawia się go bez rozpoznania.

8. W celu zaopiniowania wniosku, o którym mowa w ust. 5, wydział gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i współpracy z użytkownikami wód w regionalnym zarządzie występuje pisemnie do dyrektora zarządu zlewni o wydanie opinii, w ciągu 20 dni od dnia wpływu kompletnego wniosku.

9. Dyrektor zarządu zlewni przekazuje opinię do wniosku o zawarcie umowy w sposób zgodny z wzorem określonym w załączniku Nr 10 do Procedury.

10. Termin załatwienia spraw w trybie bezprzetargowym wynosi do 90 dni, liczonych od chwili złożenia kompletnego wniosku do dnia przedłożenia wnioskodawcy projektu umowy. Termin realizacji jest jednak uzależniony od terminu uzyskania wymaganych zgód. Procedura kończy się zawarciem właściwej umowy bądź negatywnym rozpatrzeniem wniosku. Negatywne rozpatrzenie wniosku wymaga również poinformowania wnioskodawcy w formie pisemnej.

11. Do zawarcia umowy jest uprawniony dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 11 ustawy – Prawo wodne oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

§ 57. 1. Ustawa - Prawo wodne, z wyłączeniem przypadków wskazanych w przepisie art. 265 ust. 7 tej ustawy, nakłada na Wody Polskie obowiązek udostępniania nieruchomości do korzystania dla celów energetycznych, o którym mowa w art. 264 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, w drodze przetargu. Zasady przeprowadzenia przetargu określają przepisy ustawy - Prawo wodne oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 266 tej ustawy.

2. Przetarg, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się w formie przetargu ustnego nieograniczonego (uzyskanie najwyższej ceny) lub przetargu pisemnego nieograniczonego (wybór najkorzystniejszej oferty), zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu przeprowadzania sposobu przeprowadzania przetargów na rozporządzanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa.

3. Dyrektor regionalnego zarządu podejmuje decyzję o przeprowadzeniu przetargu i podejmuje działania zmierzające do jego przeprowadzenia.

4. Komisja przetargowa jest powoływana każdorazowo przez dyrektora regionalnego zarządu dla przeprowadzenia postępowania przetargowego na każdy obiekt piętrzący lub nieruchomość.

5. W skład komisji wchodzą przedstawiciele:

1) Pionu Usług Wodnych;

2) Pionu Ochrony Przed Powodzią i Suszą;

3) Zarządu Zlewni;

4) Obsługa prawna regionalnego zarządu.

6. Ogłoszenie o przetargu przygotowuje komisja. Ogłoszenie powinno zawierać w szczególności:

1) czas, miejsce i warunki przetargu, a w razie ogłoszenia kolejnego przetargu albo rokowań - również terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów;

2) informacje o przeznaczeniu do oddania w dzierżawę;

3) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów  i budynków;

4) powierzchnię nieruchomości;

5) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania w tym opis nieruchomości, oraz w szczególności: zagospodarowanie, rodzaj obiektu piętrzącego i jego dane techniczne, stan techniczny i podstawowe funkcje urządzeń obiektu piętrzącego, wartość użytkową nieruchomości;

6) termin zagospodarowania nieruchomości;

7) wartość nieruchomości określoną przez rzeczoznawcę majątkowego;

8) cenę nieruchomości w wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości, o której mowa w art. 265 ust. 11 pkt 6 ustawy - Prawo wodne;

9) wysokość opłat z tytułu najmu albo dzierżawy lub ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego;

10) terminy wnoszenia opłat;

11) zasady aktualizacji opłat;

12) wysokość wadium i sposób jego wniesienia.

7. Ogłoszenie o przetargu przeprowadzanym przez Wody Polskie podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie w siedzibie właściwej miejscowo jednostki organizacyjnej Wód Polskich oraz zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Wód Polskich, a ponadto informację o ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie w obrębie położenia nieruchomości.

8. Do zawarcia umowy uprawniony jest dyrektor regionalnego zarządu, na podstawie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 11 ustawy – Prawo wodne oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Wód Polskich, lub inna osoba upoważniona notarialnie przez Prezesa Wód Polskich.

§ 58. Ramowe wzory umów na korzystanie z nieruchomości, o których mowa w § 55-57, stanowią odpowiednio załączniki nr 2-4 do zarządzenia. 

§ 60. 1. Dla najmu lokali mieszkalnych stosuje się umowy najmu instytucjonalnego, której wzór stanowi załącznik nr 6 do zarządzenia.

