W Warszawie miały miejsce dwudniowe warsztaty i seminaria naukowe poświęcone budowaniu odporności społecznej na dezinformację w obszarach odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Wydarzenie „DezInfoLAB” połączono z oficjalną inauguracją polsko-norweskiej inicjatywy Climate Information & Identity Integrity Programme (CIIIP). Inicjatywa DezInfoLAB finansowana jest częściowo ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Funduszu Współpracy Dwustronnej MF EOG, w ramach predefiniowanego projektu IOŚ-PIB o nazwie „Climate Information & Identity Integrity Programme Polish–Norwegian Partnership for Civic Resilience”.

W trwającym w dniach 7–8 października 2026 r. wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, Ambasady Królestwa Norwegii, instytutów badawczych (w tym norweskiego Center for International Climate Research w Oslo (CICERO) oraz polskiego Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB)), Funduszy Norweskich, a także eksperci, naukowcy, dziennikarze, przedstawiciele organizacji pozarządowych i biznesu. Wydarzenie połączyło część seminaryjno-wykładową z intensywnymi warsztatami praktycznymi.

Jak identyfikować i reagować na narracje dezinformacyjne dotyczące transformacji energetycznej, rozwoju OZE, systemu kaucyjnego czy recyklingu? W jaki sposób budować odporność społeczną i skutecznie komunikować cele transformacji ekologicznej? Na te i inne pytania odpowiedzieli uczestnicy dwudniowego spotkania „DezInfoLAB”

Dezinformacja klimatyczna i środowiskowa nie jest wyłącznie sporem o pojedyncze fakty. Uderza w zaufanie do nauki i instytucji, pogłębia polaryzację, opóźnia inwestycje i może osłabiać bezpieczeństwo energetyczne oraz społeczne.

Dzisiejsze partnerstwo jest ważniejsze niż kiedykolwiek indziej. Żyjemy w takich czasach, gdzie demokratyczne społeczeństwa znajdują się pod coraz większa presją i są takie siły, które chcą pogłębiać podziały społeczne w Europie. Te wyzwania, które wpływają na bardzo wiele polityk, w tym politykę energetyczną, która jest w samym sercu budowania dobrej przyszłości. […] Tutaj musimy mówić o współpracy międzysektorowej i między partnerami. Musimy mieć takie instytucje, które będą dobrze odbierane, do których będziemy mieć zaufanie, które będą dobrze komunikować nam decyzje. Dlatego tak cieszę się, że polscy i norwescy partnerzy spotkali się wspólnie, tak żeby stworzyć program, wspólny program, w którym skupiamy się na klimacie i na tym jak to komunikować. To będzie współpraca. Będziemy korzystać z wiedzy polskiej i norweskiej, tak żeby wypracowywać najbardziej efektywne rozwiązania […]

- powiedział zastępca szefa misji Ambasady Królestwa Norwegii w Polsce – J.E. Bjørn Erik Brustad podczas swojej prelekcji.

O projekcie

Projekt CIIIP (Climate Information & Identity Integrity Programme) tworzy długofalową, międzyresortową i międzysektorową platformę współpracy, stanowiącą wspólną odpowiedź na zagrożenia informacyjne. Łączy on sprawdzoną norweską metodologię komunikacji klimatycznej opartej na wartościach (rozwijaną przez instytut CICERO) z polską wiedzą instytucjonalną i naukowo-socjologiczną zagwarantowaną przez IOŚ-PIB. Strategiczną stroną przedsięwzięcia pozostaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, jako partner w projekcie, a całość jest finansowana w ramach Funduszu Współpracy Dwustronnej w Programie „Zielona Transformacja” realizowanego w ramach Funduszy MF EOG 2021-2028. DezInfoLaby stanowią pierwszy z dwóch kluczowych komponentów projektu. Drugim komponentem będzie kurs komunikacji w zakresie klimatu (Climate Communication Course), łączący badania, wspólne opracowywanie metodologii i pilotażowe wdrożenia z udziałem osób zajmujących się komunikacją na szczeblu lokalnym i instytucjonalnym.

Działania te wesprą wypracowanie strategii komunikacyjnych, które będą uwzględniać kontekst społeczny, koncentrować się na odbiorcach oraz wykazywać odporność na dezinformację odwołującą się do kwestii tożsamościowych.

 Fakty w kontekście codziennych wartości

Walka z dezinformacją klimatyczną i środowiskową wymaga wyjścia poza zwykłe sprostowania fałszywych wiadomości. Te są konieczne, ale niewystarczające. Manipulacja i fałszywe narracje rzadko dotyczą wyłącznie pojedynczych faktów – ich celem jest wykorzystanie emocji, podważenie zaufania, wywołanie niepewności ekonomicznej oraz obaw o lokalne bezpieczeństwo i tożsamość wspólnot.

Trwała odporność społeczna powstaje wtedy, gdy rzetelna wiedza i sprawdzona nauka łączą się z codziennym doświadczeniem ludzi, ich wartościami, poczuciem sprawczości i bezpieczeństwa. Musimy komunikować się językiem codziennych spraw: rozwoju lokalnego, kosztów energii, zdrowiem, bezpieczeństwem rodziny, przyjaznym otoczeniem, czy nowymi miejscami pracy. Celem inicjatywy nie jest administracyjne rozstrzyganie debaty ani zastępowanie wolnych mediów, lecz podnoszenie jakości dyskusji, wzmacnianie kompetencji odbiorców oraz budowanie odporności społecznej i samorządowej na fałszywe przekazy (fake newsy) i mity narastające wokół polityk klimatycznych i energetycznych w Polsce. Projekt „DezInfoLAB” ma za zadanie długofalowe wzmacnianie kompetencji, jakości informacji, niezależnego dziennikarstwa i zdolności społeczeństwa do rozpoznawania manipulacji.

