Monitoring zjawisk lodowych na rzekach Bug i Narew
09.01.2026
Wody Polskie prowadzą kolejny dzień bieżącego monitoringu zjawisk lodowych na rzekach Bug i Narew. Są to rzeki nizinne, na których w okresie zimowym występuje podwyższone ryzyko powodzi zatorowych, związanych głównie z powstawaniem i przemieszczaniem się lodu w korycie rzeki.
– Stały monitoring rzek w okresie zimowym ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców terenów nadrzecznych. Wczesna identyfikacja zjawisk lodowych pozwala nam na szybkie reagowanie i podejmowanie działań ograniczających ryzyko powstawania groźnych zatorów lodowych – podkreślił Marcin Jarzyński, wiceprezes Wód Polskich.
Zjawiska lodowe – czym są i dlaczego są groźne?
Proces powstawania i rozwoju zjawisk lodowych jest bardzo złożony – w hydrologii wyróżnia się nawet kilkadziesiąt form zlodzenia rzek. W polskich warunkach klimatycznych, przy częstych naprzemiennych okresach mrozu i odwilży, zjawiska lodowe mogą kilkukrotnie pojawiać się i zanikać w trakcie jednego sezonu zimowego.
Powodzie zatorowe – powodują zagrożenie dla terenów przyległych do koryt cieków z uwagi na spiętrzenie wody na skutek nagromadzenia lodu podczas zjawiska formowania/schodzenia pokrywy lodowej. Najczęściej ma miejsce w rejonach występowania na ciekach mostów, zakoli, przewężeń koryta oraz miejsc, gdzie gromadzi się materiał unoszony oraz wleczony przez płynące wody.
Za najgroźniejsze uznaje się sytuacje, w których dochodzi do bardzo dużych podpiętrzeń wody, przekraczających poziomy wód miarodajnych, co może zagrażać wałom przeciwpowodziowym lub zaporom bocznym w zbiornikach.
Odcinki szczególnie narażone na Bugu i Narwi
Największe ryzyko powstawania zatorów lodowych na rzece Bug występuje:
- w odcinku cofkowym ujścia do Zbiornika Wodnego Dębe,
- na fragmentach rzeki o silnej meandryzacji,
- w miejscach wypłyceń, przewężeń i rozgałęzień koryta, gdzie rzeka płynie wieloma nurtami.
Działania Wód Polskich
Wody Polskie, Zarząd Zlewni w Dębem, prowadzą systematyczne obserwacje zjawisk lodowych, szczególnie w miejscach wcześniej zidentyfikowanych jako potencjalnie zatorogenne. W ciągu ostatnich 12 miesięcy wykonano prace udrożnieniowe w czterech lokalizacjach:
- trzech na rzece Bug,
- jednej na rzece Narew.
Z każdego z tych przekrojów przemieszczono w bezpieczne lokalizacje średnio ok. 5 tys. m³ materiału dennego, znacząco zmniejszając ryzyko powstania zatorów lodowych i poprawiając bezpieczeństwo przeciwpowodziowe terenów przyległych do Bugu oraz Zbiornika Wodnego Dębe.
Plany na kolejne lata
Równolegle realizowane jest zadanie: „Opracowanie dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem niezbędnych decyzji administracyjnych na realizację prac bagrowniczych w ujściowym odcinku rzeki Bug (0+000 – 12+000)”
- zakończono etap koncepcyjny wraz z Kartą Informacyjną Przedsięwzięcia,
- trwa procedura uzgodnień z RDOŚ i GDOŚ.
Kolejnym planowanym etapem jest przygotowanie dokumentacji dla odcinka Bugu od 12+000 do 42+200 (ujście rzeki Liwiec).
Do czasu rozpoczęcia kompleksowych prac utrzymaniowych, co roku planowane będzie punktowe usuwanie nagromadzonych osadów dennych. Miejsca wymagające interwencji będą identyfikowane po sezonie zimowym i uzgadniane z władzami lokalnymi, a następnie udrażniane przed kolejną zimą.
Cel prowadzonych działań
Prowadzone i planowane prace mają na celu:
- poprawę drożności koryta rzeki Bug,
- zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego,
- ułatwienie spływu lodu podczas odwilży,
- poprawę warunków przepływu wód wezbraniowych,
- ograniczenie powstawania niekorzystnych zjawisk lodowych.