2. Najemcami lokali mieszkalnych mogą być:

1) pracownicy Wód Polskich;

2) emerytowani pracownicy Wód Polskich.

3. Najem lokalu mieszkalnego odbywa się na pisemny wniosek skierowany do dyrektora regionalnego zarządu.

4. We wniosku pracownik lub emerytowany pracownik Wód Polskich zawiera następujące informacje:

1) imię i nazwisko pracownika lub emerytowanego pracownika;

2) informację o przedmiocie wniosku, to jest wskazanie lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem wniosku;

3) informację o osobach uprawnionych do zamieszkiwania w przedmiocie wniosku.

5. Wydział organizacyjny w regionalnym zarządzie przygotowuje rekomendacje dla wniosku wskazanego w ust. 3, po uwzględnieniu opinii dyrektora zarządu zlewni oraz kierownika nadzoru wodnego, w zależności od lokalizacji lokalu wskazanego w przedmiotowym wniosku, oraz Dyrektora Departamentu Organizacyjnego w Krajowym Zarządzie. 

6. Po uzyskaniu opinii, o których mowa w ust. 5, wydział organizacyjny w regionalnym zarządzie przekazuje do dyrektora regionalnego zarządu zaopiniowany wniosek wraz z rekomendacją.

7. W przypadku uzyskania zgody na najem lokalu mieszkalnego wydział organizacyjny regionalnego zarządu przygotowuje umowę najmu instytucjonalnego, we współpracy z działem organizacyjnym zarządu zlewni.

8. Umowy najmu lokali mieszkalnych zawierane są na czas określony, maksymalnie do 5 lat, o ile przepisy prawa w danym przypadku nie zobowiązują do zawarcia umowy na inny okres.

9. Z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zostanie naliczony czynsz, w wysokości iloczynu powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego i stawki bazowej oraz opłaty pośrednie, zgodnie z § 61.

10. Stawka bazowa stanowi 3% wartości odtworzeniowej za 1 m2 powierzchni lokalu, a wartość odtworzeniowa będzie wyliczana:

1) na podstawie obwieszczenia wojewody dla województwa, na terenie którego dany lokal się znajduje, w sprawie wysokości wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych w danym województwie albo

2) uwzględniając stawki ustalane przez rady gmin (miast) właściwych ze względu na miejsce położenia nieruchomości albo w przypadku ich braku, gmin sąsiednich, lub na podstawie wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, zgodnie z obwieszczeniem wojewody.

11. W przypadku braku możliwości ustalenia stawki w sposób opisany w ust. 10, wysokość czynszu ustala się w wycenie rzeczoznawcy majątkowego.

12. Przy ustalaniu wysokości czynszu uwzględnione zostaną: potencjalny wzrost opłat, uwarunkowania społeczne oraz możliwość etapowego dochodzenia do wysokości odpowiadającej stawce bazowej.

13. W przypadku podwyższania czynszu w danym roku kalendarzowym, z uwzględnieniem sposobu naliczenia stawki bazowej określonego w ust. 10, wartość podwyżki nie może być wyższa niż 50% obecnie naliczonej wartości czynszu.

14. Przy podpisaniu umowy najmu zostanie pobrana kaucja w wysokości 1-miesięcznego czynszu. Po uzgodnieniu przez strony umowy najmu, najemca dokonuje wpłaty kaucji najpóźniej w dniu podpisania umowy.

15. Na pisemny wniosek najemcy lokalu, w szczególnych sytuacjach dyrektor regionalnego zarządu, może wyrazić zgodę na odstąpienie od wpłaty kaucji.

16. W dniu wydania lokalu najemcy oraz w dniu odbioru lokalu od najemcy, zostanie spisany protokół zdawczo-odbiorczy, którego wzór stanowi załącznik do umowy.

17. Wzór wniosku, o którym mowa w ust. 3, jest określony w załączniku nr 9 do Procedury.

§ 61. 1. Z tytułu najmu lokalu mieszkalnego zostanie naliczony czynsz za 1 m2 powierzchni użytkowej. Do powierzchni użytkowej wynajmowanego lokalu mieszkalnego wlicza się powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w tym lokalu bez względu na ich przeznaczenie i sposób użytkowania (pokoje, kuchnia, przedpokój, łazienka, toaleta, powierzchnie zajęte przez meble wbudowane).

2. Opłata za czynsz wynosi nie mniej niż 3% wartości odtworzeniowej za 1 m2 powierzchni lokalu, ogłaszanej przez wojewodę właściwego dla położenia wynajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem § 60 ust. 11.

