Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej

• Zielone gminy i parki narodowe mogą liczyć na dotacje, które ułatwią im ochronę przyrody na nowych terenach. NFOŚiGW ogłosił nowy program finansowany ze środków krajowych: „Przestrzeń dla przyrody. Część 5) Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność”.
• Preferencyjne warunki dla zielonych gmin obowiązują także od 6 sierpnia 2026 r. w programie „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach”.
• Korzyści dla samorządów z rezerwatami i parkami narodowymi są planowane w programie „Zielone gminy i parki narodowe – renowacja energetyczna budynków”.

NFOŚiGW przygotował specjalną ofertę dla gmin, na terenie których od 2024 r. utworzono od podstaw albo obszarowo powiększono rezerwaty przyrody lub parki narodowe. Zachęty mają bardzo konkretny, finansowy wymiar. To forma dodatkowej rekompensaty za ograniczenia i obowiązki, z jakimi muszą liczyć się samorządy posiadające na swoim terenie specjalne obszary prawnej ochrony przyrody. Takie wsparcie to również czynnik motywacyjny dla gmin, które w przyszłości mogłyby gościć u siebie nowe rezerwaty i parki

– mówi Robert Gajda, Zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW.

Przyroda zyskuje nową przestrzeń

Obecność parku narodowego lub rezerwatu przyrody na terenie gminy to szansa na rozwój zrównoważonej turystyki, wzrost atrakcyjności regionu, korzyści dla lokalnej gospodarki oraz poprawę jakości środowiska. Jednocześnie wymaga uwzględniania zasad ochrony przyrody w planowaniu przestrzennym i rozwoju lokalnym, a także prowadzenia działań na rzecz edukacji ekologicznej i ochrony środowiska. Nowy program NFOŚiGW „Przestrzeń dla przyrody. Część 5) Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność” to konkretna pomoc dla beneficjentów w prowadzeniu nowych działań.

Beneficjentami programu mogą zostać:

• gminy, miasta na prawach powiatu i powiaty, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono park narodowy lub rezerwat przyrody
• nowe lub powiększone parki narodowe.

Projekty mogą być realizowane w partnerstwie m.in. ze związkami jednostek samorządu terytorialnego, Lasami Państwowymi, Wodami Polskimi, urzędami morskimi, parkami narodowymi i krajobrazowymi, regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska, ekologicznymi organizacjami pozarządowymi oraz uczelniami.

O dofinansowanie mogą ubiegać się również gminy, miasta na prawach powiatu i powiaty, na których obszarze do końca naboru wniosków utworzone lub powiększone zostaną parki narodowe lub rezerwaty przyrody.

Dofinansowania będzie można przeznaczyć na:

• budowę i modernizację infrastruktury dla turystów, tak aby ruch turystyczny był lepiej organizowany i mniej obciążał przyrodę,
• ochronę i rozwój zielonej i niebieskiej infrastruktury,
• ochronę pomników przyrody,
• promowanie atrakcji przyrodniczych gmin,
• rozwijanie wiedzy i umiejętności związanych z ochroną środowiska wśród mieszkańców.

Budżet nowego programu wynosi 40 mln zł, a dofinansowanie w formie dotacji wyniesie do 95 proc. kosztów kwalifikowanych.

Termin naboru: 1.10.2026 r. do 30.06.2028 r.

Szczegółowe informacje o programie: Przestrzeń dla przyrody Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej - Portal Gov.pl

Preferencyjne warunki dla zielonych gmin i parków narodowych

Gminy, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono rezerwaty przyrody lub parki narodowe mogą skorzystać z preferencyjnych warunków udzielania pożyczek w programie „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach”.

Nowe zasady obowiązują od 6 sierpnia 2026 r. W zakresie oprocentowania przyjęto wskaźnik referencyjny WIBOR 3M – 100 punktów bazowych, nie mniej niż 1 proc. w skali roku. Korzystniejsze są także zasady umarzania pożyczek. O ile do tej pory redukcja zadłużenia mogła wynieść do 10 proc. całej kwoty (nie więcej niż 1 mln zł), to teraz umorzenie może sięgać nawet do 50 lub 30 proc. wypłaconej kwoty pożyczki (nie więcej niż 5 mln zł). Wysokość umorzenia uzależniona jest od zamożności gminy.

Link do naboru: Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach

Istotne korzyści dla gmin z rezerwatami i parkami narodowymi niedługo nastąpią także w zakresie wspierania efektywności energetycznej. NFOŚiGW pracuje nad nowym programem „Zielone gminy i parki narodowe – renowacja energetyczna budynków”. Dla zielonych gmin przewidywane są także korzystne zmiany w programach poprawy efektywności energetycznej w budynkach szkolnych i szpitalnych, dla których nabory ze środków Funduszu Modernizacyjnego planowane są również w tym roku.

---

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera.