Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej

• 19 wniosków złożyło 11 parków narodowych i 8 regionalnych dyrekcji ochrony środowiska.
• Samorządy i organizacje pozarządowe mogą składać wnioski do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do końca października.
• Celem projektów jest odtwarzanie naturalnych mokradeł i torfowisk, poprawianie stanu rzek i zwiększanie retencji naturalnej.

– Kierujemy bezprecedensowo wysokie środki tam, gdzie najbardziej ich potrzebujemy. Blisko 460 mln zł ze środków europejskich przeznaczamy na odzyskiwanie wody w przyrodzie i odbudowę naturalnych stosunków wodnych – powiedziała Urszula Zielińska, sekretarz stanu i Główna Konserwator Przyrody.

Woda zostaje w krajobrazie

Środki mają wspierać m.in. odtwarzanie mokradeł i poprawę warunków wodnych torfowisk, zwiększanie retencji dolinowej, przywracanie ciągłości ekologicznej cieków oraz ochronę stref buforowych wzdłuż rzek.

– Woda to także infrastruktura bezpieczeństwa. Jeżeli mówimy o bezpieczeństwie państwa, nie możemy zapominać o bezpieczeństwie klimatycznym i przyrodniczym. To też woda w wodociągach, dla ludzi, rolnictwa, produkcji, dla nas wszystkich, dla życia i dla naszej krajowej przyrody – powiedziała Urszula Zielińska.

Działania renaturyzacyjne pozwalają zatrzymać wodę w krajobrazie i zwiększać odporność ekosystemów na suszę. Ma to znaczenie także dla rolnictwa i lokalnych społeczności. Wybrane przedsięwzięcia, szczególnie we wschodniej Polsce, stanowią jednocześnie element przyrodniczy programu „Tarcza Wschód”.

– Na renaturyzację przeznaczamy 310 mln zł dla parków narodowych i regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Co ważne, projekty na tych najbardziej wrażliwych i najcenniejszych obszarach możemy finansować do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. To pozwala w pełni wykorzystać środki unijne na działania służące ochronie przyrody i adaptacji do zmian klimatu – dodała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes NFOŚiGW.

– Zasadniczym celem tych działań jest poprawa stosunków wodnych, a poprzez to poprawa jakości środowiska, przywracanie naturalnych procesów i renaturyzacja. Szczególny nacisk położyliśmy na tereny cenne przyrodniczo, w tym położone wzdłuż wschodniej granicy Polski. W ten sposób łączymy budowanie odporności na zmiany klimatu ze wzmocnieniem obronności państwa – powiedział Piotr Otawski, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Projekty na Podlasiu

Jednym ze zgłoszonych przedsięwzięć jest projekt Biebrzańskiego Parku Narodowego o wartości 8,03 mln zł. Zakłada on poprawę warunków wodnych torfowisk na obszarze około 3742 ha oraz zwiększenie retencji dolinowej o około 20 mln m³ wody rocznie. Planowane działania mają także poprawić stan 1692 ha siedlisk Natura 2000 i warunki dla 29 rzadkich i zagrożonych gatunków.

– Chcemy spowolnić odpływ wody w rzekach tak, aby więcej wody pozostawało na torfowiskach. Spodziewamy się, że dzięki realizacji projektu zwiększymy retencję o około 20 mln m³ wody, czyli tyle, ile by się zmieściło w 8 000 basenów olimpijskich. Na tych działaniach skorzystają również cenne siedliska oraz rzadkie gatunki roślin i ptaków 
– podsumował Artur Wiatr, dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Z kolei Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku złożyła wniosek o wartości 22,94 mln zł dotyczący renaturyzacji terenów bagiennych na obszarach Natura 2000 województwa podlaskiego. Projekt obejmuje 32 obiekty rezerwatowe i zakłada m.in. wykonywanie naturalnych przetamowań oraz działania spowalniające odpływ wody.

– Problem braku wody, wysychających rzek i gwałtownych pożarów nie omija nawet najcenniejszych przyrodniczo obszarów. Dlatego będziemy prowadzić działania naśladujące przyrodę, wykorzystując naturalne materiały. Chcemy w ten sposób ograniczać skutki zmian klimatu, szczególnie na tych najcenniejszych terenach – powiedział Adam Juchnik, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku.

Kolejne środki na naturalną retencję

Osobny nabór skierowany jest do samorządów, ich związków, organizacji pozarządowych i partnerstw. Jego budżet wynosi 100 mln zł, a dofinansowanie może sięgnąć 79,71 proc. kosztów kwalifikowalnych. Wnioski można składać do 31 października 2026 r.

Oba nabory prowadzone są w ramach działania FENX.02.04 „Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom” programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Operatorem jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Ocena 19 wniosków parków narodowych i RDOŚ nadal trwa. W jej wyniku część wniosków może wymagać uzupełnień lub wyjaśnień, a niektóre koszty mogą zostać uznane za niekwalifikowalne.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera.