Najważniejsze informacje:

• Wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała spotkał się z samorządowcami gmin położonych wokół Puszczy Białowieskiej.
• Rozmowy dotyczyły m.in. rozwoju regionu w oparciu o ochronę przyrody.
• W 2025 r. gminy puszczańskie otrzymały ponad 14,2 mln subwencji ekologicznych.
• Obecnie jedynie 39% polskiej części Puszczy Białowieskiej podlega ochronie.
• Zwiększenie ochrony o kolejne 57% i poszerzenie parku narodowego może przynieść gminom ok. 10 mln zł rocznie dodatkowych środków.
• Subwencje ekologiczne mogą wspierać m.in. komunikację publiczną, edukację i rozwój turystyki.

Rozmowy z samorządowcami

Spotkanie w regionie było okazją do przedstawienia samorządowcom konkretnych danych i nowych możliwości związanych z ochroną Puszczy Białowieskiej. Przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska mówili o obecnym systemie subwencji ekologicznych realnie zasilającym lokalne budżety oraz o tym, jakie dodatkowe środki mogą trafić do gmin, jeśli zwiększony zostanie zakres ochrony przyrody. Podczas spotkania, które odbyło się 17 lutego, dyskutowano także o kierunkach rozwoju i inwestycjach, które mogą wzmocnić potencjał społeczny i turystyczny.

Subwencje ekologiczne mogą być przeznaczane na bieżące potrzeby gmin. To niesamowita szansa na naprawdę znaczące dofinansowanie lokalnych budżetów; na rozwój chociażby transportu publicznego, który byłby zarówno ułatwieniem dla mieszkańców, jak i istotnym wsparciem dla ruchu turystycznego – najważniejszej gałęzi gospodarki regionu. Inwestycja w lokalną społeczność i turystów może się szybko zwrócić, a przecież subwencje ekologiczne są wypłacane co roku. Przyrodniczy skarb, jakim niewątpliwie jest Puszcza Białowieska przy odpowiednim planowaniu, może więc przynosić realne zyski

– powiedział wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała.

Subwencje ekologiczne

Dzięki nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, przygotowanej przez Ministerstwo Finansów i uchwalonej w 2024 r., ochrona przyrody po raz pierwszy realnie przekłada się na stałe wypływy do lokalnych budżetów. Ustawa gwarantuje stałe subwencje – pieniądze wypłacane gminom za tereny objęte ochroną.

Podstawowa stawka wynosi 310 zł za każdy hektar rezerwatu przyrody. W zależności od formy ochrony stosuje się różne przeliczniki:

• park narodowy – 200% stawki,
• rezerwat - 100%,
• obszar Natura 2000 – 15%.

W przypadku Puszczy Białowieskiej za obecnie chronione 39% terenu w formie parku narodowego, rezerwatów i obszarów Natura 2000 okoliczne gminy w 2025 r. otrzymały w sumie ponad 14,2 mln zł dotacji. Na tę kwotę składają się środki za ochronę 22 052,84 ha, obejmujące Białowieski Park Narodowy, rezerwaty, obszary Natura 2000 oraz tereny objęte ochroną krajobrazową. Potencjał jest jeszcze większy. Możliwe jest objęcie ochroną rezerwatową kolejnych 57% Puszczy Białowieskiej, jak również rozszerzenie parku narodowego. Takie decyzje mogłyby zwiększyć subwencje o około 10 mln zł rocznie.

Ocalić Puszczę dla przyszłych pokoleń

Jak wynika z badań opinii publicznej zleconych przez Instytut Ochrony Środowiska -Państwowy Instytut Badawczy, zdecydowana większość społeczeństwa, bo od 84% do 92% ankietowanych, popiera ideę objęcia całego obszaru Puszczy ochroną. Zdanie to podzielają także mieszkańcy gmin puszczańskich. Aż 91% z nich opowiada się za ochroną całego obszaru Puszczy Białowieskiej z minimalną ingerencją człowieka, a ponad 70% sprzeciwia się pozyskiwaniu drewna i prowadzeniu polowań na tym terenie.

To poparcie nie jest tylko deklaracją – przekłada się na realne oczekiwania wobec przyszłości regionu. Dlatego, jak podkreśla wiceminister Mikołaj Dorożała, zakończenie prac nad planem zarządzania to dopiero początek zmian.

Niedawno sfinalizowaliśmy pracę nad Zintegrowanym planem zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska, co ma ogromne znaczenie dla regionu i stwarza realną szansę na jego rozwój. Nie chcemy jednak na tym poprzestawać, ponieważ region ten ma ogromny potencjał, który wciąż tkwi w Puszczy Białowieskiej. Gdyby np. ochroną rezerwatową objąć kolejne 57% obszaru Puszczy Białowieskiej, będącego według nowego zintegrowanego planu tzw. strefą III, to gminy mogłyby liczyć na kolejne ok. 10 mln zł rocznie. Ma to szczególne znaczenie dla regionu Puszczy, który obecnie mierzy się z problemem wyludniania. Dotacje za ochronę przyrody, dają ogromne możliwości nie tylko na zatrzymywanie ludzi w regionie, ale na ich przyciąganie. Jest o czym rozmawiać

– podsumował wiceminister Mikołaj Dorożała.

Wysokość przyznanych subwencji w 2025 roku:

Jednostka Samorządu Terytorialnego	Zysk netto z istnienia form ochrony przyrody w 2025 r. w zł
Hajnówka (gmina)	2 464 858,00
powiat hajnowski	3 989 571,00
Białowieża	2 651 033,00
Czeremcha	37 643,00
Czyże	23 220,00
Dubicze Cerkiewne	1 003 679,00
Kleszczele	440 697,00
Narew	556 798,00
Narewka	3 064 640,00
SUMA:	14 232 139,00