Co robią samorządy? Przykłady działań w miastach
W obliczu postępujących zmian klimatu, samorządy stają przed wyzwaniami wymagającymi szybkich, skutecznych długofalowych działań adaptacyjnych. Warto inspirować się rozwiązaniami opartymi na sprawdzonych rozwiązaniach wdrażanych przez inne jednostki samorządu terytorialnego. Przykłady działań adaptacyjnych do zmiany klimatu na poziomie lokalnym obejmują m.in. zieloną infrastrukturę, retencję i zarządzanie wodami opadowymi oraz działania zwiększające odporność miast i gmin na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Korzystanie z dobrych praktyk pozwala unikać powielania błędów, skraca czas realizacji inwestycji oraz ułatwia dopasowanie rozwiązań do lokalnych uwarunkowań środowiskowych i społecznych. Wymiana doświadczeń sprzyja również budowaniu partnerstw i zwiększa szanse na pozyskanie środków zewnętrznych.
Innowacyjne rozwiązania, które sprawdziły się w innych regionach, mogą być inspiracją do tworzenia skutecznej polityki klimatycznej na poziomie lokalnym, sprzyjającej bezpieczeństwu, zdrowiu i jakości życia mieszkańców. Adaptacja do zmiany klimatu to nie tylko obowiązek, lecz także szansa na zrównoważony rozwój i budowanie odporności samorządów na przyszłe zagrożenia.
Zobacz, jakie rozwiązania zastosowały samorządy
Miasto: Węgrów
Nazwa i opis projektu: „Zagospodarowanie dawnego browaru przyklasztornego do nowych funkcji usługowo-gastronomicznych wraz z zagospodarowaniem Parku im. Armii Krajowej na potrzeby różnych form aktywności”
Projekt obejmował zagospodarowanie parku – w 2023 roku mieszkańcom udostępniono boisko wielofunkcyjne do gry w piłkę nożną, ręczną, siatkową i tenisa ziemnego, skatepark, siłownię zewnętrzną, plac zabaw, fontannę i amfiteatr.
Pojawiły się także nowe nasadzenia zieleni – posadzono ponad 160 drzew, setki gatunków krzewów i bylin. Natomiast zabytkowe budynki dawnego browaru i manufaktury zostały gruntownie zmodernizowane i obecnie mieszczą restaurację oraz zaplecze socjalne dla artystów, którzy występują w amfiteatrze. Dowiedz się więcej
Źródło: Portal Funduszy Europejskich
Miasto: Wrocław
Nazwa i opis projektu: „Rewitalizacja placu Nowy Targ we Wrocławiu”
Projekt obejmował nasadzenie 172 drzew, 27 tysięcy bylin, 193 paproci, 13 tysięcy traw, 23 tysiące roślin cebulowych oraz pnączy. Rewitalizacja placu jest częścią inwestycji pt. Wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi z udziałem zielono – niebieskiej infrastruktury we Wrocławiu, na współfinansowanie której pozyskała środki z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021 – 2027. Zarząd Zieleni Miejskiej we Wrocławiu jest jedną z jednostek realizującej inwestycje w ramach tego projektu.
Celem projektu jest łagodzenie negatywnych skutków zmian klimatycznych oraz zwiększenie efektywnego zarządzania coraz bardziej ograniczonymi zasobami wodnymi poprzez wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi na obszarach Wrocławia charakteryzujących się intensywnymi procesami urbanizacyjnymi. Projekt jest finansowany z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021 – 2027, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności, Działanie FENX.01.02 Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu. Dowiedz się więcej
Nazwa i opis projektu: “GrowGreen – Adaptacja do miejskich wysp ciepła i powodzi poprzez rozwój błękitno‑zielonej infrastruktury. Renaturyzacja siedmiu zaniedbanych podwórek - zmiana na parki kieszonkowe i stworzenie zielonej ulicy”
Projekt obejmował przebudowę siedmiu zaniedbanych podwórek w zielone parki kieszonkowe, zintegrowane z „zieloną ulicą” i elementami niebiesko-zielonej infrastruktury, m.in. ogrody deszczowe, trawniki, ścieżki, miejsca odpoczynku, obszary sprzyjające rozwojowi bioróżnorodności. Projekt GrowGreen był współfinansowany z programu Horizon 2020 UE. Wysokosć dofinansowania wyniosła 1,6 mln EUR. Istotnym elementem projektu była partycypacja społeczna mieszkańców Wrocławia oraz ekspertów środowiskowych i urbanistycznych. Dowiedz się więcej
Źródło: Cimate Adapt EEA
Miasto: Żyrardów
Nazwa i opis projektu: „Poprawa jakości życia mieszkańców poprzez rozwój terenów zieleni w mieście Żyrardowie”
Projekt obejmuje:
1. Zagospodarowanie terenu zieleni przy Stawie Górnym - teren zlokalizowany w obrębie ulic Limanowskiego, Nowy Świat, Okrzei i Wyspiańskiego. Całkowita pow. 1,46813 ha, powierzchnia nowych terenów zielonych: 1,46813 ha, powierzchnia zielona, bądź biologicznie czynna: 1,28555 ha (87,56%). prace: gospodarka zielenią istniejącą; oczyszczanie terenu oraz stawu; niwelacja terenu; sadzenie projektowanego materiału; renaturyzacja roślinności strefy nadbrzeżnej; wegetacyjne wyspy pływające; renowacja jazu; wykonanie alejek z nawierzchni utwardzonych; mała architektura.
2. Zagospodarowanie terenu zieleni w dolinie rzeki Pisia Gągolina pomiędzy ulicami Kanałową i Słowiańską. Całkowita pow. 3,153033 ha, powierzchnia nowych terenów zielonych: 3,153033 ha, powierzchnia zielona, bądź biologicznie czynna: 2,897813 ha (91,90%). prace: gospodarka zielenią istniejącą; oczyszczanie terenu; renaturyzacja strefy nadbrzeżnej; adaptacja istniejącej naturalnej roślinności szuwarowej; sadzenie projektowanego materiału roślinnego; wykonanie pomostów drewnianych; elementy ogólne małej architektury.
3. Zagospodarowanie terenu Skweru Inwalidów przy ul. 1 Maja. Całkowita pow. 0,0255ha, w całości teren istniejący, powierzchnia zielona, bądź biologicznie czynna: 0,0200 ha (78,43%).
Źródło: Mapa dotacji UE
Miasto: Grodzisk Mazowiecki
Nazwa i opis projektu: „Inwestycje w zakresie zielono-niebieskiej infrastruktury w Grodzisku Mazowieckim"
Projekt rozpoczął się w listopadzie 2021 roku, i zakończył w kwietniu 2024 roku. Projekt był finansowany w 85 proc. ze środków norweskich. Cały budżet projektu wynosił 6 mln 300 tys. zł. z czego miasto uzyskało dofinansowanie w wysokości 4 mln 900 tys. zł.
Posadzono 35 tys. roślin, dwukrotnie zwiększono powierzchnię biologicznie czynną na placu Wolności poprzez jego odbetonowanie, utworzono dwa nowe skwery, wprowadzono zieleń przy ulicy Zondka oraz przy Centrum Kultury, wykorzystano wody opadowe dzięki zbiornikom retencyjnym o pojemności 60 tys. litrów, a przy wszystkich 12 grodziskich szkołach i przedszkolach powstały ogródki ekologiczne i ogrody permakultury. Projekt korzysta z dofinansowania o wartości 4,5 mln otrzymanego od Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach funduszy EOG. Celem programu jest łagodzenie zmian klimatu i adaptacja do ich skutków. Dowiedz się więcej
Miasto: Warszawa
Nazwa i opis projektu: „Pole Mokotowskie - Naturalizacja stawów i nowa zieleń”
W parku znaturalizowano stawy, zastępując 16 tys. m² betonu nowym układem wodnym z roślinnością szuwarową, zastosowano technologię oczyszczania wody i zamknięty obieg w zbiorniku głównym. Uporządkowano teren wokół stawów, montując podesty, mostki, siedziska oraz tworząc miejsca wypoczynku przy mniejszych zbiornikach, a pokruszony beton wykorzystano do uformowania wałów wygłuszających obsianych trawą.
