Deszczówka podleje szkolny ogród - tak „Piątka” w Biłgoraju przygotowuje się na zmiany klimatu
Teren wokół Szkoły Podstawowej nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Biłgoraju był w dużej części wybrukowany i wybetonowany, a trawniki były założone na pełnym gruzu, zbitym i słabo przepuszczalnym gruncie. Gmina Miasto Biłgoraj zamieniła go w zieloną przestrzeń, która zatrzymuje wodę opadową i ma łagodzić skutki upałów oraz ulew. Z nowej infrastruktury korzystają nie tylko uczniowie i nauczyciele, ale też okoliczni mieszkańcy. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wsparł inwestycję kwotą 5 057 944,79 zł z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW), przy całkowitej wartości inwestycji 6 204 558,25 zł.
W skrócie
• Trzy podziemne zbiorniki retencyjne gromadzą łącznie 100 m³ wody opadowej, która zasila nawadnianie zieleni.
• Powstało blisko 320 m sieci kanalizacji deszczowej, a także ogrody deszczowe i zielone ściany.
• Projekt przewiduje posadzenie ok. 60 drzew i ok. 400 roślin zatrzymujących wodę.
• Zielona infrastruktura objęła 1,84 ha, a z nowej przestrzeni mogą korzystać mieszkańcy miasta.
Woda zostaje tam, gdzie spadła
Najważniejsza część inwestycji jest ukryta pod ziemią. Miasto zbudowało trzy podziemne zbiorniki retencyjne o łącznej pojemności 100 m³ oraz blisko 320 m sieci kanalizacji deszczowej. Zbiorniki gromadzą nadmiar wody opadowej z terenu Szkoły, a zgromadzona deszczówka zasila system nawadniania kropelkowego i deszczownię do podlewania roślinności.
Woda ma też więcej miejsca, by wsiąkać w ziemię. Część wybrukowanych i wybetonowanych powierzchni zastąpiły nawierzchnie z materiałów przepuszczalnych. Parking wykonano z geokraty, a chodniki i alejki – z nawierzchni, które przepuszczają wodę. Z trawników i terenów zielonych usunięto zagruzowany, trudno przepuszczalny grunt i wykonano nowe podłoże. Dodatkowo powstały ogrody deszczowe, które przyjmują wodę spływającą w czasie ulew.
Zielone ściany i nowe drzewa
Wokół szkoły powstały nowe tereny zielone oraz strefy rekreacji szkolnej i przedszkolnej. W ramach projektu posadzono 60 średnich i małych drzew, roślinność niską oraz ok. 400 roślin innego typu, zostały obsiane trawniki oraz wykonane zostały konstrukcje wsporcze dla pnączy, które w przyszłości będą naturalnym parasolem tworzącym miejsca zacienione.
Taka zieleń to nie tylko ozdoba. Rośliny i przepuszczalne podłoże pomagają łagodzić efekt miejskiej wyspy ciepła, czyli przegrzewania się zabudowanych terenów w czasie upałów. Na tym polega zielono-niebieska infrastruktura: zieleń i woda działają razem, by miasto lepiej znosiło ekstremalne zjawiska pogodowe.
Boisko dla szkoły i sąsiadów
Częścią projektu była modernizacja boiska szkolnego, zakończona w lipcu 2026 r. Teren wyrównano i przygotowano podłoże, a płytę boiska wykonano z naturalnej trawy. Strefa bezpieczeństwa ma nawierzchnię z trawy syntetycznej. Boisko ma system nawadniania, oświetlenie LED i monitoring. Pojawiły się też piłkochwyty, wiaty dla zawodników rezerwowych, bramki z siatkami, siedziska oraz
zeskocznia do skoku w dal. Wartość robót przy boisku wyniosła 880 000,00 zł, z czego 533 115,81 zł pochodziło z dofinansowania.
Beneficjent odnowił również całe ogrodzenie wokół terenu szkoły.
Przestrzeń otwarta dla wszystkich
Ciągi komunikacyjne, chodniki i alejki poprowadzono wśród nowej zieleni i dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Gmina ujednoliciła nawierzchnie placów i alejek oraz zlikwidowała bariery architektoniczne. Teren wyposażono w ławki, kosze i parking rowerowy. Oświetlenie zewnętrzne, zwłaszcza w części frontowej placu, wymieniono na energooszczędne. Powstała również droga pożarowa z dojazdami do budynku szkoły.
Ze szkoły i obiektów przyszkolnych korzysta co miesiąc ok. 3,2 tys. osób. Szkoła leży w centrum Biłgoraja, a w promieniu 2 km od niej mieszka ok. 15 tys. osób, czyli większość z ok. 25 tys. mieszkańców miasta. Alejki z oświetleniem parkowym, ogrody deszczowe i miejsca do odpoczynku mają przyciągnąć nowych użytkowników: rodziców z małymi dziećmi i osoby starsze.
Inwestujemy w odporność miast
Środki pochodzą z Działania 2.2 Adaptacja do zmian klimatu, w którym NFOŚiGW jest instytucją wdrażającą. Rzeczowa i finansowa realizacja projektu zakończyła się w sierpniu 2026 r. Dzięki niemu w Biłgoraju utworzono lub odnowiono ponad 2,3 ha otwartej przestrzeni miejskiej, w tym 1,84 ha zielonej infrastruktury.
