Z salki na 25 osób do centrum pod Babią Górą - powstaje Centrum Edukacji Przyrodniczej MORGI
Babiogórski Park Narodowy ma dziś tylko niewielką wystawę w budynku administracyjnym, która mieści najwyżej 25 osób. Do końca listopada 2027 r. na polanie Morgi w Zawoi powstanie nowoczesne Centrum Edukacji Przyrodniczej MORGI. Pokaże przyrodę i kulturę Babiej Góry oraz przygotuje turystów do wyjścia na szlak. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wspiera budowę kwotą ponad 49 mln zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
W skrócie
- Centrum będzie miało ok. 2,5 tys. m², z czego blisko 780 m² zajmie wystawa przyrodnicza.
- Z sali warsztatowej będzie wyjście na zielony dach z widokiem na Babią Górę.
- Wszystkie pomieszczenia dla odwiedzających zostaną dostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
- Budynek będzie energooszczędny: ogrzeją go pompy ciepła wspierane przez fotowoltaikę.
- Wartość projektu to ponad 72,4 mln zł, a wsparcie NFOŚiGW z programu FEnIKS 2021–2027 to ponad 49,3 mln zł.
Babia Góra pod jednym dachem
Najważniejszą częścią centrum będzie wystawa przyrodnicza zaprojektowana zgodnie ze współczesnymi trendami w muzealnictwie i edukacji. Obok multimediów znajdą się na niej stanowiska, przy których zwiedzający połączą myślenie z pracą rąk. Dioramy pokażą wybrane gatunki roślin i zwierząt w ich naturalnym otoczeniu.
Wystawa opowie o Babiej Górze od budowy geologicznej, przez piętra roślinności zmieniające się wraz z wysokością, aż po dziedzictwo górali babiogórskich i orawskich. Poruszy też tematy ważne dziś: ile wody jest w przyrodzie i jak krąży, jak lasy magazynują węgiel i dlaczego ochrona ekosystemów ma znaczenie dla każdego z nas.
W holu stanie makieta pokazująca położenie Babiej Góry w łuku Karpat, a jej przedłużeniem będzie mapa na podłodze. Centrum będzie miało też salę projekcyjną z filmami o przyrodzie Babiej Góry, salę wystaw czasowych z wyjściem na patio oraz bibliotekę z ponad 10 tys. woluminów, gromadzonych przez 70 lat istnienia parku. W specjalnej zbiornicy park udostępni do celów edukacyjnych i badawczych swoje zbiory, m.in. bogatą kolekcję bezkręgowców i zbiory etnograficzne.
Lekcje w sali i na łące
W sali warsztatowej edukatorzy parku poprowadzą zajęcia o lesie, dużych drapieżnikach, pogodzie czy wodzie w przyrodzie. Prosto z niej wyjdzie się na taras na zielonym dachu. Będzie z niego widać korony niższych drzew pobliskiego lasu oraz Babią Górę z jej wyraźnymi piętrami roślinności.
Nauka nie skończy się w budynku. Wokół centrum powstanie ścieżka edukacyjna pokazująca przyrodę górskiej łąki. Dawny rów melioracyjny poprowadzony naturalnym korytem będzie uchodził do nowego zbiornika wodnego. Oba elementy posłużą też do zatrzymywania wody deszczowej na terenie centrum i będą przykładem małej retencji w górach.
Z oferty skorzystają szkoły, turyści, mieszkańcy okolicy, a także nauczyciele, edukatorzy i przewodnicy, dla których park zorganizuje warsztaty. Centrum ma rocznie obsługiwać ok. 25 tys. odbiorców zajęć edukacyjnych. Znajdzie się tu też miejsce na spotkania sympatyków parku i wernisaże wystaw czasowych.
Lepiej przygotowani turyści
Centrum ma zmienić to, jak odwiedzający zachowują się w górach. Wystawa i materiały edukacyjne przygotują ich do wizyty w parku, pokażą najcenniejsze walory przyrodnicze masywu i jego transgraniczny charakter. Będzie też mowa o problemach, które turyści widzą na co dzień: zaśmiecaniu szlaków czy kurczących się zasobach wody w górach. Park liczy, że dzięki temu mniej będzie złych nawyków obserwowanych na obszarach chronionych.
Budynek przyjazny ludziom i klimatowi
Wszystkie pomieszczenia poza technicznymi będą dostosowane do potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Budynek będzie zużywał bardzo mało energii dzięki odpowiednim materiałom i rekuperacji. Ciepło zapewnią pompy ciepła z wymiennikami głębinowymi wspierane przez panele fotowoltaiczne, a całością pokieruje inteligentny system zarządzania energią. Dzięki temu CEP MORGI będzie wzorem zielonej infrastruktury dla podobnych inwestycji.
Inwestujemy w naturę
Budowa centrum wynika wprost z planu ochrony Babiogórskiego Parku Narodowego i jego programu edukacyjnego na lata 2023–2030. NFOŚiGW wspiera polskie parki narodowe od 37 lat, a łączna wartość tego wsparcia przekroczyła 1 mld zł. Na bazę edukacyjną w parkach narodowych przewidział 310 mln zł z Funduszy Europejskich na lata 2021–2027. Dzięki CEP MORGI turyści, zanim wejdą na szlak, lepiej zrozumieją, co chroni się w Babiogórskim Parku Narodowym i jak się w nim zachować.
