Najważniejsze informacje:

• 14 lipca 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy zwiększający finansowanie ochrony przyrody.
• Szacuje się, że co roku na ochronę przyrody trafi dodatkowo około 200 mln zł rocznie.
• Wśród beneficjentów środków będą parki narodowe, generalna i regionalne dyrekcje ochrony środowiska, parki krajobrazowe i ich zespoły.
• Nowy mechanizm m.in. ułatwi wykorzystanie funduszy unijnych dzięki zapewnieniu środków na wymagany wkład własny.
• Wysokość finansowania będzie powiązana z wielkością przychodów ze sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (UD108), przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Nowe przepisy wprowadzają stały mechanizm finansowania działań związanych z szeroko pojętą ochroną przyrody. Projekt odpowiada na problem niewystarczających środków na realizację zadań związanych zarówno z przygotowywaniem planów ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody i obszarów Natura 2000, jak i z tworzeniem nowych form ochrony, prowadzeniem inwentaryzacji przyrodniczych oraz działań z zakresu ochrony czynnej.

W ostatnich latach coraz większym wyzwaniem stało się pełne wykorzystanie środków zewnętrznych, głównie unijnych. Parki narodowe i krajobrazowe często nie mogły sięgać po dostępne fundusze, ponieważ brakowało pieniędzy na wymagany wkład własny. Nowy mechanizm ma rozwiązać ten problem i zwiększyć możliwości finansowania działań służących ochronie przyrody.

Dzięki ustawie dodatkowe środki będą trafiać do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który będzie finansował działania związane z ochroną przyrody. Docelowo beneficjentami tych środków będą parki narodowe, krajobrazowe oraz regionalne dyrekcje ochrony środowiska - instytucje, które odpowiadają za ochronę najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce.

Źródłem dodatkowego finansowania będą coroczne wpłaty Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe do NFOŚiGW. Ich wysokość będzie zależała od przychodów ze sprzedaży drewna w nadleśnictwach. Szacuje się, że dzięki temu na ochronę przyrody będzie trafiać nawet ponad 200 mln zł rocznie.

Lasy Państwowe od wielu lat osiągają dodatnie wyniki finansowe, co pozwala na wprowadzenie nowego mechanizmu finansowania bez zagrożenia dla stabilności ich działalności. W zeszłym roku zysk wyniósł około 570 mln zł, a w 2024 – 764 mln zł.

Przyjęcie projektu ustawy to ważny krok w kierunku stworzenia stabilnego systemu finansowania ochrony przyrody w Polsce.