Wprowadzono nową zieleń, sadząc 74 drzewa i kilkanaście tysięcy roślin, wysiewając łąki kwietne i tworząc ogrody biocenotyczny oraz sensoryczny z altanami, podestami i elementami rekreacyjnymi. Projekt był współfinansowany przez Unię Europejską z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Dowiedz się więcej
Źródło: Zarząd Zieleni m.st. Warszawy
Miasto: Mrocza
Nazwa i opis projektu: „Modernizacja parku przy ul. Łąkowej i Zielonej w Mroczy - Etap I"
Zakres działań obejmował utworzenie stref rekreacyjnych, sportowych i sensorycznych połączonych siecią ścieżek pieszych oraz wyposażenie terenu w elementy małej architektury. Zrealizowano rewitalizację zieleni wraz z nowymi nasadzeniami, działania kompensacyjne związane z wycinką drzew, budowę tężni solankowej, bulodromu i ścieżki sensorycznej, a także montaż oświetlenia, monitoringu, zamgławiaczy oraz wykonanie robót budowlanych, sanitarnych i elektrycznych.
Zadanie jest współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Wartość całkowita projektu objętego dofinansowaniem wynosi 2 552 739,22 zł. Wkład Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) to 1 568 244,18 zł, a wysokość wsparcia z budżetu państwa wynosi 184 499,32 zł. Dowiedz się więcej
Źródło: Miasto i gmina Mrocza
Miasto: Mińsk Mazowiecki
Nazwa i opis projektu: „Rozwój i rewaloryzacja terenów zieleni w centrum Mińska Mazowieckiego”
Projekt realizowany był w ramach działania 2.5 Poprawa jakości środowiska miejskiego, oś priorytetowa II Ochrona Środowiska, w tym adaptacja do zmian klimatu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Kwota dofinansowania wyniosła 2 812 085,23 zł, przy całkowitym koszcie realizacji projektu 3 899 207,85 zł.
W ramach projektu zrealizowano nowe nasadzenia w parku, nowe nasadzenia wzdłuż alejek, nasadzenia wzdłuż ulic Piłsudskiego i Kościuszki, nowa roślinność na skwerze gen. Piaseckiego, czy przy murze osiedla przy płatnym parkingu naprzeciwko starostwa. Ostatnim działaniem w projekcie było wybudowanie alei o szer. 5 m, która podzielona jest na dwa odcinki biegnące między kanałami rzeki Srebrnej. Dowiedz się więcej
Źródło: Miasto Mińsk Mazowiecki
Miasto: Radom
Nazwa i opis projektu: „Life RadomKlima"
Celem projektu jest zwiększenie odporności Radomia na zmianę klimatu poprzez budowę demonstracyjnej „zielonej/niebieskiej infrastruktury” do zarządzania ekstremalnymi przepływami wód burzowych i kontrolowania lokalnych zagrożeń powodziowych. Celem jest złagodzenie ekstremalnych przepływów wody pochodzącej spoza miasta i zwiększenie retencji wód burzowych poprzez przywrócenie i utworzenie obszarów retencji wielofunkcyjnych (przy jednoczesnym tworzeniu siedlisk dla różnorodności biologicznej) oraz poprzez renaturalizację rzeki w celu przywrócenia jej naturalnej zdolności retencji.
Całkowity koszt projektu wynosi 24 291 746 PLN Dofinansowanie z Komisji Europejskiej z Programu LIFE wynosi 12 207 760 PLN. Dofinansowanie z NFOŚiGW: 6 494 305 PLN. Dowiedz się więcej
Źródło: Life Radom