3. Opłata za najem pomieszczenia piwnicznego lub komórki lokatorskiej wynosi nie mniej niż 30% opłaty za 1m2 powierzchni wynajmowanego lokalu mieszkalnego.

4. Z tytułu najmu poza czynszem zostaną naliczone miesięczne opłaty pośrednie niezależne od wynajmującego, to jest: opłata za centralne ogrzewanie, odbiór odpadów, dostarczenie wody, odprowadzenie ścieków, abonament za dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków, zużycie energii elektrycznej.

5. Wyliczenia stawki za ogrzewanie 1 m2 powierzchni lokalu mieszkalnego dokonuje się uwzględniając następujące reguły:

1) stawka za ogrzewanie 1 m2 powierzchni lokalu mieszkalnego jest wyliczona na podstawie faktycznie poniesionych kosztów na zakup opału z roku ubiegłego i jest dzielona przez 12 miesięcy i rozliczana proporcjonalnie do powierzchni lokalu mieszkalnego w powierzchni ogrzewanej budynku;

2) do należności za ogrzewanie lokalu mieszkalnego zostanie doliczony koszt za ogrzewanie części wspólnych w budynku, w którym znajduje się dany lokal mieszkalny.

6. Opłata za zużycie wody jest obliczana:

1) w lokalach wyposażonych w liczniki wody - jako iloczyn ilości zużytej wody oraz stawki za 1 m3 wody wynikającej z faktury od dostawcy wody;

2) w lokalach nieposiadających liczników - jako iloczyn liczby osób zamieszkujących lokal oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody na jednego mieszkańca w gospodarstwie domowym oraz stawki za 1 m3 wody wynikającej z faktury od dostawcy wody*.

7. Opłata za odbiór ścieków jest ustalana jako**:

1) w lokalach wyposażonych w liczniki wody - jako iloczyn ilości zużytej wody oraz stawki za 1 m3 wody wynikającej z faktury od dostawcy wody;

2) w lokalach nieposiadających liczników - jako iloczyn liczby osób zamieszkujących lokal oraz przeciętnej miesięcznej normy zużycia wody na jednego mieszkańca w gospodarstwie domowym oraz stawki za 1 m3 wody wynikającej z faktury od dostawcy wody***.

8. Opłata abonamentu za dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków zostaną proporcjonalnie podzielona na osoby mieszkające oraz pracujące w danej nieruchomości. 

9. Opłatę za podgrzanie wody uwzględnia się w stawce za ogrzewanie powierzchni lokalu mieszkalnego.

10. Opłata za wywóz odpadów komunalnych jest:

1) obliczana indywidualnie (jeżeli została zawarta umowa pomiędzy najemcą i dostawcą usługi).

2) pobierana jest wg stawki wynikającej z deklaracji złożonej w urzędzie miasta lub gminy, lub na podstawie zawartych umów na wywóz odpadów komunalnych.

11. Opłata za energię elektryczną jest obliczana:

1) indywidualnie - jeżeli została zawarta umowa między najemcą i dostawcą usługi;

2) według zainstalowanego podlicznika - w przypadku, gdy jest licznik, a najemca nie ma zawartej umowy z dostawcą usługi;

3) jako opłata ryczałtowa - w przypadku braku licznika, zaakceptowana przez wynajmującego i najemcę.

12. Opłata za zużycie gazu jest obliczana:

1) indywidualnie - jeżeli została zawarta umowa między najemcą i dostawcą usługi;

2) według zainstalowanego licznika - w przypadku, gdy jest licznik, a najemca nie ma zawartej umowy z dostawcą usługi;

3) jako opłata ryczałtowa - w przypadku braku licznika, zaakceptowana przez wynajmującego i najemcę.

13. Za rozliczenia z najemcami, przez określenie wysokości opłat, odpowiadają działy organizacyjne właściwych zarządów zlewni.

§ 62. 1. Opłata roczna za oddanie w użytkowanie gruntów pokrytych wodami jest uzależniona od rodzaju prowadzonego lub zamierzonego przedsięwzięcia i wynikającej z tego stawki opłaty rocznej, wskazanej w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 262 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, a także powierzchni niezbędnej do prowadzenia tego przedsięwzięcia. Opłata roczna jest ustalana jako iloczyn powierzchni gruntu i stawki określonej w rozporządzeniu. Wysokość opłaty rocznej oraz zwolnienia z niej nie podlegają negocjowaniu. Wysokość opłaty rocznej jest ustalana proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli jest on krótszy niż rok lub dotyczy realizacji przedsięwzięć wymienionych w art. 261 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo wodne.

2. Powierzchnię przeznaczoną do dzierżawy, najmu, użyczenia lub użytkowania podaje się w pełnych metrach zaokrąglając każdy „rozpoczęty metr” do góry.

3. W umowach, o których mowa Dziale II w Rozdziale 1 w Oddziale 2, zawieranych w trybie bezprzetargowym, roczny czynsz dzierżawny (opłatę za najem) wyraża się, w szczególności:

1) równowartością pieniężną wielokrotności obowiązującej w danym roku górnej granicy stawki podatku od nieruchomości, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych,

2) sumą pieniężną,

3) równowartością pieniężną części uzyskiwanego przychodu rocznego z działalności prowadzonej przez dzierżawcę

- chyba, że przepisy powszechnie obowiązujące lub niniejsza Procedura stanowią inaczej.

4. Sposób obliczenia stawki czynszu za najem nieruchomości, o których mowa w § 31 ust. 6, określa dyrektor regionalnego zarządu, uwzględniając stawki ustalane przez rady gmin (miast) właściwych ze względu na miejsce położenia nieruchomości albo w przypadku
ich braku, gmin sąsiednich, lub na podstawie wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m2 powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, zgodnie z obwieszczeniem wojewody. W przypadku braku możliwości ustalenia stawki w sposób opisany wysokość czynszu ustala się w wycenie rzeczoznawcy majątkowego.

5. Jeżeli grunty wykorzystywane na cele rolne nie są sklasyfikowane lub istnieją trudności w ich jednoznacznym sklasyfikowaniu, przyjmuje się klasę użytku gruntowego zgodnie z klasą przeważającą dla gruntów do nich przylegających.

6. W przypadku, gdy rzeczywisty sposób korzystania jest inny niż określony użytek  w ewidencji gruntów i budynków, podstawę wyliczenia czynszu stanowi rzeczywisty sposób korzystania z nieruchomości.

7. W przypadku, gdy korzystanie z gruntów pokrytych wodami ma charakter sezonowy, wysokość czynszu dzierżawnego ustala się stosownie do wskazanego przez wnioskodawcę celu i proporcjonalnie do okresu tego korzystania. W przypadku zaprzestania działalności stanowiącej podstawę korzystania z gruntów Skarbu Państwa, ale pozostawieniu na tych gruntach naniesień stanowiących własność podmiotu korzystającego z nieruchomości na okres poza sezonem lub takiego ograniczenia w korzystaniu przez inne podmioty, jest naliczana stawka adekwatna do stanu faktycznego.

8. W przypadku, gdy korzystanie z gruntów innych niż pokryte wodami ma charakter sezonowy, wysokość czynszu dzierżawnego ustala się stosowanie do wskazanego przez wnioskodawcę celu i okresu tego korzystania, przy czym wysokość czynszu za korzystanie z gruntu poza wskazanym sezonem ustala się na podstawie 25% stawki czynszu ustalonego dla celu korzystania wskazanego w sezonie.

9. W przypadku krótkotrwałego, okazjonalnego korzystania z nieruchomości, w tym organizacji imprez widowiskowych, rozrywkowych, kulturalnych, sportowych, rekreacyjnych oraz wypoczynkowych, dyrektor regionalnego zarządu ustala indywidualnie każdorazowo stawkę opłaty z tego tytułu, przyjmując minimalną stawkę 250 zł za każdy dzień.

10. Do przedstawionych stawek czynszów netto dolicza się podatek od towarów i usług, z wyłączeniem gruntów rolnych zwolnionych ustawowo.

11. Minimalna stawka opłaty z tytułu korzystania z nieruchomości, z wyłączeniem lokali mieszkalnych, wynosi 250,00 zł, niezależnie od kwoty wyliczonej zgodnie z niniejszymi procedurami oraz niezależnie od czasu korzystania w przypadku umów zawieranych na okresy krótsze niż rok.

12. Wysokości kwotowych stawek czynszu, w tym wskazanej w pkt 11, podlegają corocznej waloryzacji o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim za rok poprzedni, z wyjątkiem podlegających waloryzacji zgodnie z ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Waloryzacja stawek wynikających z zarządzenia oraz waloryzacja stawek czynszu zawartych umów dokonuje się na zasadach procentu składanego, tak więc corocznie waloryzuje się kwotę zwaloryzowaną o wskaźnik inflacji za ubiegły rok. Waloryzacji nie dokonuje się, gdy aktualny wyżej wymieniony wskaźnik jest mniejszy niż 100.

