Najważniejsze informacje: 

• W interesie wszystkich stron uczestniczących w systemie jest jego szczelność i transparentność.
• Kaucja „podąża” w jedną stronę – nie ma żadnych podstaw do żądania zwrotu wstecznego.
• W przypadku eksportu wprowadzający na rynek nie oznakowuje opakowań znakiem kaucji, nie pobiera jej od hurtownika i nie trafia ona do operatora.
• Porównania do „karuzel VAT-owskich” są nieadekwatne.

W mediach pojawiły się opinie porównujące system kaucyjny do tzw. „karuzel VAT-owskich”. Sugerują one możliwość wyłudzeń kaucji poprzez sprzedaż i naliczanie kaucji zamiast deklarowanego eksportu, lub mechanizmy wynikające z wstecznego zwracania kaucji przy eksporcie. Nie znajdują one żadnego potwierdzenia w istniejących przepisach.

Albo eksport albo kaucja

Już na samym początku łańcucha dostaw przedsiębiorca decyduje, czy produkuje na eksport, czy na rynek wewnętrzny. W przypadku produkcji na eksport nie stosuje przepisów dotyczących kaucji, a więc nie oznakowuje opakowań znakiem kaucji, nie pobiera jej od hurtownika.

W odwrotnym przypadku, gdy przedsiębiorca zadeklaruje eksport, jednak w rzeczywistości przeznaczy partię towaru na rynek wewnętrzny i będzie pobierał kaucję, złamie prawo i narazi się na odpowiedzialność karną. 

Zwrot wsteczny nie istnieje

Opisywane w mediach sposoby potencjalnych oszustw opierają się na mylnym założeniu, że istnieje mechanizm zwrotu wstecznego kaucji. Tymczasem w przepisach dotyczących systemu kaucyjnego nie istnieje żadna podstawa prawna do żądania zwrotu wstecznego. 

Zgodnie z logiką systemu kaucję pobiera się w całym łańcuchu dostaw – jeżeli ktoś kupuje opakowania oznakowane znakiem kaucji, musi w tym momencie zapłacić kaucję. Jeżeli zdecyduje się potem sprzedać towar za granicę, to jest stratny o wysokość kaucji i nie ma ustawowej podstawy do roszczenia zwrotu. Oznacza to, że firma, która sprzedała takiemu podmiotowi partię towaru, nie jest w żaden sposób zobowiązana do zwrócenia mu wysokości kaucji.

„Cui bono?”, czyli kto na tym (nie) skorzysta?

Logika systemu kaucyjnego jest bardzo prosta. Kaucja podąża razem z opakowaniem napoju przez cały łańcuch dostaw. System jest tak zbudowany, że na każdym etapie łańcucha dostaw podmioty same pilnują prawidłowości obiegu kaucji tak, by jej wartość przenieść razem z produktem na kolejne ogniwo łańcucha – od hurtownika, przez sklep, klienta detalicznego – aż po zwrot opakowania i odzyskanie przez klienta kaucji. 

Opisywane w mediach formy oszustw oznaczałyby więc nie tylko łamanie prawa, ale też działania oszusta lub poszczególnych podmiotów rynkowych na własną niekorzyść.