Czym jest edukacja medialna
Elementem edukacji medialnej jest umiejętność korzystania z mediów (media literacy).
Znowelizowana dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych z listopada 2018 r. (motyw 59) wprowadza następującą definicję tego pojęcia:
"Umiejętność korzystania z mediów oznacza umiejętności, wiedzę i rozumienie, które pozwalają obywatelom skutecznie i bezpiecznie używać mediów.
Aby obywatele mieli możliwość dotarcia do informacji oraz odpowiedzialnie i bezpiecznie wykorzystywali, krytycznie oceniali i tworzyli treści medialne, muszą posiąść zaawansowane umiejętności korzystania z mediów.
Umiejętność korzystania z mediów nie powinna być ograniczona do zdobywania wiedzy o narzędziach i technologiach, ale powinna mieć na celu wyposażanie obywateli w umiejętność krytycznego myślenia niezbędną do dokonywania ocen, analizowania złożonych realiów oraz odróżniania opinii od faktów."
Definicja UNESCO (Media and Information Literacy – MIL)
UNESCO rozszerza pojęcie edukacji medialnej do edukacji medialno-informacyjnej (MIL), rozumianej jako „MIL definiuje się jako zestaw kompetencji, który umożliwia obywatelom dostęp, wyszukiwanie, rozumienie, ocenianie i wykorzystywanie, tworzenie, a także udostępnianie informacji i treści medialnych we wszystkich formatach, z wykorzystaniem różnych narzędzi, w sposób krytyczny, etyczny i efektywny, w celu uczestnictwa i angażowania się w działania osobiste, zawodowe i społeczne” [1].
[1] UNESCO, Global Media and Information Literacy Assessment Framework: Country Readiness and Competencies, 2013 r., str. 29, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000224655
Perspektywa polskich naukowców na definicję edukacji medialnej
W polskiej myśli naukowej pojawiają się elementy definiujące edukację medialną jako część pedagogiki i teorii komunikacji. Wskazuje się również na powiązania z technologią informacyjną. W ujęciu polskich naukowców, wskazując na edukację medialna, nacisk kładzie się także na rozwój krytycznego myślenia, przygotowanie do życia w kulturze zdominowanej przez media cyfrowe czy przeciwdziałanie manipulacji i dezinformacji. Podkreśla się także konieczność integracji edukacji medialnej z edukacją cyfrową, informacyjną oraz z kompetencjami krytycznego myślenia w kontekście sztucznej inteligencji i mediów społecznościowych. Istotne jest również (Edukacja 4.0) przygotowanie do aktywnego, świadomego funkcjonowania w ekosystemie cyfrowym [2] [3] [4] [5] [6].
[2] Ogonowska A. (red. naukowa), Edukacja medialna 4.0. Między technokulturą, cyberpsychologią a medialnym kulturoznawstwem i medialną pedagogiką. Strategie-praktyki-instytucje, 362 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia de Cultura, 14 (4) 2022, str. 3., https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/12283 [odsłona 19.03.2026]
[3] Adamczyk K., Edukacja medialna w polskim systemie edukacji powszechnej, Media Biznes Kultura nr 1 (18) 2025 / Tom 1 (18) 2025, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach ORCID: 0009-0004-1892-812X, str. 29, https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/MBK/article/view/12563 [odsłona 19.03.2026]
[4] Dąbrowska A., Drzewiecki P., Jasiewicz J., Lipszyc J., Stunża G., 2. Konwergencja Kompetencji – Definicje edukacji medialnej i informacyjnej,
[5] Ptaszek G., Edukacja medialna 3.0. Krytyczne rozumienie mediów cyfrowych w dobie Big Data i algorytmizacji, 2019 r. https://open.icm.edu.pl/items/a618fea6-ea5a-494c-98c4-d72106790c2a [odsłona 19.03.2026]
[6] Pacewicz A., Ptaszek G. (red.), Model Edukacji Medialnej, Informacyjnej i Cyfrowej (MEMIC), 2019 r., str. 8, https://www.fina.gov.pl/docs/15/memic_publikacja-1.pdf [odsłona 19.03.2026]