Najważniejsze informacje

• Projekt ustawy umożliwia zawieszenie ściągania nierozliczonego prefinansowania i wyłączenie odpowiedzialności za spłatę należności od tych beneficjentów, którzy zostali poszkodowani przez nieuczciwych wykonawców.
• Warunkiem skorzystania z możliwości zawieszenia spłaty należności jest wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo związane z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę beneficjenta przez wykonawcę, a także złożenie przez beneficjenta wniosku do WFOŚiGW o zawieszenie spłaty należności.
• Po prawomocnym wyroku Sądu orzekającym winę wykonawcy beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w zakresie, w jakim zawinił wykonawca.
• To odpowiedź na problemy osób, które udzieliły w dobrej wierze pełnomocnictw przedsiębiorcom, którzy pobrali zaliczkę, ale nie zrealizowali inwestycji lub jej nie rozliczyły.
• Program Priorytetowy Czyste Powietrze przed reformą w 2025 r. pozwalał na rozwój agresywnych technik sprzedażowych i nieuczciwych praktyk niektórych wykonawców, prowadzonych na szkodę beneficjentów.
• Uruchomiona w marcu 2025 r. nowa edycja programu Czyste Powietrze ogranicza możliwości nadużyć i jest bezpieczna dla beneficjentów.

Dzisiaj Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o pomocy osobom poszkodowanym w programie Czyste Powietrze - tym, których nieuczciwi wykonawcy oszukali, pobierając dotacje i znikając bez wykonania prac. Media wielokrotnie pokazywały historie ludzi, którym zniknęły pieniądze, a remonty domów czy wymiana kopciuchów na nowoczesne, zeroemisyjne źródła ciepła nigdy nie zostały przeprowadzone. Ustawa przewiduje, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej będą mogły wstrzymać dochodzenie należności za nierozliczone dotacje. Stanie się to możliwe, gdy osoba poszkodowana lub jej rodzina złoży zawiadomienie do prokuratury. Po wszczęciu postępowania karnego Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, na wniosek beneficjenta, będzie mógł zawiesić spłatę należności

- mówiła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podczas konferencji.

Na wniosek beneficjenta właściwy wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej będzie mógł zawiesić spłatę należności. Stanie się to w przypadku, gdy zostanie wszczęte postepowanie karne na wniosek beneficjenta, WFOŚiGW lub Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej albo z urzędu. Po prawomocnym wyroku Sądu orzekającym winę wykonawcy beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w zakresie, w jakim zawinił wykonawca. Właściwy wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej zyska z mocy prawa możliwość dochodzenia od wykonawcy spłaty należności.

Chcę jasno powiedzieć, że chodzi o proceder wyłudzania dotacji przez wykonawców, którzy pobierali zaliczki z programu Czyste Powietrze i znikali bez wykonania prac. Szacujemy, że skutki tego działania dotknęły nawet 8 000 rodzin, które składały wnioski w okresie od wprowadzenia prefinansowania w lipcu 2022 roku aż do momentu zatrzymania programu w listopadzie 2024 roku. Każda z tych historii to ludzki dramat, który wymaga reakcji. Zwiększenie bezpieczeństwa beneficjentów było dla nas priorytetem od początku 2024 roku. Wstrzymaliśmy program, przeprowadziliśmy jego gruntowny remont i rozpoczęliśmy szeroką kontrolę wykonawców oraz zrealizowanych inwestycji. Dzięki tej decyzji oraz wdrożeniu dodatkowych systemów osłony, realnie wzrosło bezpieczeństwo rodzin, emerytów i wszystkich osób korzystających z programu

- dodała ministra klimatu i środowiska.

Kwota nierozliczonych zaliczek, w tym tych nienależnie pobranych przez Wykonawców, wynosi około 285 mln zł. Szacuje się, że problem może dotyczyć ponad 8 000 rodzin.

Większe bezpieczeństwo beneficjentów

Uruchomiona w marcu 2025 r. nowa edycja programu Czyste Powietrze jest bezpieczna dla beneficjentów. Ograniczono w niej możliwości nieuczciwych praktyk. Kluczową rolę pełnią operatorzy - gminy i wojewódzkie fundusze - których zadaniem jest wsparcie beneficjentów na każdym etapie procesu, od podjęcia decyzji o realizacji inwestycji, przez wybór audytora i wykonawcy, poprzez cały proces inwestycyjny, aż do zakończenia projektu i rozliczenia dotacji.

Rząd koalicji 15 października zapewnił źródła finansowania programu Czyste Powietrze: 7,9 mld zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021-2027; 13 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy; 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego. Budżet ponad 44 miliardy zł pozwoli na realizację programu w najbliższym czasie.