Mniej zużywanych surowców 

Zebrane opakowania mogą zostać odpowiednio przetworzone i wykorzystane do produkcji kolejnych produktów, w tym nowych opakowań. Dotyczy to materiałów takich jak tworzywa sztuczne, aluminium czy szkło. 

Wysokie poziomy selektywnej zbiórki ułatwiają odzyskiwanie wartościowych materiałów i ograniczają konieczność pozyskiwania kolejnych surowców. W ten sposób system kaucyjny wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym, w której materiały mogą pozostawać w gospodarce możliwie długo. 

Mniej opakowań w środowisku 

Butelki i puszki, z których korzystamy na co dzień, po wykorzystaniu stają się odpadami. Jeśli nie zostaną właściwie zagospodarowane, mogą trafiać do przestrzeni publicznej i środowiska naturalnego – zalegać w lasach, parkach, przydrożnych rowach czy w rzekach. Dlatego jednym z celów systemu kaucyjnego jest ograniczenie liczby opakowań, które zamiast do systemu zbiórki trafiają do środowiska. 

Potwierdzają to również dane z akcji sprzątania Odry. Fundacja Waste Free Oceans i organizatorzy akcji Czysta Odra rok po roku sprzątali prawy brzeg Odry we Wrocławiu, a porównanie wyników pokazuje wyraźny spadek liczby znajdowanych opakowań. Masa zebranych puszek zmniejszyła się o 80% – z 4 kg do 0,7 kg, a butelek PET aż o 90% – z 8 kg do 0,8 kg. Wśród zebranych opakowań większość stanowiły jeszcze te bez znaku kaucji – w obu przypadkach ich masa wyniosła po 0,5 kg. 

Dla konsumenta zwrot opakowania jest prostą czynnością, za którą otrzymuje zwrot wpłaconej wcześniej kaucji. Z perspektywy środowiska oznacza natomiast większą szansę na odzyskanie wartościowych surowców i ograniczenie ilości opakowań, które trafiają poza systemem gospodarowania odpadami.

Opakowanie może stać się surowcem 

System kaucyjny zmienia także sposób, w jaki patrzymy na zużyte opakowania. Butelka czy puszka po wykorzystaniu napoju nie musi oznaczać końca ich cyklu życia. 

Po zwrocie opakowanie będzie przekazane do odpowiedniego zagospodarowania, a zawarty w nim materiał – odzyskany i wykorzystany ponownie. Dzięki temu zużyte opakowanie może stać się surowcem do produkcji kolejnych produktów. 

To właśnie idea gospodarki o obiegu zamkniętym: zamiast traktować materiały jako jednorazowe odpady, dążymy do tego, aby jak najdłużej zachować ich wartość i możliwość ponownego wykorzystania. 

Wysokie poziomy zbiórki są celem systemu 

Jednym z najważniejszych celów systemu kaucyjnego jest zwiększenie poziomu selektywnego zbierania opakowań objętych systemem. Zgodnie z przepisami poziom selektywnego zbierania ma osiągnąć 90% w 2029 r. 

Istotne jest również zwiększanie udziału materiałów pochodzących z recyklingu w nowych opakowaniach. W przypadku butelek wykonanych z tworzyw sztucznych przepisy przewidują m.in. obowiązek zapewnienia odpowiedniego udziału recyklatu (rPET) - zgodnie z unijnymi przepisami (dyrektywa SUP), jednorazowe butelki plastikowe na napoje muszą zawierać co najmniej 25% rPET od 2025 roku, a od 2030 roku odsetek ten wzrośnie do minimum 30% 

Osiągnięcie tych celów zależy nie tylko od producentów, sklepów czy operatorów systemu. Znaczenie ma również codzienne zachowanie konsumentów – przede wszystkim regularne zwracanie pustych opakowań objętych systemem. 

Doświadczenia innych państw 

Systemy kaucyjne funkcjonują w wielu państwach europejskich od lat. Przykłady Niemiec, Norwegii i Litwy pokazują, że odpowiednio zaprojektowany system, zapewniający konsumentom łatwy dostęp do punktów zwrotu, może przyczyniać się do osiągania wysokich poziomów zbiórki opakowań. 

• Niemcy – około 96% opakowań objętych systemem jest zwracanych. 
• Norwegia – poziom zwrotu butelek PET wynosi około 98%. 
• Litwa – około 92% opakowań objętych systemem jest zwracanych; wysoki poziom zbiórki osiągnięto już w pierwszych latach jego funkcjonowania. 

Wyniki poszczególnych państw nie są jednak bezpośrednio porównywalne. Systemy różnią się m.in. rodzajami objętych nimi opakowań, wysokością kaucji, sposobem organizacji punktów zwrotu oraz metodą obliczania poziomu zbiórki. Wspólnym elementem jest natomiast łatwy i wygodny dla konsumenta sposób oddawania pustych opakowań. 

Każde opakowanie ma znaczenie 

Zwrot jednej butelki czy puszki może wydawać się drobnym gestem. Gdy jednak podobnie postępują miliony konsumentów, skala odzyskiwanych materiałów rośnie. 

Każde prawidłowo zwrócone opakowanie oznacza możliwość odzyskania kaucji oraz przekazania materiału do dalszego zagospodarowania. W przypadku tworzyw sztucznych i aluminium może to oznaczać ponowne wykorzystanie materiału w kolejnych produktach, zamiast konieczności pozyskiwania wyłącznie nowych surowców. 

Dlatego system kaucyjny działa najlepiej wtedy, gdy zwrot opakowań staje się codziennym nawykiem. 

Mały gest, duży efekt 

Zwracając butelkę lub puszkę, odzyskujesz kaucję i dajesz opakowaniu szansę na ponowne wykorzystanie zawartych w nim materiałów. 

Nie trzeba wykonywać dodatkowych czynności ani zmieniać całego sposobu robienia zakupów. Wystarczy zachować opakowanie objęte systemem, nie niszczyć jego oznaczeń i zwrócić je w odpowiednim punkcie. 

Każdy zwrot ma znaczenie. Im więcej opakowań wraca do systemu, tym więcej materiałów może zostać odzyskanych i ponownie wykorzystanych. Dlatego warto, aby zwracanie butelek i puszek stało się naszym codziennym nawykiem.