Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej

W skrócie

• Projekt realizuje Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych Lasów Państwowych wraz z 120 nadleśnictwami, Leśnym Bankiem Genów Kostrzyca i 10 parkami narodowymi.
• Działania ochronne i odtwarzające obejmą ponad 10,2 tys. ha obszarów Natura 2000.
• Projekt obejmuje 20 zagrożonych gatunków, m.in. głuszca, cietrzewia, żółwia błotnego i bociana czarnego.
• Nadleśnictwa i parki ograniczą rozprzestrzenianie się dwóch groźnych gatunków inwazyjnych: barszczu Sosnowskiego i rdestowca japońskiego.
• Wartość projektu to ponad 58,8 mln zł, w tym 50 mln zł z programu FEnIKS 2021–2027.

Kuraki leśne pod szczególną opieką

Najbardziej rozpoznawalną częścią projektu jest ochrona dwóch kuraków leśnych: głuszca i cietrzewia. Leśnicy z jednostek Lasów Państwowych i pracownicy czterech parków narodowych obejmą je ochroną o zasięgu ponadregionalnym. Ochrona obejmie populacje zasiedlające obszary Natura 2000, a także siedliska poza nimi.

Zakres działań jest szeroki. Obejmuje kształtowanie siedlisk, wsiedlanie nowych osobników, opiekę nad ptakami i ich dokarmianie. Prowadzone będą badania genetyczne i weterynaryjne, monitoring populacji i siedlisk oraz działania zmniejszające presję drapieżników i inne zagrożenia.

Dwadzieścia gatunków, jeden cel

Głuszec i cietrzew to tylko początek listy. Projekt obejmuje też inne ptaki: orlika krzykliwego, bociana czarnego, derkacza, kropiatkę i rybitwę czarną. Chronione będą motyle, m.in. czerwończyk nieparek, przeplatka aurinia i dwa gatunki modraszków, a także szlaczkoń szafraniec. Na liście są żółw błotny, nietoperz nocek duży oraz rzadkie rośliny, takie jak obuwik pospolity, lipiennik Loesela, sasanka otwarta czy pszonak pieniński.

Gatunki wybrano na podstawie unijnych dyrektyw siedliskowej i ptasiej, a także polskich czerwonych ksiąg roślin i zwierząt oraz czerwonej listy. To gatunki, które wymagają utrzymania właściwego stanu ochrony albo stabilnej liczebności.

Każdy z nich potrzebuje czegoś innego. Dlatego leśnicy i pracownicy parków narodowych zapewnią m.in. miejsca lęgowe, ochronę lęgów, żerowiska i zimowiska, lepszą bazę pokarmową i odpowiednie warunki wodne. Część materiału biologicznego zagrożonych roślin zostanie zebrana i długotrwale przechowana, aby zabezpieczyć je także poza ich naturalnym środowiskiem.

Ochrona całych siedlisk

Gatunki nie przetrwają bez swoich siedlisk. Projekt obejmuje więc działania, które zapobiegają zarastaniu cennych terenów: wykaszanie, usuwanie nalotów drzew i krzewów oraz zwalczanie gatunków inwazyjnych i niepożądanych. Tam, gdzie to potrzebne, leśnicy dostosują skład gatunkowy do warunków siedliska, poprawią uwodnienie terenu i zabezpieczą go przed nadmierną presją człowieka. Uzupełnieniem będzie ochrona dzikich zapylaczy.

Wszystkie prace są prowadzone na gruntach Skarbu Państwa, którymi zarządzają Lasy Państwowe i parki narodowe. Wynikają z planów zadań ochronnych, planów ochrony i planów urządzenia lasu, a skupiają się głównie na obszarach Natura 2000 i rezerwatach przyrody.

Inwestujemy w naturę

Projekt potrwa do połowy 2029 r. Ważną jego częścią jest edukacja: informacje w internecie i mediach społecznościowych, spotkania warsztatowe, tablice informacyjne i edukacyjne, zdjęcia i filmy przyrodnicze, scenariusze zajęć i materiały dydaktyczne oraz konferencja podsumowująca. Wszystko po to, by pokazać, że ochrona przyrody to wspólna sprawa. NFOŚiGW od 37 lat wspiera polskie parki narodowe, a łączna wartość tego wsparcia przekroczyła 1 mld zł. „Razem dla natury” pokazuje, że gdy leśnicy i parki narodowe działają razem, rzadkie gatunki mają większą szansę na przetrwanie w polskich lasach.