Cel koordynacji zlewniowej

Celem działań jest wypracowanie i wdrożenie trwałego modelu regionalnej współpracy międzyinstytucjonalnej, który umożliwi planowanie działań retencyjnych w układzie hydrograficznym (zlewniowym), a nie wyłącznie administracyjnym. Projekt zakłada przejście od rozproszonych, punktowych inwestycji do zintegrowanego zarządzania retencją w skali całych zlewni.

Główne założenia 

• Zlewnia będzie podstawową jednostką planistyczną: projekt zakłada planowanie i koordynacje działań retencyjnych w granicach zlewni, czyli obszaru, z którego wody spływają do tego samego cieku wodnego lub zbiornika. Działania opierają się na planie przygotowanym na podstawie analiz, pomiarów i modeli hydrologicznych.
• Model koordynacji międzyinstytucjonalnej zawiera: określenie ról i kompetencji poszczególnych podmiotów, mechanizmów uzgadniania priorytetów inwestycyjnych oraz procedur wymiany danych i informacji. 
• Integracja danych i wspólna diagnoza zlewniowa: idea zarządzania zlewniowego prowadzi do ujednolicenia podejścia do gromadzenia, analizy i interpretacji danych hydrologicznych, środowiskowych i przestrzennych. Zlewniowe diagnozy potrzeb retencyjnych będą stanowić podstawę do podejmowania decyzji i planowania działań.
• Wsparcie planistyczne i decyzyjne: idea zarządzania zlewniowego zakłada wykorzystywanie narzędzi metodycznych, organizacyjnych i analitycznych wspierających proces planowania. Narzędzia te umożliwiają identyfikację terenów o potencjale retencyjnym, pomagają w hierarchizacji projektów według ich efektu zlewniowego oraz zwiększają skuteczność pozyskiwania środków zewnętrznych na realizację inwestycji.

Partnerstwa regionalne 

Województwo Śląskie

Prace nad modelem zarządzania zlewniowego zainaugurowały warsztaty realizowane w ramach projektu „Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju”, które odbyły się 22 maja 2026 r. w Bielsku-Białej. Spotkanie poświęcono wypracowaniu założeń modelu współpracy międzyinstytucjonalnej na potrzeby planowania i realizacji działań retencyjnych w ujęciu zlewniowym na terenie województwa śląskiego.

Uczestnicy wspólnie analizowali proces przygotowania i wdrażania projektów retencyjnych, koncentrując się na diagnozie sytuacji w zlewni, opracowaniu masterplanu, wyborze przedsięwzięć oraz koordynacji ich realizacji. Dyskusja obejmowała również zagadnienia związane z gromadzeniem danych i wymianą informacji pomiędzy instytucjami. Efektem spotkania było określenie kluczowych zasad współpracy, w tym podziału odpowiedzialności, sposobów podejmowania decyzji oraz przepływu informacji, a także wskazanie kierunków dalszych prac nad modelem współpracy.

W warsztatach uczestniczyli przedstawiciele: Ministerstwa Infrastruktury, Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach, Nadleśnictwa Bielsko, Miasta Bielsko-Biała, Miasta Czechowice-Dziedzice, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, Instytutu Rozwoju Terytorialnego, Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB, Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A., Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej, Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego oraz Fundacji EkoRozwoju / Koalicji Czas na Odrę.

Województwo dolnośląskie

• Instytut Rozwoju Terytorialnego opracowuje Dolnośląską Politykę Wodną. Dokument wyznaczający kierunki działań w zakresie adaptacji do zmian klimatu, zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi oraz ograniczania skutków zmiany klimatu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspiera prace nad dokumentem jako element modelowej strategii do zastosowania w innych województwach. 
• 10 czerwca 2026 r. we Wrocławiu w ramach prac nad Krajową Strategią Adaptacji przeprowadzono warsztaty poświęcone zagadnieniom wody, środowiska i zarządzania zlewniowego. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele sektora nauki, administracji samorządowej, Lasów Państwowych, Wód Polskich, parków narodowych oraz instytucji doradztwa rolniczego. Podczas warsztatów przedstawiono założenia modelu zarządzania zlewniowego wypracowanego w trakcie wcześniejszych prac w Bielsku-Białej. Uczestnicy analizowali przykładową zlewnię rzeki Biała Lądecka, wskazując kluczowych interesariuszy, kryteria identyfikacji zlewni priorytetowych oraz możliwe kierunki rozwoju modelu.

Województwo wielkopolskie

• Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z partnerami z Wielkopolski stworzyło porozumienie instytucji w celu ograniczenia skutków suszy. 2 kwietnia 2026 r. w Poznaniu podpisany został list intencyjny na rzecz poprawy retencji i bezpieczeństwa wodnego w Wielkopolsce. Porozumienie łączy administrację, naukę i instytucje publiczne wokół wspólnego celu: poprawy bilansu wodnego i zwiększenia odporności regionu na zmiany klimatu.  
• 17 czerwca 2026 r. w Poznaniu, podczas VIII Konferencji z cyklu „Wielkopolskie Rozmowy o Klimacie”, przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska zaprezentowali oraz poddali konsultacjom założenia modelu zarządzania zlewniowego wypracowanego w ramach prowadzonych prac. W warsztatach uczestniczyli przedstawiciele urzędów marszałkowskich, którzy dyskutowali nad możliwością wdrożenia proponowanych rozwiązań w praktyce.

Przykłady rozwiązań z innych krajów

Niektóre kraje europejskie wdrażają rozwiązania polegające na współpracy międzyinstytucjonalnej związanej z zarządzaniem zasobami wodnymi. Jednym z takich przykładów, są tzw. kontrakty rzeczne, które mogą być zastosowane przez samorządy i organizacje pozarządowe (np. Contratti di Fiume, działające we Włoszech). To dobrowolne narzędzie planowania strategicznego, dążące do ochrony i właściwego zarządzania zasobami wodnymi oraz wzmocnienia terytoriów rzecznych. Programy działań stanowią narzędzie wdrażania umów. Dokumenty zawierają konkretne projekty z osobami kontaktowymi, oszacowaniem kosztów i mechanizmami monitorowania. Środki obejmują interwencje strukturalne (inwestycje) oraz niestrukturalne (regulacje, szkolenia, profilaktyka).

Rezultat główny 

Rezultatem projektu ma być trwały, powtarzalny model koordynacji projektów retencyjnych, który zwiększy efektywność inwestycji publicznych, ograniczy rozproszenie działań i dublowanie analiz, wzmocni współpracę pomiędzy instytucjami, przygotuje je do realizacji projektów w nowych wymaganiach organizacyjnych oraz przyczyni się do systemowego budowania odporności klimatycznej w skali zlewni i regionów.