Dolny Śląsk stawia na fundusz sołecki. Blisko 80 mln zł na inicjatywy mieszkańców
W przyszłym roku 113 gmin z Dolnego Śląska przeznaczy blisko 80 mln zł na fundusz sołecki. To mechanizm, dzięki któremu mieszkańcy sami decydują o przeznaczeniu części środków gminy, a budżet państwa partycypuje w kosztach realizowanych przedsięwzięć. W 2026 roku do 111 dolnośląskich gmin wróci ponad 18 mln zł zwrotu za zadania wykonane w 2025 roku. Przykładem aktywnego wykorzystania funduszu jest Gmina Długołęka, która na przyszły rok zaplanowała na ten cel ponad 2 mln zł.
Fundusz sołecki daje mieszkańcom wsi możliwość bezpośredniego wpływania na to, co zmienia się w ich najbliższym otoczeniu. Podczas zebrań wiejskich mieszkańcy wskazują najważniejsze dla lokalnej społeczności przedsięwzięcia, które następnie – po spełnieniu wymogów ustawowych – realizuje gmina.
Ze środków funduszu mogą być finansowane m.in. remonty i wyposażenie świetlic wiejskich, place zabaw, tereny rekreacyjne, wydarzenia kulturalne i integracyjne, a także zadania związane z lokalną infrastrukturą czy poprawą bezpieczeństwa.
– Fundusz sołecki to przykład tego, jak skutecznie łączyć środki publiczne z inicjatywą mieszkańców. Dzięki niemu powstają inwestycje bliskie ludziom – od małych remontów po wydarzenia integrujące społeczność. To także kolejna okazja dla samorządów na pozyskanie rządowego wsparcia – podkreśla wojewoda dolnośląska Anna Żabska.
Ponad 18 mln zł wróci do dolnośląskich gmin
O utworzeniu funduszu sołeckiego decyduje Rada Gminy. Uchwałę w tej sprawie należy podjąć do 31 marca roku poprzedzającego rok budżetowy.
Istotną częścią mechanizmu jest udział budżetu państwa w poniesionych przez samorządy kosztach. W 2026 roku do 111 gmin na Dolnym Śląsku wróci ponad 18 mln zł za przedsięwzięcia zrealizowane w 2025 roku. Wysokość zwrotu wynosi – w zależności od sytuacji finansowej gminy – 20, 30 lub 40 proc. poniesionych wydatków.
W przyszłym roku 113 dolnośląskich gmin planuje przeznaczyć na fundusze sołeckie łącznie blisko 80 mln zł.
Długołęka przykładem aktywności mieszkańców
Jednym z przykładów aktywnego wykorzystywania funduszu sołeckiego jest Gmina Długołęka, gdzie mieszkańcy 41 sołectw mogą bezpośrednio decydować o przedsięwzięciach realizowanych w swoich miejscowościach.
Na przyszły rok gmina zaplanowała w ramach funduszu sołeckiego inwestycje o łącznej wartości ponad 2 mln zł. Jednocześnie w bieżącym roku otrzyma z budżetu państwa blisko 500 tys. zł zwrotu za zadania zrealizowane w roku poprzednim.
Fundusz pozwala realizować zarówno niewielkie przedsięwzięcia poprawiające jakość przestrzeni publicznej, jak i zadania związane z rekreacją czy bezpieczeństwem mieszkańców.
Wśród przykładów są m.in. utworzenie parku kieszonkowego w Długołęce – ogólnodostępnej przestrzeni rekreacyjnej z małą architekturą, siedziskami i nowymi nasadzeniami – oraz budowa boiska do siatkówki w Brzeziej Łące. Środki przeznaczane są również na poprawę bezpieczeństwa, w tym zakup defibrylatorów AED dla miejscowości na terenie gminy.
– Fundusz sołecki daje mieszkańcom realny wpływ na rozwój ich miejscowości. To właśnie oni najlepiej wiedzą, czego potrzebuje ich najbliższe otoczenie – mówi wójt gminy Długołęka, Wojciech Błoński.
Coraz więcej gmin korzysta z funduszu sołeckiego
Popularność funduszu sołeckiego rośnie również w skali całego kraju. Po niewielkim spadku liczby gmin korzystających z tego rozwiązania w latach 2020–2021 nastąpił ponowny, systematyczny wzrost.
W 2024 roku fundusz sołecki funkcjonował w 1620 gminach, natomiast w 2025 roku ich liczba wzrosła do rekordowych 1668. Oznacza to, że fundusz wyodrębnia już ponad trzy czwarte gmin, w których funkcjonują sołectwa.
