Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie

Wody Polskie jako administrator wszystkich śródlądowych dróg wodnych w kraju, odpowiadają za zapewnienie bezpiecznych warunków żeglugi. Zadania te realizowane są przez wyspecjalizowanych pracowników, którzy zajmują się utrzymaniem dróg wodnych oraz obsługą infrastruktury żeglugowej - w tym 105 śluz, 5 pochylni i innych obiektów hydrotechnicznych. Po zakończeniu sezonu zimowego rozpoczynają oni intensywne prace przygotowawcze, aby wraz z początkiem nowego sezonu udostępnić szlaki wodne ich użytkownikom.

– W sezonie żeglugowym 2025 na naszych śluzach prześluzowaliśmy ponad 74 tysiące jednostek pływających. Śródlądowe drogi wodne cieszą się coraz większym zainteresowaniem, a z roku na rok przybywa ich użytkowników. Wraz z rozpoczęciem nowego sezonu żeglugowego zachęcam wszystkich do odkrywania uroków polskich szlaków wodnych oraz do korzystania z Wirtualnego Informatora Rzecznego, który znacząco ułatwia planowanie i realizację rejsów. Pamiętajmy także o przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa na wodzie - tak, aby czas spędzony na szlaku był nie tylko przyjemny, ale również bezpieczny i pozostawił po sobie wyłącznie dobre wspomnienia – mówi Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

 

Jak wyglądają przygotowania do otwarcia drogi wodnej?

Przed otwarciem drogi wodnej pracownicy Wód Polskich wykonują szereg niezbędnych działań, mających na celu zapewnienie bezpiecznej żeglugi. Pierwszym etapem jest usuwanie przeszkód nawigacyjnych – najczęściej są to konary oraz powalone pnie drzew zalegające w korycie. Przeszkody, których nie można usunąć niezwłocznie, a które mogą stanowić zagrożenie dla żeglugi, są tymczasowo oznaczane odpowiednimi znakami nawigacyjnymi i usuwane w możliwie najkrótszym czasie.

Kolejnym etapem są prace związane z sondowaniem dna. Ich celem jest wyznaczenie głębokości tranzytowej danego odcinka drogi wodnej, czyli określenie miejsca o najmniejszej głębokości oraz wytyczenie pasa wody najbezpieczniejszego dla ruchu jednostek pływających. Pomiary te wykonywane są z wykorzystaniem urządzeń hydroakustycznych, tzw. echosond.

Następnie wyznaczany jest przebieg szlaku żeglownego, co wiąże się z ustawieniem znaków nawigacyjnych – zarówno pływających, jak i brzegowych – oraz sprawdzeniem ich widoczności i stanu technicznego.

Po zakończeniu wszystkich prac użytkownicy są informowani o otwarciu drogi wodnej oraz aktualnych warunkach żeglugowych. Odbywa się to poprzez publikację komunikatów nawigacyjnych i informacji żeglugowych, dostępnych dla wszystkich wodniaków.

Jak Wody Polskie dbają o bezpieczeństwo wodniaków podczas sezonu żeglugowego?

Przygotowanie drogi wodnej nie kończy prac związanych z sezonem żeglugowym — wręcz przeciwnie. Taka droga musi być regularnie utrzymywana w dobrym stanie przez cały sezon, aby zapewnić komfort i bezpieczeństwo jej użytkownikom. Jednostki terenowe Wód Polskich w trakcie sezonu nawigacyjnego przeprowadzają systematyczne kontrole na szlakach żeglownych.

Po pierwsze, pracownicy Wód Polskich cyklicznie sondują szlak. Działania te są prowadzone szczególnie na odcinkach rzecznych, gdzie mamy do czynienia ze zmianami w ukształtowaniu dna. Jego układ zmienia się systematycznie w wyniku zachodzących procesów naturalnych, a szczególnie widoczne jest to na przykład po przejściu wezbrania. Dlatego na tych odcinkach dróg wodnych pracownicy Wód Polskich na bieżąco kontrolują sytuację — wykonują regularne sondowania oraz korygują lokalizację poszczególnych znaków nawigacyjnych.

W przypadku jezior i kanałów, gdzie głębokości oraz przebieg szlaku żeglownego są z reguły stałe, wystarczające jest prowadzenie rutynowych kontroli oznakowania. Niezbędne prace utrzymaniowe realizowane są tam z mniejszą częstotliwością.

Pracownicy Wód Polskich dbają również o utrzymanie oznakowania nawigacyjnego w dobrym stanie technicznym oraz o jego właściwą widoczność, m.in. poprzez regularne obkaszanie roślinności. Usuwają także pojawiające się przeszkody nawigacyjne, w tym śmieci, konary i inne obiekty mogące stanowić zagrożenie dla jednostek pływających.

 

Oznakowanie nawigacyjne – klucz do bezpiecznej żeglugi

Wszystkie drogi wodne w kraju posiadają opracowane plany oznakowania nawigacyjnego. Na ich podstawie pracownicy Wód Polskich wystawiają znaki na początku sezonu żeglugowego. Oznakowanie dotyczące przebiegu szlaku żeglownego, wskazujące lub wyznaczające przestrzeń bezpiecznego przemieszczania się jednostek pływających na rzekach i jeziorach, stanowi własność Wód Polskich. Za jego prawidłowe rozmieszczenie odpowiadają pracownicy terenowi instytucji.

Natomiast za oznakowanie portów, przystani oraz różnego rodzaju urządzeń i budowli krzyżujących się z drogami wodnymi, takich jak linie energetyczne, mosty czy rurociągi napowietrzne, odpowiadają ich właściciele lub zarządcy. Sposób oznaczenia tych obiektów jest każdorazowo uzgadniany z Wodami Polskimi.

Dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników dróg wodnych Wody Polskie współpracują z właściwymi podmiotami, w tym z urzędami żeglugi śródlądowej. Taka współpraca przynosi wymierne korzyści - pozwala na tworzenie spójnego i czytelnego systemu oznakowania nawigacyjnego na całych szlakach żeglownych.

Dla poprawy warunków nawigacyjnych oraz zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników, Wody Polskie regularnie wymieniają oznakowanie na kolejnych odcinkach dróg wodnych. Przykładem takich działań jest kompleksowa wymiana oznakowania na Kanale Augustowskim. Zarówno znaki brzegowe, jak i pływające są narażone na działanie czynników zewnętrznych, które powodują ich stopniowe zużycie. Po każdym sezonie żeglugowym są one w miarę możliwości naprawiane i konserwowane, jednak niezbędne są także cykliczne wymiany.

 

Żegluga nocą? Czemu nie!

Nowo zakupione oznakowanie, zgodnie z aktualnymi standardami technicznymi, jest przystosowane do żeglugi w warunkach ograniczonej widoczności, a na wybranych drogach wodnych również do żeglugi nocnej. Znaki pokrywane są folią odblaskową, a oznakowanie pływające może być dodatkowo wyposażone w autonomiczne światło oraz ekran radarowy. Wzory i wymiary oznakowania są ujednolicone i zgodne z europejskimi standardami stosowanymi na śródlądowych drogach wodnych.

Część odcinków dróg wodnych wyposażona jest w oznakowanie pływające umożliwiające żeglugę całodobową. Obecnie żegluga nocna dopuszczona jest na najintensywniej użytkowanych szlakach, w tym na Wrocławskim Węźle Wodnym, Szczecińskim Węźle Wodnym (a także na pozostałych odcinkach administrowanych przez RZGW w Szczecinie, m.in. na Odrze Granicznej, Odrze Wschodniej i Zachodniej oraz na jeziorze Dąbie) oraz na krakowskim odcinku Wisły. Oznakowanie z autonomicznym oświetleniem wystawiane jest również na Martwej Wiśle, Kanale Ślesińskim oraz na warszawskim odcinku Wisły.