Mam nadzieję, że po dzisiejszym labie będziemy przynajmniej mieli jakiś element diagnozy, co trzeba zrobić. Oprócz tego, jakieś praktyczne rozwiązania. No i oczywiście stworzymy, zaczniemy tworzyć tę siatkę ludzką, która będzie się mierzyć z tym problemem. Bo moim zdaniem, najważniejszym elementem tego projektu jest to, żeby stworzyć siatkę ludzi, którzy potrafią razem współpracować, którzy wnoszą jakąś wiedze do tego projektu, no i pomogą nam rozwiązywać ten problem

- powiedział wiceminister Krzysztof Bolesta podczas swojej mowy otwierającej.

Kluczowe wnioski z części seminaryjnej OZEdezinfolab i diagnoza zagrożeń

Pierwszy dzień laboratorium otworzyła część seminaryjna, podczas której prelegenci krok po kroku przeanalizowali architekturę współczesnych kampanii dezinformacyjnych. Dyskusja skupiła się na identyfikacji głównych mitów narastających wokół transformacji energetycznej.

Eksperci podkreślili, że dezinformacja w obszarze klimatu i energii rzadko jest dziełem przypadku. Najczęściej stanowi celowo zaprojektowane działanie mające na celu spowolnienie procesów modernizacyjnych oraz wywołanie lęków społecznych.

Zwrócono uwagę na takie czynniki jak:

• Bezpieczeństwo i transformacja: Dezinformacja wymierzona w OZE (m.in. wiatraki, fotowoltaikę, czy pompy ciepła) oraz mechanizmy GOZ (np. system kaucyjny, recykling) sztucznie eskaluje konflikty lokalne, opóźnia kluczowe inwestycje i w efekcie może osłabiać bezpieczeństwo energetyczne kraju.
• Źródła manipulacji: Zagraniczne kampanie dezinformacyjne, stanowiące element wojny hybrydowej, które dążą do podtrzymania uzależnienia gospodarki od paliw kopalnych, hamowania transformacji energetycznej, wzbudzania niepokoju społecznego i podważenia zaufania do instytucji publicznych oraz nauki.
• Przewaga prebunkingu: Sama prezentacja wykresów czy tradycyjny fact-checking często docierają do mniejszej liczby odbiorców niż sam mit, a ich rola sprowadza się wtedy do ograniczania szkód post factum. Zdecydowanie skuteczniejszy jest prebunking – wyprzedzające edukowanie i dostarczanie transparentnych informacji przed pojawieniem się fali manipulacji.
• Lokalny wymiar transformacji i rola samorządów: Dezinformacja często uderza w konkretne inwestycje terenowe (np. budowę farm wiatrowych, czy budowę instalacji odzysku surowców), wykorzystując brak wiedzy i obawy lokalnych społeczności. Kluczem do przełamania lęków społecznych jest otwarty dialog z mieszkańcami i samorządami na wczesnym etapie inwestycji oraz angażowanie lokalnych autorytetów i włodarzy.

Trzy funkcje DezInfoLAB-ów

Dwudniowe wydarzenie miało charakter wykładowo- warsztatowy. Organizowane DezInfoLAB-y pełnią trzy podstawowe funkcje:

1. Rozwój praktycznych kompetencji w zakresie wczesnego ostrzegania i reagowania na sytuacje kryzysowe.
2. Mapowanie ekosystemu dezinformacji wokół OZE i GOZ.
3. Strategiczne sieciowanie sektorów, które na co dzień rzadko ze sobą współpracują.

Warsztaty i praca w grupach: Od teorii do praktyki

Uczestnicy podzieleni na zespoły robocze pracowali nad realnymi studiami przypadków (case studies) dotyczącymi sytuacji kryzysowych wokół projektów OZE i GOZ.

Praca warsztatowa przebiegła w trzech następujących po sobie etapach: diagnoza (analiza głównych narracji), interwencja (ćwiczenie reakcji) oraz odbudowa narracji (projektowanie komunikacji klimatycznej odpornej na manipulacje, zakorzenionej w faktach i wartościach, tradycjach i doświadczeniu odbiorców).

Efektem końcowym obu dni prac laboratoryjnych było stworzenie konkretnych rekomendacji, dobrych praktyk oraz matryc reagowania na fałszywe przekazy dla jst oraz instytucji publicznych.

Oglądaj retransmisje wydarzeń

Nagrania z części seminaryjnej OZEdezinfolab i GOZdezinfolab oraz szczegółowy przebieg dyskusji można obejrzeć na oficjalnym kanale Ministerstwa Klimatu i Środowiska na platformie YouTube:

 Laboratorium Przeciwdziałania Dezinformacji w obszarze odnawialnych źródeł energii (OZE)

Laboratorium Przeciwdziałania Dezinformacji spowalniającej rozwój GOZ