13. W przypadku zmiany stawki opłaty lub czynszu za korzystanie z nieruchomości należy poinformować o tym fakcie stronę umowy. Umowa powinna zawierać przepisy określające sposób przekazania informacji stronie umowy w tym zakresie.

14. W przypadkach bezumownego korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa będących we władaniu Wód Polskich należy podjąć działania zmierzające do ustalenia należności za bezumowne korzystanie. W tym celu należy:

1) zidentyfikować podmiot korzystający oraz ustalić okres korzystania;

2) wezwać korzystającego do uregulowania należności za okres bezumownego korzystania - jeżeli korzystanie z nieruchomości Wód Polskich trwa w dalszym ciągu, w dalszej kolejności należy podjąć działania zmierzające do formalnego uregulowania korzystania z nieruchomości;

3) w przypadku rezygnacji z takiego korzystania, należy wezwać do usunięcia naniesień na nieruchomości Wód Polskich, a następnie sprawdzić i potwierdzić w formie pisemnej czy wszelkie naniesienia zostały usunięte z nieruchomości Wód Polskich;

4) w przypadku braku współpracy korzystającego z Wodami Polskimi w zakresie ustalenia okresu korzystania lub powierzchni tego korzystania, należy ustalić te dane we własnym zakresie i na podstawie tych ustaleń obliczyć wysokość należnej opłaty lub czynszu.

15. Wody Polskie podejmują bezpośrednie i samodzielne działania mające na celu identyfikację bezumownego korzystania. W przypadku bezumownego korzystania nie jest niezbędny wniosek korzystającego, który będzie inicjował dalsze działania w zakresie ustalenia opłaty lub czynszu za korzystanie z nieruchomości.

16. W przypadku zawierania umowy użytkowania, umowy dzierżawy lub użyczenia nieruchomości, korzystający ma obowiązek oznaczyć w sposób trwały i widoczny, że korzystanie odbywa się na podstawie umowy zawartej z Wodami Polskimi. Wzór informacji stanowi załącznik do umowy.

17. Rozpatrując wniosek o udostępnienie nieruchomości dyrektor regionalnego zarządu może korzystać z powszechnie dostępnych informacji w zakresie podmiotowym i przedmiotowym tego korzystania. Jeżeli zawierana jest umowa na kolejny okres korzystania, w przypadku kiedy nie zaszły zmiany w stanie formalno-prawnym dotyczącym podmiotu korzystającego lub przedmiotu nieruchomości, korzystający nie ma obowiązku przedkładania dokumentów wskazanych jako niezbędne do zawarcia umowy, a w szczególności mapy ewidencyjnej lub zasadniczej z zaznaczoną powierzchnią przeznaczoną do użytkowania oraz oryginału aktualnego (nie starszego niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku) wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa. Dyrektor regionalnego zarządu może zwrócić się do wnioskodawcy o przedłożenie dokumentów lub informacji, jeżeli są niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

18. W przypadkach zamiaru oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę, zgodnie z art. 38-41 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, wartość czynszu stanowi wycena rzeczoznawcy opracowana zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami tej ustawy.

§ 66. 1. Zawarcie umowy przyrzeczenia zawarcia umowy dotyczy wyłącznie realizacji celów publicznych wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, dla inwestycji finansowanych ze środków europejskich lub innych funduszy i programów, w których wymagane jest przedłożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na przedmiotowy cel przez inwestora.

2. Na przedmiotowych nieruchomościach nie dopuszcza się prowadzenia działalności gospodarczej, a korzystanie z tych gruntów nie może naruszyć działalności statutowej Wód Polskich i nie może być niezgodne z przepisami ustawy - Prawo wodne oraz zasadą prawidłowej gospodarki nieruchomościami, o której mowa w ustawie o zasadach zarządzania mieniem państwowym.

3. Po spełnieniu warunku, jaki wynika z umowy przyrzeczenia, konieczne jest zawarcie umowy przyrzeczonej na warunkach wynikających z obowiązujących, w momencie zawierania umowy przyrzeczonej, przepisów ustawy - Prawo wodne, aktów wykonawczych oraz wewnętrznych aktów prawnych obowiązujących w Wodach Polskich.

4. W przypadku zawierania umów przyrzeczenia stosuje się zasady określone w przedmiotowych Procedurach.

5. Umowę przyrzeczenia zawiera się na czas określony, nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Nie dotyczy.