Nowelizacją ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (ustawa kaucyjna) 1 października 2025 r. uruchomiono system kaucyjny. W związku z tym dane za 3 pierwsze miesiące działania systemu w 2025 r. powinny zostać uwzględnienie w sprawozdaniach dotyczących odpadów komunalnych składanych 
w 2026 r. 

Zgodnie z art. 40p ww. ustawy podmiot reprezentujący jest obowiązany do sporządzania rocznego sprawozdania o odpadach opakowaniowych odebranych z jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym na terenie danej gminy. To sprawozdanie zostanie przekazane do gminy, na terenie której znajdują się ww. miejsca zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym. Warto zwrócić uwagę, że zgodnie z informacją na stronie MKiŚ jest wiele podmiotów reprezentujących, co oznacza, że do gminy może wpłynąć więcej niż jedno sprawozdanie. Dane z powyższych sprawozdań podlegają uwzględnieniu w sprawozdaniach sporządzanych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na podstawie art. 9q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Podmiot reprezentujący przekazuje sprawozdanie wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, związkowi międzygminnemu albo związkowi metropolitalnemu w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy. Sprawozdanie zawiera m.in. informacje o masie:

• poszczególnych rodzajów zebranych odpadów opakowaniowych oraz sposobie ich zagospodarowania wraz ze wskazaniem nazwy i adresu instalacji, do których zostały one przekazane,
• pozostałości z sortowania odpadów opakowaniowych powstałych z zebranych odpadów opakowaniowych, przekazanych do składowania albo do termicznego przekształcania,
• odpadów opakowaniowych przygotowanych do ponownego użycia i do recyklingu, powstałych z zebranych odpadów opakowaniowych.

Ważne: podmiot reprezentujący nie jest zobowiązany do przekazania sprawozdania zerowego.

Podmiot reprezentujący przekazuje gminie sprawozdanie wyłącznie w przypadku faktycznego odbioru odpadów opakowaniowych z tej gminy. Zatem jeżeli w danym okresie  
podmiot reprezentujący nie prowadził działalności polegającej na odbiorze odpadów opakowaniowych, nie jest zobowiązany do złożenia sprawozdania.

Jednocześnie w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadzono przepisy mające na celu uniemożliwienie dublowania danych w sprawozdaniach:

• Art. 9na – sprawozdanie podmiotu prowadzącego punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych (z wyłączeniem gminy) – w sprawozdaniu nie uwzględnia się masy zebranych przez podmiot prowadzący punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym.
• Art. 9nb – sprawozdanie podmiotu zbierającego odpady komunalne – w sprawozdaniu nie uwzględnia się masy zebranych w jednostkach handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktach zbierających opakowania i odpady opakowaniowe odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym.

Dostosowanie sprawozdań składanych w BDO do nowych danych o odpadach opakowaniowych zebranych w ramach systemu kaucyjnego

W sprawozdaniu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi wprowadzono dodatkowe pola umożliwiające wykazanie danych dotyczących odpadów opakowaniowych zebranych w ramach systemów kaucyjnych.

W Dziale VIII B dodano nowe pola, w których gminy mogą wykazać:

• łączną masę zebranych odpadów opakowaniowych, oraz
• masę odpadów opakowaniowych, będących odpadami komunalnymi, przygotowanych do ponownego użycia i do recyklingu, powstałych z zebranych odpadów opakowaniowych, które gmina uzupełnia na podstawie sprawozdania podmiotu reprezentującego, o którym mowa w art. 40p ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Powyższe dane należy uwzględnić przy obliczaniu osiągniętego poziomu przygotowanych do ponownego użycia i do recyklingu odpadów komunalnych.

W Dziale VIII D oraz E dodano nowe pola, odpowiednio:

• masa pozostałości z sortowania odpadów opakowaniowych powstałych z zebranych odpadów opakowaniowych, przekazanych do składowania, oraz
• masa pozostałości z sortowania odpadów opakowaniowych powstałych z zebranych odpadów opakowaniowych, przekazanych do termicznego przekształcania, które gmina uzupełnia na podstawie sprawozdania podmiotu reprezentującego, o którym mowa w art. 40p ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Powyższe dane należy uwzględnić przy obliczaniu osiągniętego poziomu składowania odpadów komunalnych (Tabela D) oraz udziału przekazanych do termicznego przekształcania odpadów komunalnych w stosunku do odebranych i zebranych odpadów (Tabela E).

Uwaga!!! W Dziale X B dodano objaśnienie, zgodnie z którym gmina powinna załączyć roczne sprawozdanie podmiotu reprezentującego o odpadach opakowaniowych odebranych z jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów zbierających opakowania i odpady opakowaniowe objęte systemem kaucyjnym na terenie danej gminy.

Wykazywanie danych dotyczących osiąganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych

W związku z pojawiającymi się wątpliwościami dotyczącymi uwzględniania danych w Dziale VIII A nadano nowe brzmienie przypisu wskazującego, jakie dane powinny być uwzględniane w tej części sprawozdania, tj. wyłącznie odpady komunalne, które mogą być zaliczane do obliczania osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu – zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sposobu obliczania osiągniętego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Zmiana w sposób jednoznaczny wskazuje kody odpadów, które mogą być wykazywane w Dziale VIII A jednocześnie zapewniając spójność danych z odpadami wykazywanymi w Dziale VIII B.

W Dziale VIII B możliwe jest wykazywanie danych potrzebnych do obliczania osiągniętego poziomu recyklingu w podziale na źródło tych danych, tj. osobno wykazywane są dane dotyczące:

• masy odpadów komunalnych odebranych i zebranych od właścicieli nieruchomości oraz masy tych odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi;
• masy odpadów komunalnych zebranych z terenu gminy w ramach akcyjnego/nieprofesjonalnego zbierania odpadów oraz masy tych odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi;
• masy bioodpadów stanowiących odpady komunalne posegregowanych i poddanych recyklingowi u źródła (tj. bioodpadów kompostowanych w przydomowych kompostownikach przez właścicieli nieruchomości); 
• masy zebranych odpadów opakowaniowych oraz masy tych odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi.

Ważne aby w polach dotyczących masy odpadów komunalnych odebranych i zebranych od właścicieli nieruchomości oraz masy tych odpadów przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi nie dodawać masy odpadów zebranych w ramach akcyjnych zbiórek odpadów, systemów kaucyjnych lub kompostowanych u źródła. Dla zachowania przejrzystości danych każdą z tych pozycji należy wykazywać osobno i dopiero obliczając osiągnięty poziom recyklingu należy te dane zsumować.

Uwaga!!! Ilości bioodpadów posegregowanych i poddawanych kompostowaniu u źródła należy uwzględnić zarówno w masie odebranych i zebranych opadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (Mw) jak również w masie odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi (Mr).

Oznacza to, że wypełniając dane w Dziale VIII B nie dodajemy tych mas bezpośrednio do pierwszych dwóch wierszy Działu VIII B a jedynie uwzględniamy w obliczeniach poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.