Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej

• W tym roku NFOŚiGW na zieloną transformację planuje przeznaczyć 37 mld zł.
• Transformacja energetyczna i ochrona klimatu stanowią główny filar strategii, absorbując ok. 85 proc. środków zaplanowanych na 2026 rok.
• Planowane jest uruchomienie nowej edycji Funduszy Norweskich oraz kolejnych instrumentów wsparcia intensyfikujących rozwój sektora OZE.

- Rok 2026 rozpoczynamy z bardzo dużą skalą dostępnego wsparcia. Prowadzimy ponad 30 naborów m.in. dla przedsiębiorców obejmujących rozwój OZE i wysokosprawnej kogeneracji czy adaptacji do zmian klimatu. Wdrażanie programów z KPO jest na bardzo wysokim etapie i będzie to rok rozliczania inwestycji. W tym roku również chcemy zintensyfikować wykorzystanie Funduszy Unijnych. Mamy do dyspozycji rekordowy roczny budżet 37 mld zł, a 85 proc środków, które dystrybuujemy to środki na szeroko pojętą transformację  niskoemisyjną – powiedziała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

Czyste Powietrze

Nowa odsłona programu Czyste Powietrze uruchomiona 31 marca, wprowadziła jasne i szczelne zasady, kierując wsparcie przede wszystkim do osób zagrożonych ubóstwem energetycznym. Dzięki zapewnieniu stabilnego finansowania, ponad 30 mld zł ze środków KPO, FEnIKS, FM, program odzyskał płynność działania.

W tym roku planowane jest przeprowadzenie zmian w programie, które w lutym zostaną przedstawione do szerokich konsultacji.
- W odpowiedzi na sygnały z rynku i po ewaluacji programu, zdecydowaliśmy się zaproponować zmiany w kilku obszarach. W przyszłym tygodniu przedstawimy propozycje zmian do konsultacji społecznych.– powiedział Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW. Jak dodał, zmiany będą wprowadzane etapami, ponieważ część z nich będzie wymagała zgody Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Kompleksowa oferta finansowa

Kolejny intensywny rok finansowania zielonej transformacji przez NFOŚiGW rozpoczął się z ponad 30 otwartymi naborami wniosków dla różnych grup beneficjentów. To m.in. finansowane z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) nabory skierowane do przedsiębiorców, które pomogą im w inwestycjach w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej i wysokosprawną kogenerację. Samorządy mogą liczyć na wsparcie projektów, które przystosują ich tereny do zmieniających się warunków klimatycznych z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW). 173 mln zł z Funduszy Europejskich trafi na rozwój mikroretencji. Środki na budowę przydomowych systemów gromadzenia i wykorzystania deszczówki za pośrednictwem WFOŚiGW otrzymają  gospodarstwa domowe. NFOŚiGW przeznaczy z nowego programu 30 mln zł na rozwój zeroemisyjnego transportu w parkach narodowych. Dofinansowanie dotyczy zakupu nowych elektrycznych pojazdów do transportu turystów (pojazdy kat. M3), rowerów i łodzi elektrycznych.

Lista programów priorytetowych NFOŚiGW na 2026 rok obejmuje 48 pozycji, które wpisują się w priorytety środowiskowe określone w Strategii Działania Funduszu na lata 2025–2028. Strategia wyznaczyła jako priorytety transformację energetyczną, poprawę jakości powietrza, gospodarkę o obiegu zamkniętym, ochronę różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemów, adaptację do zmian klimatu, innowacyjność, monitoring środowiska, ekspertyzy i prace naukowo-badawcze, edukację ekologiczną. Źródłem finansowania projektów będą przede wszystkim: środki własne NFOŚiGW, Fundusze Europejskie, Fundusz Modernizacyjny oraz Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Kontynuowane będą projekty, które przyczyniają się do zmian w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i poprawy jakości powietrza. To m.in. programy rozwijające sektor  odnawialnych źródeł energii. Efektem nowych planowanych do uruchomienia programów będzie wzrost efektywności wykorzystania energii z OZE, dzięki magazynom ciepła i energii oraz rozwoju infrastruktury do produkcji biogazu i biometanu.

