Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie realizuje projekt dofinansowany z Funduszy Europejskich, pod nazwą „Odbudowa bioróżnorodności biologicznej doliny Nidy, poprzez odbudowę korytarzy ekologicznych i zwiększenie retencji gruntowej”.

Skrócona nazwa projektu
„Naturalna Nida”

Cele projektu
Projekt „Naturalna Nida” realizowany jest w dolinie rzeki Nidy, na odcinku o długości około 39 km, pomiędzy miejscowościami Brzeźno i Pińczów. Obszar objęty projektem stanowi cenny przyrodniczo korytarz ekologiczny o znaczeniu ponadregionalnym, który w wyniku prac melioracyjnych i regulacyjnych utracił w ciągu ostatnich kilku dekad wiele swoich naturalnych funkcji. Zmiany te doprowadziły do zniszczenia zdolności retencyjnych doliny, przerwania ciągłości ekologicznej rzeki, ograniczenia migracji organizmów wodnych oraz zwiększenia zagrożenia powodziowego na terenach zamieszkałych i użytkowanych rolniczo.

Głównym celem projektu jest przywrócenie drożności korytarza ekologicznego doliny rzeki Nidy, odbudowa jej naturalnych funkcji hydrologicznych i ekologicznych oraz ograniczenie ryzyka powodziowego. Realizacja zakładanych działań pozwoli na poprawę jakości siedlisk wodnych i lądowych, odbudowę bioróżnorodności oraz przywrócenie równowagi przyrodniczej w tym fragmencie zlewni.

Kluczowym elementem projektu jest likwidacja istniejących barier migracyjnych, które uniemożliwiają swobodny ruch ryb i innych organizmów wodnych. Działania obejmą także odtworzenie naturalnych terenów zalewowych, zwiększenie zdolności retencyjnych doliny, aktywację starorzeczy oraz poprawę reżimu hydrologicznego. Dzięki temu dolina Nidy odzyska zdolność naturalnego magazynowania wód, co przełoży się na większą odporność ekosystemu na ekstremalne zjawiska hydrologiczne.

Ponadto celem realizowanego projektu jest edukacja społeczeństwa oraz propagowanie działań ekologicznych, które wspierają ochronę przyrody i promują zrównoważone zarządzanie środowiskiem. Projekt ma na celu również zwiększenie świadomości na temat znaczenia ochrony bioróżnorodności, a także prezentacja korzyści jakie niesie ze sobą renaturyzacja terenów podmokłych – zarówno dla przyrody, jak i lokalnych społeczności.

Zakres działań

W ramach projektu realizowanych jest sześć głównych zadań inwestycyjnych, obejmujących zarówno prace hydrotechniczne, jak i działania renaturyzacyjne:

1. Zwiększenie retencji powierzchniowej i wgłębnej w miejscowości Umianowice
   Prace obejmują przebudowę i rozbudowę systemu rowów odwadniających, montaż urządzeń pomiarowych oraz usprawnienie odprowadzenia wód z obszaru zlewni. Dzięki tym działaniom zwiększona zostanie retencja powierzchniowa i wgłębna co ograniczy potencjalne skutki powodzi, a miejscowość zyska lepszą ochronę przeciwpowodziową.
2. Przywrócenie drożności korytarza ekologicznego rzeki Nidy i jej dopływów
   Działanie polegać będzie na przywróceniu drożności korytarza ekologicznego rzeki Nidy poprzez udrożnienie barier migracyjnych dla organizmów wodnych na rzece Nida, umożliwiając dwukierunkową migrację organizmów wodnych przez istniejące obiekty hydrotechniczne, przy zastosowaniu rozwiązań „bliskich naturze”.  W ramach zadania przewiduje się pracę w obrębie ośmiu obiektów stanowiących bariery migracyjne dla organizmów wodnych poprzez ich przebudowę/rozbiórkę oraz budowę przepławek w różnej formie.
3. Przywrócenie drożności korytarza ekologicznego rzeki Mierzawy
   Działanie polegać będą na przywróceniu drożności korytarza ekologicznego rzeki Mierzawy poprzez udrożnienie barier migracyjnych dla organizmów wodnych umożliwiając tym samym dwukierunkową migrację organizmów wodnych przez istniejące obiekty hydrotechniczne, przy zastosowaniu odpowiednich rozwiązań technicznych. Prace budowlane będą obejmowały wykonanie robót w obrębie czterech obiektów stanowiących bariery migracyjne dla organizmów wodnych poprzez ich rozbiórkę/przebudowę.
4. Rewitalizacja starorzecza rzeki Nidy w Brzeźnie
   Działanie polega na wykonaniu prac w obrębie dwóch starorzeczy oraz prawego brzegu rzeki Nidy. W tym celu zostaną przebudowane wloty do starorzeczy, nastąpi odcinkowe umocnienie prawego brzegu rzeki w obrębie wlotów oraz przebudowane zostaną dwa istniejące starorzecza. Powyższe działania mają zapewnić stałe nawodnienie starorzeczy, co pozwoli na odbudowę siedlisk przyrodniczych.
5. Rewitalizacja zalewu pińczowskiego oraz starorzeczy rzeki Nidy w rejonie oczyszczalni miasta Pińczów
   Działanie ma charakter prac udrożnieniowych, umocnieniowych, naprawczych i konserwacyjnych, dążących w efekcie do rewitalizacji Zalewu Pińczowskiego oraz starorzeczy rzeki Nidy w rejonie miasta Pińczów. Dzięki realizacji prac poprawie ulegnie funkcjonowanie zalewu, usprawniony zostanie przepływ wody, ograniczone zostanie zagrożenie powodziowe i zwiększone zostaną walory rekreacyjne tego terenu.
6. Renaturyzacja delty śródlądowej rzeki Nidy
   Działanie o charakterze przeciwpowodziowym ma na celu m.in. renaturyzację obszaru delty śródlądowej rzeki Nidy oraz ochronę przed powodzią poprzez zwiększenie retencji dolinowej rzeki Nidy dzięki utworzeniu naturalnego obszaru zalewowego – suchego polderu przeciwpowodziowego, co zostanie uzyskane poprzez rozbiórkę prawostronnego obwałowania, które znacząco zakłóciło stosunki wodne. Dzięki temu działaniu możliwe będzie poszerzenie korytarza ekologicznego, poprawa retencji dolinowej oraz zwiększenie ochrony przeciwpowodziowej.

Efekty projektu
Realizacja wszystkich zaplanowanych działań pozwoli na odbudowę naturalnych procesów przyrodniczych w dolinie Nidy. Projekt przyniesie liczne korzyści środowiskowe, takie jak poprawa jakości wód, zwiększenie bioróżnorodności, wzmocnienie populacji ryb oraz rozwój siedlisk dla wielu gatunków chronionych. Jednocześnie inwestycja wpłynie korzystnie na bezpieczeństwo mieszkańców poprzez ograniczenie ryzyka powodziowego oraz podniesie walory turystyczne Doliny Nidy dla wszystkich ceniących kontakt z naturą.

Finansowanie
Projekt „Odbudowa różnorodności biologicznej doliny Nidy, poprzez odbudowę korytarzy ekologicznych i zwiększenie retencji gruntowej” realizowany przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, finansowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027.

Wartość projektu (całkowity koszt projektu)

Planowany łączny koszt realizacji Projektu wynosi 94 500 000,00 PLN.

Wysokość wkładu Funduszu Europejskich

Dofinansowanie na realizację Projektu wynosi 76 500 000,00 PLN.

#FunduszeEU