Powrót

Większy wpływ obywateli na programy ochrony powietrza

23.06.2026

Rząd przyjął projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska. Wprowadza on możliwość uproszczonej aktualizacji obecnych programów ochrony powietrza przez samorządy województw. Umożliwia też mieszkańcom i organizacjom społecznym skuteczne zaskarżanie programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych. Przewiduje także możliwość składania skarg na bezczynność organów odpowiedzialnych za ich przyjęcie.

Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska

Najważniejsze: 

  • Projekt wprowadza możliwość skutecznego zaskarżania programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych. 
  • Dotyczy to zarówno mieszkańców danego obszaru, firm i innych podmiotów działających na nim od co najmniej 2 lat oraz organizacji społecznych zajmujących się ochroną powietrza lub zdrowia ludzi również od co najmniej 24 miesiące. 
  • Obecnie skarżący często muszą wykazać przed sądem, że działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich konkretnej sytuacji prawnej - projekt usuwa tę barierę.  
  • Zmiana ustawy stanowi też odpowiedź na postulaty urzędów marszałkowskich, które wskazują na potrzebę skoncentrowania się na realizacji obowiązujących programów ochrony powietrza, bez konieczności opracowywania nowych dokumentów. 
  • Projekt wprowadza przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby – wzmocnić je. 

Programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych są przygotowywane w sytuacji, gdy w danym regionie stwierdza się przekroczenia norm jakości powietrza. Jakość tych programów - jak również ich brak - ma bezpośrednie znaczenie dla zdrowia i życia mieszkańców. Nowelizacja daje społeczności lokalnej realne narzędzia do kwestionowania zarówno uchwał sejmiku województwa, jak i zaniechania ich podjęcia, co wzmacnia przejrzystość i odpowiedzialność władz regionalnych.  

Dotychczas sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli wykazać, że działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich konkretnej sytuacji prawnej. Projekt ma usunąć tę barierę i wzmocnić społeczną kontrolę nad działaniami władz w obszarze jakości powietrza. 

Wprowadzono również dodatkowe wymogi wobec firm i organizacji, aby zapobiec nadużyciom polegającym na zakładaniu podmiotów wyłącznie w celu składania skarg. Zmiany te dostosowują polskie przepisy do standardów Unii Europejskiej i wzmacniają system ochrony środowiska. 

Projekt przewiduje również przepisy przejściowe, które umożliwiają samorządom województw przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Rozwiązanie to pozwoli kontynuować rozpoczęte działania naprawcze i - w razie potrzeby - je wzmocnić. 

{"register":{"columns":[]}}