Dla samorządów i spółek samorządowych szczególnie ważne mogą być instrumenty wspierające modernizację systemów ciepłowniczych, systemów gospodarki wodno-ściekowej i adaptację do zmian klimatu. Dla przedsiębiorców NFOŚiGW przygotował ofertę umożliwiającą intensyfikację wykorzystania odnawialnych źródeł energii i wzrost efektywności energetycznej procesów. Oferta dla beneficjentów prywatnych będzie skupiona wokół poprawy jakości powietrza oraz efektywniejszego wykorzystanie energii elektrycznej wyprodukowanej z przydomowych mikroinstalacji OZE.

Nowe programy wsparcia NFOŚiGW – biogaz i biometan

NFOŚiGW planuje nabór wniosków na dofinansowanie wytwarzania biogazu dla przedsiębiorców w ramach programu: „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym z odpadów komunalnych”. Budżet na dotacje i pożyczki z Funduszu Modernizacyjnego to 1 mld zł. Planowanym efektem wdrażania programu (do 2030 r. ) będzie łączna produkcja co najmniej  40 mln m3/rok biogazu z wszystkich dofinansowanych inwestycji. Finansowaniu będą podlegać instalacje fermentacji wykorzystujące biogaz do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w warunkach wysokosprawnej kogeneracji o zainstalowanej mocy od 1 MW  (łączna moc źródła kogeneracyjnego).

W tym roku ogłoszony będzie także nabór wniosków na dofinansowanie inwestycji dotyczących budowy nowych instalacji fermentacji biomasy do produkcji biogazu wraz z modułem oczyszczania biogazu do biometanu oraz przyłączeniem do sieci gazowej. Budżet programu „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu" wynosi 800 mln zł i przeznaczony będzie na wsparcie przedsiębiorców dotacjami do 45% kosztów kwalifikowanych. Planowanym efektem jego wdrażania będzie m.in. wytworzenie biometanu w ilości co najmniej 80 mln m3/rok.

Zaawansowane wdrażanie projektów z KPO

Wdrażanie i finansowanie inwestycji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) przez NFOŚiGW jest na zaawansowanym poziomie. Większość środków udostępnianych w ramach KPO z 12 programów zostanie przekazana beneficjentom w tym roku. Wśród programów znajduje się m.in. poprawa efektywności energetycznej szkół, rozwój zeroemisyjnego transportu publicznego (Zielony Transport Publiczny) i prywatnego – NaszEauto, a także wsparcie modernizacji systemów ciepłowniczych i rozwój wielkoskalowego magazynowania energii.

NFOŚiGW przeprowadził konsultacje społeczne planowanego w tym roku programu dofinansowania instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii i ciepła, który będzie okresem przejściowym po programie Mój Prąd 6.0. Planowany budżet programu to 335 mln zł ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Fundusze Norweskie – start kolejnej perspektywy finansowej

NFOŚiGW przygotowuje się do podpisania umowy, a w kolejnym kroku uruchomienia naborów w ramach programu „Zielona Transformacja” finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na lata 2021-2028. Budżet na realizację 11 inicjatyw zaplanowano na poziomie ponad 188 mln euro (środki MF EOG i budżet państwa). Instrument obejmie wsparcie zielonej transformacji w miastach, łagodzenie skutków zmian klimatu, gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) - zarządzanie zasobami wodnymi oraz GOZ w sektorze budowlanym, a także wspieranie ochrony różnorodności biologicznej i ekosystemów. W obszarze energetycznym planowane są działania z zakresu: magazynowania energii z OZE, rozwój geotermii, finansowania rozwoju projektów CCUS oraz wsparcie inwestycyjne dla społeczności energetycznych. Działania będą połączone z edukacją klimatyczną. Pierwsze nabory wniosków są planowane w drugiej połowie 2026 r.

6 programów planowanych z Funduszu Modernizacyjnego

NFOŚiGW w uzgodnieniu z MKIŚ przygotowuje do złożenia w Europejskim Banku Inwestycyjnym 6 formularzy dla nowych programów w ramach XI wiosennej transzy. Do finansowania ze środków Funduszu Modernizacyjnego (FM) zaplanowano programy o łącznym budżecie ponad 6 mld zł:

• Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych
• Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych
• Wysokosprawna kogeneracja z odpadów niebezpiecznych
• Poprawa efektywności budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich
• Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym – pilotaż
• Dofinansowanie przydomowych magazynów energii.

FM to instrument finansowy zasilany środkami ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO2  w ramach unijnego systemu handlu emisjami EU-ETS. Sprzedaż tych uprawnień jest dokonywana w półrocznych transzach przez EBI.

 

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera.