Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej

• Pieniński Park Narodowy to unikatowa skarbnica przyrody. Już w 1960 r. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała Pieniny za „jedno z najpiękniejszych miejsc w Europie”.
• Od 1991 r. NFOŚiGW wsparł 61 projektów realizowanych przez Pieniński Park Narodowy, obejmujących m.in. ochronę gatunków i siedlisk, edukację przyrodniczą, wykup gruntów, działania przeciwpożarowe oraz inwestycje w elektromobilność i efektywność energetyczną.
• W latach 2023–2025 park otrzymał na pięć projektów blisko 18 mln zł ze środków krajowych i unijnych.

Perła polskiej przyrody

Pieniński Park Narodowy jest jedną z najcenniejszych przyrodniczo enklaw w Polsce. Znajduje się tu m.in. najwyższy w Polsce okaz jodły pospolitej (55,86 m). Malownicze wapienne szczyty z masywem Trzech Koron, przełom Dunajca, urokliwe wąwozy oraz rozbudowana sieć szlaków czynią go atrakcyjnym miejscem dla turystów. Mimo niewielkiej powierzchni (2346 ha), park wyróżnia się niezwykłym bogactwem fauny i flory, w tym występowaniem gatunków rzadkich i endemicznych. Wśród nich znajdują się m.in.: mniszek pieniński, jałowiec sabiński, niepylak apollo, głowacz białopłetwy, a także orzeł przedni, sokół wędrowny czy drapieżne koty – ryś i żbik.

Nie jest dziełem przypadku, że wielkoobszarowa ochrona przyrody na ziemiach polskich rozpoczęła się właśnie w Pieninach. Te nieduże, ale skaliste góry pomiędzy Gorcami, Tatrami i Beskidami, usiane lasami i łąkami, od stuleci przyciągały uwagę swoją malowniczością. Wartości krajobrazowe i przyrodnicze Pienin oraz potrzebę szczególnej ochrony tego terenu dostrzegali już w XVII w starości z Czorsztyna. W dokumencie z 1625 r. padł postulat, aby las pieniński „zostawić w pokoju”. Natomiast faktyczna ochrona prawna została zapoczątkowana w II RP, kiedy z dniem 1 czerwca 1932 r. powstał „Park Narodowy w Pieninach” utworzony na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa.

Wieloletnie wsparcie NFOŚiGW

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od początku swojej działalności wspiera ochronę przyrody w Polsce, w tym funkcjonowanie parków narodowych.

Już samo przygotowanie „Planu ochrony Pienińskiego Parku Narodowego na lata 2011-2030”, które powierzono specjalistom z Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w Krakowie, zostało sfinansowane ze środków NFOŚiGW. Zadanie to zostało zakończone w grudniu 2010 r., ale wsparcie dla PPN trwa nieprzerwanie od roku 1991 do dzisiaj.

Wsparcie dla Pienińskiego Parku Narodowego obejmuje finansowanie szerokiego zakresu projektów – od ochrony ekosystemów i gatunków, przez rozwój infrastruktury edukacyjnej, po inwestycje w nowoczesne technologie i bezpieczeństwo.

W 1991 r. przekazano pierwsze środki na program restytucji endemicznego motyla - niepylaka apollo. W kolejnych latach park ze wsparciem NFOŚiGW realizował liczne przedsięwzięcia badawcze, inwestycyjne i edukacyjne.

Projekty dofinansowane przez NFOŚiGW w Pienińskim Parku Narodowym to przede wszystkim:

• wykup gruntów w celu zachowania ciągłości ekosystemów i ochrony cennych obszarów przyrodniczych, w tym dzięcioła trójpalczastego, derkacza oraz innych gatunków;
• zadania związane z ochroną przeciwpożarową - zakup sprzętu, modernizacja infrastruktury wodnej i hydrantowej;
• budowa i rozwój infrastruktury edukacyjno-konferencyjnej, m.in. ośrodka edukacyjnego w Szczawnicy, pawilonów edukacyjnych, tworzenie i modernizacja wystaw przyrodniczych oraz materiałów edukacyjnych;
• ochrona ekosystemów leśnych i lądowych oraz działania na rzecz zachowania bioróżnorodności;
• rozwój zaplecza technicznego i gospodarczego; 
• modernizacja i rozbudowa systemów informacji geograficznej (GIS)
• inwestycje w elektromobilność – zakup pojazdów zeroemisyjnych i infrastruktury ładowania
• projekt kompleksowej ochrony przyrody, m.in. „Natura w mozaice – ochrona gatunków i siedlisk w obszarze Pieniny”

 Inwestycje, które trwają

Jednym z najnowszych przedsięwzięć jest kompleksowa modernizacja infrastruktury energetycznej i wodno‑ściekowej w parku. Projekt obejmuje termomodernizację, wymianę źródła ciepła i oświetlenia na energooszczędne, wykonanie instalacji fotowoltaicznej w Stacji Naukowo-Badawczej oraz uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej wokół osad Pienińskiego Parku Narodowego. Na realizację tej pokaźnej inwestycji, wartej nieco ponad 12 mln zł, NFOŚiGW przekazał dotację w kwocie ponad 7,6 mln zł. Zadanie ma być wykonane w bieżącym roku.

W latach 2024-2025 z unijnego programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) za nieco ponad 1 mln zł w 2024 r. wykupiono kolejne grunty  i  podpisano umowę przewidującą przeznaczenie prawie 1,2 mln zł na ochronę in-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych. Natomiast w 2025 r. ponad 6,9 mln zł zostało skierowane na modernizację i rozbudowę systemu informacji geograficznej z komponentem teledetekcji.

Perspektywy

Pieniński Park Narodowy, mimo intensywnego ruchu turystycznego – najwyższego w kraju w przeliczeniu na hektar – konsekwentnie realizuje swoje zadania w zakresie ochrony przyrody, edukacji i badań naukowych.

NFOŚiGW pozostaje partnerem tych działań, wspierając projekty służące zachowaniu bioróżnorodności, ochronie siedlisk i zrównoważonemu rozwojowi polskich parków narodowych.

---

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera.