Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Białymstoku

Wirusowe zapalenie wątroby typu A – przyczyny

WZW A jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus HAV, należący do rodziny Picornaviridae. Po dostaniu się do organizmu, powoduje stan zapalny wątroby i zaburzenia jej funkcji.

W ostatnim czasie obserwuje się wyraźny wzrost liczby zachorowań: w pierwszej połowie 2026 roku odnotowano więcej przypadków niż w całym roku 2025.

Szczególnie narażone są osoby pracujące w gastronomii, ochronie zdrowia, placówkach edukacyjnych oraz osoby podejmujące analno‑oralne kontakty seksualne.

Drogi zakażenia

Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez:

• spożycie skażonej żywności lub wody
• brak odpowiedniej higieny rąk
• kontakt z wydzielinami osoby zakażonej
• kontakty seksualne, zwłaszcza analne

Ryzyko zakażenia wzrasta w miejscach o złych warunkach sanitarnych, przy braku dostępu do czystej wody oraz w środowiskach pracy o wysokiej ekspozycji na patogeny – m.in. w gastronomii, ochronie zdrowia, żłobkach i przedszkolach. Dodatkowym czynnikiem ryzyka są podróże do krajów o wysokiej zapadalności na HAV, takich jak Tunezja, Seszele, Egipt, Cypr, Turcja, Oman, Arabia Saudyjska, Indie, Gruzja, Jamajka, Kuba czy Argentyna.

Zakaźność i okres wylęgania

Osoba zakażona jest najbardziej zakaźna 1–2 tygodnie przed wystąpieniem objawów, a większość przypadków uznaje się za niezakaźne po pierwszym tygodniu od pojawienia się żółtaczki.

Okres wylęgania wynosi 15–50 dni (średnio 28–30 dni), a objawy utrzymują się zwykle od 2 do 7 tygodni.

Objawy WZW A

Przebieg choroby zależy od wieku: u dzieci często jest bezobjawowy, natomiast u dorosłych może być ciężki i wymagać hospitalizacji.

Wczesne objawy:

• osłabienie, objawy grypopodobne
• gorączka
• nudności, wymioty, brak apetytu
• bóle mięśniowe i kostno‑stawowe
• ból w prawej okolicy podżebrowej.

Objawy późniejsze:

• żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu)
• ciemny mocz
• odbarwiony stolec
• powiększenie wątroby

Leczenie

WZW A leczy się objawowo – nie istnieje terapia usuwająca wirusa HAV. Postępowanie obejmuje:

• odpowiednie nawodnienie
• dietę lekkostrawną z ograniczeniem tłuszczu i regularnymi, małymi posiłkami
• odpoczynek i unikanie intensywnego wysiłku
• całkowitą rezygnację z używek
• regularne badania kontrolne

W przypadku ciężkiego przebiegu konieczna jest hospitalizacja.

Profilaktyka – najskuteczniejsze działania

WZW A pozwalają uniknąć:

1) Szczepienia, które:

• chronią przed zachorowaniem
• ograniczają rozprzestrzenianie wirusa
• zwiększają bezpieczeństwo pracowników i klientów/pacjentów.

Zalecane są dla:

• dzieci po 1. roku życia
• osób podróżujących do krajów endemicznych
• pracowników gastronomii i produkcji żywności
• personelu medycznego
• osób podejmujących kontakty seksualne bez zabezpieczenia lub bez stałego partnera
• osób używających substancji psychoaktywnych
• osób z przewlekłymi chorobami wątroby.

2) Higiena rąk

Regularne i dokładne mycie rąk to najprostszy i najskuteczniejszy sposób ograniczenia zakażeń WZW A. Ręce należy myć:

• przed przygotowaniem i spożyciem posiłków
• po skorzystaniu z toalety
• po kontakcie z klientem lub pacjentem
• po kontakcie z odpadami.

Oprac.: Oddział Promocji Zdrowia i Komunikacji Społecznej.