Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

Pytanie

Czy budowa przyłączy:

• przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków lub
• na obszarze wpisanym do rejestru zabytków

zawsze wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia?

Odpowiedź

Nie, nie zawsze.

Budowa przyłączy realizowana na podstawie art. 29a ustawy – Prawo budowlane może odbywać się bez pozwolenia na budowę i bez zgłoszenia również w przypadku inwestycji prowadzonych przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków lub na obszarach wpisanych do rejestru zabytków.

Nie wyłącza to jednak obowiązku stosowania przepisów o ochronie zabytków.

Wyjaśnienie

Przepisy ustawy – Prawo budowlane przewidują trzy tryby rozpoczęcia budowy przyłączy:

• na podstawie zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy – Prawo budowlane),
• na podstawie pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 5),
• bez zgłoszenia i pozwolenia na budowę (art. 29a).

Inwestor, który przygotowuje budowę przyłączy może skorzystać z procedury bez zgłoszenia, ze zgłoszeniem albo zrealizować inwestycję na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wybór procedury należy do inwestora.

Zgodnie art. 29 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane roboty budowlane (art. 29 ust. 1-4) wykonywane:

• przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków – wymagają decyzji o pozwoleniu na budowę,
• na obszarze wpisanym do rejestru zabytków – wymagają zgłoszenia.

W takim przypadku do wniosku o decyzję o pozwoleniu na budowę i zgłoszenia należy dołączyć wydane na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami:

• pozwolenie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków albo
• zaświadczenie wojewódzkiego konserwatora zabytków o zgłoszeniu, wobec którego wojewódzki konserwator zabytków nie wniósł sprzeciwu.

Pojawiają się jednak wątpliwości czy te wymagania mają zastosowanie również do budowy przyłączy realizowanych w trybie bez pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Tryb ten stanowi odrębną podstawę realizacji przyłączy i zwalnia inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia. Natomiast podstawą regulacji zawartej w art. 29 ust. 7 jest zapewnienie ochrony obiektów budowlanych jako dóbr kultury.

Realizacja przyłączy w tym trybie odbywa się na podstawie przepisów odrębnych, m.in. przepisów prawa energetycznego czy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Tym samym, realizując przyłącza w tym trybie inwestor jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia budowy do organu administracji architektoniczno-budowlanej (AAB). Procedura ta, nie wymaga przedłożenia w organie jakichkolwiek dokumentów. Inwestor w takim przypadku nie jest zobowiązany do jakichkolwiek czynności przed organem AAB. Realizacja przyłącza w trybie bez pozwolenia na budowę ani zgłoszenia odbywa się bez udziału i wiedzy organu AAB, który nie stosuje i nie interpretuje tego trybu.

Potwierdza to również orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku WSA w Gdańsku z 28 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 684/23, Sąd odniósł się do art. 29 ust. 7 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane i wskazał, że: „Przepis ten, w odniesieniu do robót wymienionych w art. 29 ust. 1 – 4 P.b. wykonywanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, nakłada obowiązek (…) zgłoszenia. Zdaniem Sądu nie wyklucza to jednak możliwości skorzystania przez inwestora z opcji, ustanowionej w art. 29a P.b., która – jak już wskazano powyżej – stanowi odrębną i samodzielną formę realizacji robót nim objętych (…)”.  

Można więc uznać, że przyłącza mogą być budowane bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia, nawet jeżeli są realizowane przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. W takiej sytuacji budowa wymaga m.in. sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Ważne! Powyższe nie wyłącza jednak obowiązku stosowania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Podstawa prawna

Ustawa – Prawo budowlane: art. 29 ust. 1 pkt 23, ust. 5 i ust. 7, art. 29a

Kolejne wydanie cyklu już we wrześniu

Po wakacyjnej przerwie wracamy z kolejnymi publikacjami w ramach cyklu. Nasi eksperci przygotują następne materiały, które będziemy udostępniać. Na następne wydanie cyklu zapraszamy 8 września.

O cyklu

W cyklu edukacyjnym: Ciekawe interpretacje GUNB wyjaśniamy wybrane przepisy prawa, które mogą budzić wątpliwości lub rozbieżne interpretacje. Znajdują się tu interpretacje przepisów ustawy – Prawo budowlane i ustawy o wyrobach budowlanych, jak również wyroki sądów, orzeczenia, odpowiedzi na pytania, wyjaśnienia.

Więcej interpretacji znajdziesz tu: Ciekawe interpretacje GUNB

Zapraszamy także do śledzenia nas na LinkedIn: profil GUNB