Główny Urząd Nadzoru Budowlanego

Pytanie

Jakie konsekwencje ponosi właściciel lub zarządca obiektu budowlanego w przypadku przeprowadzenia kontroli okresowej przez osobę, która posiadała uprawnienia budowlane, jednak w nieodpowiedniej specjalności?

Odpowiedź

Co do zasady właściciel lub zarządca nie ponosi odpowiedzialności za brak kontroli, jeśli została ona faktycznie przeprowadzona – nawet przez osobę z niewłaściwą specjalnością – a zlecający nie był tego świadomy. Odpowiedzialność powstanie, gdy wiedział on o braku uprawnień lub po ujawnieniu nieprawidłowości nie zlecił ponownej, prawidłowej kontroli.

Wyjaśnienie

Obowiązek przeprowadzania kontroli

Jednym z głównych obowiązków właścicieli i zarządców obiektów budowlanych jest poddawanie ich okresowych kontrolom. Przepisy wskazują, że co do zasady kontrole takie powinny być przeprowadzane przez osoby, które posiadają uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności.

Zdarzają się jednak przypadki, w których bezpośredni wykonawcy kontroli przeprowadzają czynności kontrolne w zakresie nieobjętym ich uprawnieniami (np. osoby posiadające uprawnienia jednie w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oceniają stan instalacji kanalizacyjnej lub wodociągowej). Działanie takie jest przestępstwem, jednak istotne jest także, jakie konsekwencje w takim przypadku może ponieść właściciel lub zarządca obiektu.

Uznanie czynności za kontrolę

Przede wszystkim w opisanej sytuacji może pojawić się wątpliwość, czy kontrola w ogóle się odbyła, skoro przeprowadziła ją osoba nieuprawniona. Jest to zagadnienie o tyle ważne, że nierealizowanie tego obowiązku jest wykroczeniem.

Trzeba zaznaczyć, że o uznaniu danej czynności za kontrolę okresową przesądza przede wszystkim jej zakres czyli jakie faktyczne czynności zostały wykonane. Istotne jest, czy sprawdzono stan techniczny określonych elementów obiektu, a w przypadku kontroli wykonywanej co najmniej raz na 5 lat – również sprawdzenie przydatności do użytkowania i estetyki oraz badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej. Ważny jest jednak także zamierzony cel takiego sprawdzenia. Zarówno osoba, która zleca kontrolę, jak i jej wykonawca muszą mieć świadomość, że jest ono powiązane z obowiązkiem przeprowadzenia kontroli okresowej, a nie np. sporządzenia ekspertyzy stanu technicznego.

Jeżeli oba powyższe warunki zostaną spełniona należy uznać, że kontrola okresowa się odbyła. Nie ma znaczenia, czy osoba, która zrealizowała zadanie posiada właściwe wykształcenie i praktykę zawodową, czy też nie.

Znaczenie uprawnień budowlanych

Przepisy prawa wskazują, że samodzielne funkcje techniczne w budownictwie (w tym sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych) mogą wykonywać wyłącznie osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. W przypadku kontroli okresowych mogą to być także:

• mistrzowie kominiarscy,
• pracownicy państwowej służby do spraw bezpieczeństwa budowali piętrzących, 
• lub osoby z odpowiednimi świadectwami kwalifikacyjnymi.

Jednocześnie wykonywanie wspomnianej funkcji bez posiadania odpowiednich uprawnień budowlanych stanowi przestępstwo. Z takich uregulowań wynika, że kwestia klasyfikacji konkretnego zdarzenia, jako wykonywanie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, musi być niezależna od tego, kto daną czynność przeprowadził.

Brak odpowiedzialności właściciela

Należy podkreślić, że zakaz wykonywania np. kontroli okresowej bez posiadania odpowiednich uprawnień jest skierowany do jej wykonawcy, a nie właściciela lub zarządcy. Bezprawny czyn jednej osoby nie powinien powodować odpowiedzialności karnej po stronie innego podmiotu.

