Najważniejsze informacje

• Plan Zarządzania dla polskiej części Puszczy Białowieskiej został opracowany oraz przekazany do zaopiniowania do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), a następnie podpisany 19 czerwca 2026 r. przez Ministra Klimatu i Środowiska.  
• UNESCO doceniło działania Polski dotyczące m.in. ochrony ciągłości hydrologicznej, monitoringu kluczowych gatunków, ograniczania fragmentacji siedlisk oraz usuwania ogrodzeń leśnych.  
• Komitet podkreślił, że zachowanie ciągłości ekologicznej całego transgranicznego obszaru Puszczy Białowieskiej pozostaje kluczowe dla ochrony jej wyjątkowej uniwersalnej wartości.  
• Polska zadeklarowała dalszą współpracę z UNESCO i IUCN oraz udział w kolejnej misji monitoringu reaktywnego planowanej na 2027 r.  

Podczas sesji Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO analizował stan zachowania Puszczy Białowieskiej – jednego z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Europy i obiektu przyrodniczego wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Komitet rozpatrywał informacje dotyczące realizacji zaleceń misji monitoringu reaktywnego z 2024 r. Misje tego typu są prowadzone przez UNESCO w celu oceny stanu zachowania obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa oraz wskazania działań, które mogą wzmocnić ich ochronę. 

Przez wiele lat podkreślano, że Puszcza Białowieska wymaga skutecznej i trwałej ochrony. Jej historia obejmuje także trudne momenty, w tym okres wycinki. Jednocześnie wydarzenia te pokazały, jak wielką wartość Puszcza Białowieska ma dla całego społeczeństwa. Zachowujemy bezcenne dziedzictwo dla kolejnych pokoleń Polaków. Na tym właśnie polega współczesny patriotyzm

– powiedział wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała, komentując wydarzenie.  

W odniesieniu do Polski Komitet pozytywnie odniósł się do działań dotyczących m.in. przywracania ciągłości hydrologicznej, kontroli inwazyjnych gatunków obcych oraz badań i monitoringu kluczowych gatunków.

Stanowisko strony polskiej, przygotowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przedstawił Mariusz Lewicki, Stały Przedstawiciel Rzeczypospolitej Polskiej przy UNESCO. 

Strategiczny dokument na lata 2026–2051 

Ważnym elementem omawianym podczas sesji był Plan Zarządzania dla polskiej części Puszczy Białowieskiej. Dokument został przygotowany z uwzględnieniem zaleceń misji monitoringu reaktywnego UNESCO z 2024 r. oraz uwag przekazanych przez Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO i Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN). 

Plan Zarządzania jest dokumentem strategicznym, który określa kierunki ochrony Puszczy Białowieskiej na najbliższe 25 lat – do 2051 r. Jego zapisy będą uwzględniane w kolejnych dokumentach dotyczących ochrony przyrody, a także w planach urządzenia lasu dla nadleśnictw. 

Komitet z uznaniem odniósł się również do działań Polski na rzecz ograniczania fragmentacji ekologicznej Puszczy, w tym analizy sieci drogowej, ograniczania dostępu do części dróg, planowanego wycofywania niektórych odcinków dróg oraz kontynuacji usuwania ogrodzeń leśnych. 

Jednocześnie UNESCO wskazało, że dla ochrony wyjątkowej uniwersalnej wartości Puszczy Białowieskiej kluczowe pozostaje zachowanie ciągłości ekologicznej całego transgranicznego obszaru. Komitet zwrócił uwagę na potrzebę dalszych działań ograniczających fragmentację siedlisk oraz szczególnej oceny wpływu inwestycji infrastrukturalnych na wartości przyrodnicze dobra.

Dalsze działania i monitoring UNESCO

Polska podczas sesji podkreśliła, że pozostaje otwarta na konstruktywny dialog dotyczący ochrony Puszczy Białowieskiej. Przedstawiciele Polski wskazali, że priorytetem jest zachowanie wyjątkowej uniwersalnej wartości tego obszaru, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa państwa. 

Polska przekaże do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO raport dotyczący stanu zachowania dobra do końca stycznia 2027 r. W tym samym roku planowana jest kolejna wspólna misja monitoringu reaktywnego UNESCO i Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN).