Puszcza Białowieska jest jednym z ostatnich istniejących i najlepiej zachowanych naturalnych kompleksów leśnych o charakterze pierwotnym na niżu Europy. Dzięki sześciusetletniej historii ochrony tego obszaru i ścisłej ochronie ustanowionej w części kompleksu na początku XX w., Puszcza zachowała unikalny charakter. Największą jej wartością jest różnorodność siedlisk i gatunków, jak również naturalne procesy zachodzące nieprzerwanie od tysięcy lat. Chociaż w Puszczy Białowieskiej zachowały się ślady ludzkiej obecności sprzed kilku tysięcy lat, to nie była ona intensywnie wykorzystywana, a środki administracyjne stosowane z uwagi na elitarne wykorzystywanie łowieckie przez kolejnych władców zapewniały konieczną ochronę i ustrzegły ją przed eksploatacją drzewostanów.

XX wiek nie był dla Puszczy łaskawy. Intensywna eksploatacja rozległych fragmentów Puszczy miała miejsce w czasie I wojny światowej, w okresie międzywojennym, w czasie II wojny światowej, a także w II połowie stulecia. Mimo to dzisiaj Puszczę Białowieską wyróżniają cechy będące świadectwem jej pierwotnego charakteru, m.in.:

• obecność reprezentatywnych ekosystemów i zbiorowisk leśnych, typowych dla tej części Europy, 
• naturalny skład gatunków, 
• złożone struktury drzewostanów (złożona struktura pionowa oraz układ mozaikowaty), zgodne ze stadiami rozwojowymi, 
• różnorodność rozmiarów i wieku drzew (obecność bardzo starych drzew), 
• obecność martwego drewna (stojącego lub powalonego), w różnych stadiach rozkładu, 
• złożone struktury zależności troficznych.