Obowiązek właściciela lub zarządcy poddawania obiektu budowlanego kontrolom okresowym należy rozpatrywać także w kontekście innych uregulowań Prawa budowlanego, które określają wymogi zapewnienia wykonania określonych czynności przez inne osoby. W szczególności wypada wskazać obowiązki inwestora. W tym przypadku prawodawca zaznacza, że obowiązki osoby, która organizuje budowę obejmują nie tylko zapewnienie wykonania określonych czynności (np. opracowania projektu budowlanego), ale także, że zostaną one wykonane przez osobę o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych.

Przepisy związane z poddawaniem obiektów kontrolom okresowym nie zawierają takiego uzupełnienia. Jest to kolejna przesłanka, która wskazuje, że właściciel lub zarządca nie może ponosić odpowiedzialności za wykonanie kontroli okresowej przez osobę bez odpowiednich uprawnień budowlanych.

Wyjątek – świadomość nieprawidłowości

Dotyczy to jednak wyłącznie sytuacji, w której właściciel lub zarządca nie wiedział, że osoba której zlecił wykonania kontroli nie posiadała odpowiednich uprawnień. Świadome wydanie innej osobie polecenia wykonania czynności, które stanowi czyn zabroniony można rozpatrywać w kategoriach podżegania lub pomocnictwa w jego popełnieniu.

Obowiązek reakcji po ujawnieniu nieprawidłowości

Poza opisanymi powyżej możliwa jest także sytuacja, w której właściciel lub zarządca poweźmie wiedzę o bezprawnym działaniu kontrolera już po wykonaniu kontroli okresowej (np. z informacji przekazanych przez organ nadzoru budowlanego). W takich okolicznościach należy mieć na uwadze, że czynności kontrolne wykonane przez osobę nieuprawnioną są obarczone wadą, przez którą brak jest gwarancji, że wykonane w jej toku oceny są prawidłowe.

Na właścicielu lub zarządy ciąży natomiast nie tylko szczegółowy wymóg poddawania obiektu budowlanego kontrolom, ale także ogólny obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym. Należy zatem oczekiwać, że po takim ustaleniu zostanie wykonana kolejna kontrola już przez osobę, która posiada właściwe uprawnienia budowlane (lub inne dopuszczalne kwalifikacje).

Zaniechanie takiej czynności może być okolicznością, która wpłynie na poniesienie ewentualnej odpowiedzialności karnej związanej z niedopełnieniem obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Do realizacji takiego obowiązku wymagane jest bowiem posiadanie wiarygodnej wiedzy o obiekcie i informacji o ewentualnej konieczności wykonania prac naprawczych. 

Podsumowanie

Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie popełnia wykroczenia, jeśli zapewnił przeprowadzenie kontroli okresowej, nawet jeśli została ona wykonana przez osobę, która nie posiadała właściwych uprawnień budowlanych – o ile nie miał takiej wiedzy.

Jeśli jednak miał świadomość, że kontrola będzie lub jest obarczona wadą i mimo to dopuszcza do jej wykonania lub nie podejmuje działań naprawczych to naraża się na odpowiedzialność karną.

Podstawa prawna

1. Ustawa – Prawo budowlane – art. 12 ust. 1 i 2, art. 61 pkt 1, art. 62 ust. 1, art. 62 ust. 4, art. 91 ust. 1 pkt 2, art. 91a pkt 1,  art. 93 pkt 8,
2. Ustawa – kodeks karny – art. 18 § 2 i 3.

 

O cyklu

W cyklu edukacyjnym: Ciekawe interpretacje GUNB wyjaśniamy wybrane przepisy prawa, które mogą budzić wątpliwości lub rozbieżne interpretacje. Znajdują się tu interpretacje przepisów ustawy – Prawo budowlane i ustawy o wyrobach budowlanych, jak również wyroki sądów, orzeczenia, odpowiedzi na pytania, wyjaśnienia.

Więcej interpretacji znajdziesz tu: Ciekawe interpretacje GUNB

Zapraszamy także do śledzenia nas na LinkedIn: profil GUNB