Odpowiedź: TAK 

Co oznacza antropogeniczny charakter zmiany klimatu? 

Słowo anthropos po grecku oznacza „człowiek”. I właśnie człowiek - a konkretnie jego działalność - jest główną, antropogeniczną przyczyną obserwowanego od połowy XX wieku globalnego ocieplenia. Nauka mówi w tej sprawie jednym, wyjątkowo zgodnym głosem.  

Konsensus nie wynika z opinii pojedynczych badaczy, lecz z tysięcy badań i analiz prowadzonych na całym świecie przez niezależne zespoły naukowców. To szeroki, solidny fundament dowodów, a nie kwestia indywidualnych przekonań. Aby dobrze zrozumieć, co oznacza taka zgodność, trzeba wiedzieć, jak działa nauka. 

Na czym polega metoda naukowa? 

Istotą metody naukowej jest systematyczne porównywanie teorii z obserwacjami i nieustanne doskonalenie naszego rozumienia świata. Dlaczego? Nauka nie daje absolutnych gwarancji, a jej celem nie jest potwierdzanie teorii, lecz ich testowanie i próba obalenia (czyli falsyfikacja).  

Jeśli jednak dana teoria przetrwa wiele prób, pozostaje spójna z wiedzą z innych dziedzin i skutecznie tłumaczy rzeczywistość, a kolejne badania potwierdzają jej skuteczność, wówczas rośnie stopień akceptacji dla niej w świecie nauki.  

Jak powstał konsensus naukowy ws. globalnego ocieplenia? 

Konsensus naukowy dotyczący antropogenicznej zmiany klimatu nie pojawił się nagle ani na podstawie pojedynczych twierdzeń. Powstawał stopniowo, wraz z rosnącą liczbą rzetelnych badań, coraz lepszymi metodami pomiarowymi i rozwojem modeli klimatycznych.  

Od lat 90. liczba recenzowanych publikacji dotyczących klimatu dynamicznie rosła, a kolejne dane i analizy systematycznie wzmacniały zgodność środowiska naukowego w kwestii przyczyny postępującej zmiany klimatu. W 2013 r. konsensus ten wynosił ok. 97%, a w 2021 r. - za sprawą metaanalizy artykułów naukowych przeprowadzonej przez zespół Cornell University - wzrósł do ponad 99,9%. 

Także stanowisko Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) ewoluowało w ciągu ostatnich 30 lat. Jeszcze w 1990 r. w swoim pierwszym raporcie IPCC wskazywało, że „emisje z działalności ludzkiej istotnie podnoszą atmosferyczne koncentracje gazów cieplarnianych”.  W 2023 r. IPCC wskazała natomiast, że to właśnie „działalność człowieka, przede wszystkim poprzez emisję gazów cieplarnianych, bezdyskusyjnie spowodowała globalne ocieplenie.” 

Co jest przyczyną zmiany tej narracji? Kluczową rolę odegrał postęp naukowy, a zwłaszcza rosnąca liczba dostępnych, rzetelnych badań. To właśnie dzięki nim stopniowo kształtował się coraz silniejszy konsensus naukowy w kwestii zmian klimatu. 

Wnioski są jasne: obecna zmiana klimatu jest w przeważającej mierze skutkiem emisji gazów cieplarnianych wynikających z niezrównoważonego funkcjonowania kluczowych, najbardziej emisyjnych sektorów gospodarki.  

Kto i dlaczego podważa konsensus ws. przyczyn zmiany klimatu? 

Mimo wyjątkowo silnego konsensusu naukowego w sprawie antropogenicznych przyczyn ocieplenia istnieją środowiska, które systematycznie próbują go osłabiać. Nie wynika to z nowych dowodów (tych brak), lecz z interesów, przekonań oraz strategii komunikacyjnych, które wykorzystują naturalną dla nauki niepewność, aby tworzyć wrażenie braku zgody tam, gdzie istnieje niemal pełna jednomyślność badań. Są to głównie podmioty powiązane z paliwami kopalnymi oraz innymi wysokoemisyjnymi sektorami gospodarki.  

Część organizacji i grup biznesowych, szczególnie tych zależnych od węgla, ropy i gazu, ma ekonomiczny interes w utrzymaniu status quo. Podważanie konsensusu służy im do opóźniania regulacji dotyczących emisji oraz burzenia społecznego poparcia dla polityk klimatycznych uznając je za „przedwczesne”, „kosztowne” lub „niepotrzebne”. Treści kwestionujące ustalenia naukowe są proste, emocjonalne i polaryzujące, przez co łatwo stają się viralowe. Wielu twórców internetowych, komentatorów i mediów promuje takie materiały, ponieważ przyciągają uwagę odbiorców i pozwalają budować rozpoznawalność „pod prąd”.  

Jak potwierdził raport NATO Climate Change and Security Impact Assessment z 2024, w rozprzestrzenianiu narracji denialistycznych na temat klimatu w państwach Sojuszu specjalizują się środowiska powiązane z Kremlem. W przestrzeni cyfrowej od lat działają sieci (w tym konta nieautentyczne, grupy koordynowane, boty) wzmacniające narracje podważające ten konsensus. Ich celem jest tworzenie iluzji masowego sprzeciwu wobec polityk redukcji emisji i inwestycje w OZE, co wpisuje się w szerszą strategię podtrzymywania zależności Europy od paliw kopalnych.  

Wyzwania i rozwiązania globalne 

Negatywne skutki zmiany klimatu przekładają się na częstsze i bardziej gwałtowne ekstremalne zjawiska pogodowe, rosnącą presję na zasoby wodne i żywnościowe, zakłócenia w łańcuchach dostaw, wzrost kosztów gospodarczych, pogłębianie nierówności społecznych, migracje wymuszone oraz degradację ekosystemów kluczowych dla stabilności planety.  

Najnowszy raport Światowego Forum Ekonomicznego (Global Risk Report 2026) wskazuje, że ekstremalne zjawiska pogodowe należą do najpoważniejszych globalnych zagrożeń, a świat wchodzi w okres narastającej niestabilności, w którym ryzyka środowiskowe, polityczne i społeczne wzajemnie się wzmacniają. Raport ten na drugim miejscu globalnych zagrożeń plasuje dezinformację, która - w czasach, gdy instytucje międzynarodowe alarmują o rosnącej skali zagrożeń - podważa dorobek nauki i relatywizuje fakty utrudniając podejmowanie skutecznych działań niezbędnych do ochrony społeczeństwa, gospodarki i ekosystemów.  

Aby odpowiedzieć na wyzwania kolejnych dekad, potrzebne są nie tylko technologie i polityki redukujące emisje, lecz także odporna na manipulacje sfera publiczna, oparta na wiedzy, odpowiedzialności i rzetelnej komunikacji.