 

Współpraca dla bezpieczeństwa na wodach

Wody Polskie aktywnie współpracują nie tylko w zakresie znakowania dróg wodnych i zlokalizowanych na nich obiektów. Instytucja angażuje się również w prace Zespołów ds. żeglugi śródlądowej i turystyki wodnej, których głównym celem jest bieżące konsultowanie działań podejmowanych przez administrację dróg wodnych oraz wypracowywanie rozwiązań służących rozwojowi i promocji żeglugi oraz turystyki wodnej na szlakach żeglownych w Polsce.

W pracach zespołów uczestniczą m.in. armatorzy żeglugi towarowej i pasażerskiej, przedstawiciele urzędów żeglugi śródlądowej, właściciele i zarządcy portów, przystani, stoczni oraz szkół żeglugowych, a także reprezentanci stowarzyszeń i organizacji pozarządowych działających na rzecz użytkowników śródlądowych dróg wodnych.

Funkcjonowanie zespołów umożliwia prowadzenie stałego dialogu pomiędzy administracją dróg wodnych a środowiskiem żeglugowym. Dzięki temu podejmowane działania są lepiej dopasowane do realnych potrzeb użytkowników, co przekłada się na ich większą skuteczność oraz sprzyja zrównoważonemu rozwojowi żeglugi i turystyki wodnej.

Efektem dobrej współpracy są m.in. wspólne działania na rzecz wykrywania i szybkiego oznakowania przeszkód nawigacyjnych na warszawskim odcinku Wisły, wypracowanie harmonogramu pracy mostów zwodzonych na szlakach Pętli Żuławskiej oraz cykliczne, wielostronne spotkania poświęcone zasadom bezpieczeństwa ruchu na Wielkich Jeziorach Mazurskich.

 

WIR – niezbędnik nowoczesnego wodniaka

Niezależnie od tego, czy jesteś kajakarzem, właścicielem jachtu, czy armatorem floty statków - WIR jest narzędziem stworzonym właśnie dla Ciebie. WIR, czyli Wirtualny Informator Rzeczny, to bezpłatny portal i aplikacja mobilna, które ułatwiają korzystanie z polskich śródlądowych dróg wodnych. Zapewniają dostęp do aktualnych informacji o warunkach na szlakach żeglownych, umożliwiają planowanie tras rejsów oraz oferują wygodny system dokonywania opłat online.

Platforma WIR powstała z myślą o uproszczeniu spraw administracyjnych związanych z użytkowaniem dróg wodnych. Użytkownicy mogą w jednym miejscu elektronicznie rozliczać deklaracje, na podstawie których ustalana jest wysokość opłat za korzystanie z poszczególnych odcinków dróg wodnych, śluz i pochylni w danym miesiącu. System umożliwia także wnoszenie opłat oraz podpisywanie dokumentów w formie elektronicznej, przy użyciu profilu zaufanego, e-dowodu lub certyfikatu kwalifikowanego.

Dla użytkowników rekreacyjnych WIR oferuje możliwość zakupu biletów na śluzy i pochylnie online. Rozwiązanie to znacząco ułatwia planowanie podróży - w ramach jednego biletu można opłacić przejście przez kilka obiektów oraz dla kilku jednostek, zarówno z wyprzedzeniem (za pośrednictwem aplikacji webowej), jak i na miejscu, np. podczas oczekiwania na śluzowanie (w aplikacji mobilnej).

Jedną z kluczowych funkcji WIR jest także planowanie trasy rejsu. Narzędzie pozwala prześledzić orientacyjny przebieg podróży oraz zlokalizować infrastrukturę krzyżującą się z drogą wodną i obiekty towarzyszące, takie jak przystanie, śluzy czy linie energetyczne — wszystko w jednym, czytelnym widoku.